Το παζάρι και το αγκάθι

Εγινε, τη μέρα που έκλεισε τα 43 της χρόνια, ο νεότερος άνθρωπος που έχει αναλάβει ποτέ την ηγεσία του Ευρωκοινοβουλίου και μόλις η τρίτη γυναίκα πρόεδρος στην ιστορία του, μετά τις Γαλλίδες Σιμόν Βέιλ (1979-1982) και Νικόλ Φοντέν (1999-2002). Προέρχεται από ένα μικρό ευρωπαϊκό κράτος, τη Μάλτα, ενώ κατά κανόνα οι πρόεδροι του Ευρωκοινοβουλίου κατάγονταν είτε από τα μεγαλύτερα είτε από κάποιο ιδρυτικό κράτος – μέλος. Για την ίδια, η ΕΕ δεν είναι ένας περίπλοκος γραφειοκρατικός θεσμός, ούτε ένα μπλοκ δοκιμαζόμενο από κρίσεις, αλλά ένα πραγματικό πάθος. Ανήκει μεν στη συντηρητική (και μεγαλύτερη) ευρωομάδα, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τοποθετείται ωστόσο κατά κανόνα, σε θέματα μετανάστευσης, κράτους δικαίου, διαφθοράς, ακόμα και ΛΟΑΤΚΙ+, στην πλέον προοδευτική της πτέρυγα. Εχει τη φήμη γεφυροποιού, πλασάρεται ως μια ηγέτις που θα ενισχύσει την κεντρώα φιλευρωπαϊκή πλειοψηφία του Ευρωκοινοβουλίου, ως ένας άνθρωπος που εμπνέεται από τις δυνατές γυναίκες και θέλει με τη σειρά του να εμπνεύσει. Κι εντούτοις, η εκλογή, την Τρίτη, της Ρομπέρτα Μέτσολα στην κεφαλή του μοναδικού άμεσα εκλεγόμενου θεσμικού οργάνου της ΕΕ αφήνει μια πικρή γεύση στο στόμα.

Τον λόγο τον εξήγησε με τον καλύτερο τρόπο η εφημερίδα «Le Monde»: «Το να επιλέγεται ως επικεφαλής του Κοινοβουλίου των 27 μια γυναίκα κατηγορηματικά αντίθετη ως προς το δικαίωμα στην άμβλωση, τέσσερις δεκαετίες μετά τη Σιμόν Βέιλ [μια γυναίκα – σύμβολο, η οποία έδωσε στη Γαλλία το όνομά της στον νόμο που αποποινικοποίησε, το 1974, τις αμβλώσεις] και τη στιγμή που οι Πολωνέζες δίνουν σκληρό αγώνα ενάντια στα μέτρα που έχει λάβει η συντηρητική κυβέρνηση στη Βαρσοβία, καταλήγοντας να τους στερεί το δικαίωμα στην άμβλωση, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους ουμανιστικούς και πεφωτισμένους στόχους της ΕΕ. Παρότι το δικαίωμα στην άμβλωση δεν απειλείται στο Ευρωκοινοβούλιο, που δεν έχει καμία αρμοδιότητα νομοθέτησης επί του θέματος, η επιλογή αυτή έρχεται επίσης σε αντίθεση με το κυρίαρχο συναίσθημα σε αυτόν τον χώρο, όπου η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών έχει υπάρξει αντικείμενο πολλών ψηφισμάτων».

Θα μπορούσε, βέβαια, να αντιτείνει κανείς πως η Ρομπέρτα Μέτσολα είναι μια συντηρητική ευρωβουλευτής από τη (βαθιά καθολική) Μάλτα, το μοναδικό κράτος – μέλος που απαγορεύει ακόμα τις αμβλώσεις, διαπραγματεύτηκε άλλωστε ρήτρα εξαίρεσης για αυτό όταν εντάχθηκε στην ΕΕ, το 2004· και πως η ίδια δεσμεύτηκε επανειλημμένως να αφήσει κατά μέρος τις προσωπικές της απόψεις επί του θέματος και να υπερασπιστεί την πλειοψηφική θέση του Ευρωκοινοβουλίου. Οφείλει άλλωστε να σεβαστεί τον οδικό χάρτη που διαπραγματεύτηκαν με το ΕΛΚ οι Σοσιαλιστές και οι Φιλελεύθεροι πριν συμφωνήσουν να στηρίξουν την υποψηφιότητά της, παίρνοντας ως αντάλλαγμα και αρκετά άλλα πόστα εξουσίας: η εκλογή της Μέτσολα έχει την αφετηρία της στη συμφωνία που είχαν συνάψει οι τρεις μεγαλύτερες ευρωομάδες μετά τις ευρωεκλογές του 2019 να αναλάβει ένας Σοσιαλιστής (ο Νταβίντ Σασόλι, που απεβίωσε πρόωρα στις 11 Ιανουαρίου) πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου το πρώτο μισό της πενταετούς θητείας και ένας Συντηρητικός το δεύτερο.

Τα παζάρια και οι υπολογισμοί, ωστόσο, δεν αναιρούν τη βάση όσων δήλωσε η Αλις Κούνκε, η (ατυχήσασα) υποψήφια των Πρασίνων για την προεδρία του Ευρωκοινοβουλίου: «Ολες οι γυναίκες στην ΕΕ πρέπει να στηρίζονται στην πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου ώστε να πολεμήσει για εμάς όποτε χρειάζεται. Δυσκολεύομαι να δω πώς θα καταφέρει να το κάνει αυτό με αξιοπιστία και σθένος». Και δεν είναι βέβαια τυχαίο που ο Εμανουέλ Μακρόν, παρουσιάζοντας στο Ευρωκοινοβούλιο το πρόγραμμα της γαλλικής προεδρίας την επομένη της εκλογής της Μέτσολα, τάχθηκε υπέρ της ενσωμάτωσης του δικαιώματος στην άμβλωση στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: κάπως έπρεπε να αποζημιώσει την ευρωπαϊκή του οικογένεια, τους Φιλελεύθερους, κάπως και να αποκρούσει τις επιθέσεις των Πρασίνων και της Ακροαριστεράς.

Να είμαστε δίκαιοι. Η Ρομπέρτα Μέτσολα είναι αγνό προϊόν της ΕΕ. Σπούδασε νομικά στη Μάλτα, κατόπιν φοίτησε στο Κολέγιο της Ευρώπης στην Μπριζ, προσπάθησε να εκλεγεί για πρώτη φορά ευρωβουλευτής στα 25 της, εργάστηκε για οκτώ χρόνια στη μόνιμη αντιπροσωπεία της Μάλτας στην ΕΕ, πριν αναλάβει για ένα διάστημα νομική σύμβουλος της Κάθριν Αστον, τότε επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, για να εκλεγεί τελικά ευρωβουλευτής το 2013, στη θέση που είχε αφήσει κενή ένας συμπατριώτης της, να επανεκλεγεί το 2014 με ρεκόρ ψήφων για γυναίκα και να φτάσει τον περασμένο Νοέμβριο, με σκληρή δουλειά και καλές δημόσιες σχέσεις, να εκλεγεί πρώτη αντιπρόεδρος του Σώματος.

Είναι μία από τις ελάχιστες πολιτικές προσωπικότητες της Μάλτας που άσκησαν ανοιχτά κριτική στην κυβέρνηση μετά τη δολοφονία, το 2017, της δημοσιογράφου Ντάφνε Καρουάνα Γκαλίζια, η οποία ερευνούσε τις σχέσεις μεταξύ μαφίας και κυβερνώντων, και ξεχώρισε αρνούμενη, το 2019, να σφίξει το χέρι του τότε πρωθυπουργού Τζόζεφ Μουσκάτ. Ακόμα και ακροαριστεροί ευρωβουλευτές παραδέχονται πως έχει «σαφή σύνορα με την Ακροδεξιά». Χαίρει γενικού σεβασμού για το έργο της στο καυτό θέμα της μετανάστευσης, όπου τάσσεται υπέρ μιας «ολιστικής προσέγγισης», υπερασπίζεται το δικαίωμα στο άσυλο και αντιμετωπίζει κριτικά τη δράση της Frontex. Υπερασπίζεται επίσης ανοιχτά, όσο και αν αυτό μοιάζει παράδοξο, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Από σχεδόν όλες τις απόψεις, η 43χρονη Μαλτέζα είναι μια σύγχρονη, προοδευτική γυναίκα, που ισορροπεί αξιοθαύμαστα μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, έχοντας τέσσερις γιους με τον φινλανδό σύζυγό της. Αν έλειπε κι αυτό το μεγάλο «αλλά», αν δεν στήριζε α λα καρτ τα γυναικεία δικαιώματα, τότε θα μπορούσαμε να είμαστε υπερήφανοι.