Η πρώτη δίκη

Δεν ισχυρίζομαι ότι το φαινόμενο είναι αποκλειστικά ελληνικό. Είναι παγκόσμιο και, πιθανότατα, όταν με το καλό θα ανακαλύψουμε νοήμονα όντα και σε άλλους πλανήτες, να διαπιστώσουμε ότι είναι και διαπλανητικό ή διαγαλαξιακό. Δεν αποκλείεται επίσης, επειδή ευτύχησα να είμαι σύζυγος δικηγορίνας, να έχω κοπιάρει κατά την εξέταση των πάντων το «άχρηστο επαγγελματικό βλέμμα» του δικηγόρου, όπως θα έλεγε και η Τζούλια Ρόμπερτς ως pretty woman στον Ρίτσαρντ Γκιρ. Εν πάση περιπτώσει. Εάν πορευθούμε με το γράμμα του νόμου, τόσο εδώ όσο και στην αλλοδαπή, θα πρέπει να αναμένουμε να βρούμε το δίκιο μας είτε στην αίθουσα του δικαστηρίου είτε (εάν δεν θέλουμε να φθάσει η υπόθεσή μας στο ακροατήριο) με εξωδικαστικό συμβιβασμό. Εάν πάλι δεν μας ικανοποιεί η πρωτόδικη απόφαση, μας παρέχεται μια δεύτερη ευκαιρία στο Εφετείο και από εκεί κι έπειτα, όρεξη να ‘χουμε, χρόνο και λεφτά για ξόδεμα: ο Αρειος Πάγος, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων… Μπορεί αυτός ο κόσμος να μην κτίστηκε σε επτά ημέρες από δικηγόρους, αλλά σίγουρα την εργολαβία την πήραν εκείνοι. Στον «αληθινό κόσμο», έξω και πέρα από τα νομικά συγγράμματα, τα πράγματα εξελίσσονται κάπως διαφορετικά. Ιδίως την τελευταία δεκαετία, με τη σχεδόν απόλυτη επικράτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η πρωτόδικη απόφαση που, κατά γοητευτικά οξύμωρο τρόπο, είναι και η τελεσίδικη, λαμβάνεται μήνες ή και χρόνια πριν από την πρώτη δίκη. Εάν περιμένω να βρω το δίκιο μου στην πρώτη δίκη ή σε όσες πιθανόν θ’ ακολουθήσουν, φέξε μου και γλίστρησα. Η πρώτη δίκη πριν από την πρώτη δίκη είναι η καθοριστική.

Στα social media έχει συν τω χρόνω κυριαρχήσει η εξής χαριτωμενιά: μια παραλλαγή του παλιού καλού, σωστού και πρόστυχου «λαϊκού δικαστηρίου» προς το πιο διεστραμμένο. Εάν έχετε κανέναν παππού που να έχει επιζήσει από ανάλογο «ανταρτοδικείο» του εμφυλίου πολέμου – ως αντίστοιχα, υπό την ευρύτερη δυνατή ερμηνεία (ακριβέστερα: παρερμηνεία) κάθε έννοιας δικαίου, θα πρέπει να εκληφθούν και τα κυβερνητικά «έκτακτα στρατοδικεία» – θα σας διαβεβαιώσει ότι, εκείνη τη σκοτεινή περίοδο, ελάχιστη έως μηδαμινή σημασία είχε εάν ήσουν ένοχος ή αθώος (έτι λιγότερο: σε ποια βαθμίδα της κλίμακας θα έπρεπε να σε κατατάξουν ανάμεσα στην απόλυτη ενοχή και στην απόλυτη αθωότητα ή/και  ποια θα έπρεπε να είναι η δέουσα ποινή που όφειλαν να σου επιβάλλουν). Το πιο σημαντικό – το μόνο σημαντικό! – ήταν το μέγεθος της καλοτυχίας σου. Εάν η δίκη σου συνέπιπτε με την ανακοίνωση «μέτρων επιείκειας» ένθεν κι ένθεν, μπορούσες να τη βγάλεις καθαρή και να γυρίσεις στο σπιτάκι σου, ακόμη και αν είχες κόψει το λαρύγγι συγχωριανού σου. Στο άλλο άκρο, μπορούσες να στηθείς απέναντι από το εκτελεστικό απόσπασμα, ακόμη και αν είχες κλέψει μια κότα ή είχες γλυκοκοιτάξει μια γειτονοπούλα. Εκείνο τον καιρό η απονομή δικαιοσύνης δεν ήταν παρά ένας κακόγουστος ευφημισμός.

Πώς κατάφεραν τα social media να νοστιμέψουν κι άλλο μια τόσο πικάντικη συνταγή αυθαιρεσίας; Με τη χρήση ρομποτικών εφαρμογών και αλγορίθμων. Θέλω να πω, εκείνα τα άγρια χρόνια, ακόμη και στην πλέον ολέθρια επιδείνωση του πεπρωμένου σου, στέκονταν αντίκρυ σου ανθρώπινα όντα, ευάλωτα – θεωρητικά τουλάχιστον – σε παλαιομοδίτικα συναισθήματα, όπως η φιλευσπλαχνία. Τι είδους όμως φιλευσπλαχνία να περιμένεις από τον «λογαριασμό» ενός ανύπαρκτου «προσώπου», προγραμματισμένο εξαρχής, όχι απλώς να κωφεύσει σε κάθε τεκμήριο της αθωότητάς σου, αλλά και να αγνοήσει επιδεικτικά την -απεγνωσμένη; – έκκλησή σου για την εξέταση, πόσω μάλλον την αναζήτηση ανάλογων τεκμηρίων. Πώς να συγκινήσεις έναν αλγόριθμο; Ποια χορδή του να αγγίξεις;