Αλλαγή

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι θεσμικές παρεμβάσεις φέρνουν – έστω και σε βάθος χρόνου – αλλαγές στο σύνολο των αντιλήψεων και των πεποιθήσεων των περισσότερων πολιτών. Αλλοι επιμένουν ότι πρώτα πρέπει να συντελεστούν οι μεταβολές στους κόλπους της κοινωνίας, να ωριμάσει δηλαδή ένα αίτημα εκεί, κι έπειτα έρχεται ευκολότερα η προσαρμογή του νομοθετικού πλαισίου. Το εδώ παράδειγμα της εξέλιξης του #Metoo μέσα σε έναν μόλις χρόνο φαίνεται να επιβεβαιώνει τους θιασώτες της δεύτερης άποψης. O νέος Ποινικός Κώδικας, που ψηφίστηκε στα μέσα του περασμένου Νοεμβρίου, περιλαμβάνει πια διατάξεις οι οποίες γράφτηκαν αφού είχε ξεκινήσει το κίνημα που προκάλεσε η Σοφία Μπεκατώρου. Και χθες άρχισε η πρώτη δίκη #Metoo. Στην ελληνική εκδοχή της αφύπνισης όχι μόνο για ζητήματα σεξουαλικής βίας, αλλά και για εκείνα που αφορούν συνολικά την ισότητα των δύο φύλων, ο νομοθέτης ακολούθησε την κοινωνία. Το δικαστήριο που θα ξανασυνεδριάσει στις 26 του μήνα αποτελεί βέβαια την πιο τρανταχτή απόδειξη των βημάτων προόδου που έχουν γίνει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

Επίγνωση

Ο πιο ουσιώδης εκσυγχρονισμός όμως δεν είναι εκείνος στα κείμενα των νόμων, είναι αυτός που επιτεύχθηκε σε επίπεδο συλλογικής επίγνωσης. Ακόμη κι αν δεν έχει εξαφανιστεί η κουλτούρα που δικαιολογεί τις ανδρικές καταχρήσεις οποιασδήποτε μορφής εξουσίας, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν συναίσθηση του προβλήματος. Ακόμη κι αν οι γυναίκες σε πολιτική και διοίκηση των επιχειρήσεων παραμένουν μειοψηφία, ή το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών που κάνουν ακριβώς την ίδια δουλειά δεν έχει κλείσει, έχει ανοίξει μια δημόσια συζήτηση γύρω απ’ αυτά στην οποία εκλαμβάνεται ως δεδομένη η αδικία. Ακόμη κι αν η σιωπή που θέλησαν να σπάσουν διάσημες αθλήτριες και ηθοποιοί συνεχίζει να καλύπτει όσα συμβαίνουν σε λιγότερο προβεβλημένα εργασιακά περιβάλλοντα, έχει πλέον γαλουχηθεί μια γενιά νεαρών γυναικών οι οποίες δεν αποδέχονται μοιρολατρικά ό,τι πέρασαν οι μητέρες τους. Ακόμη επομένως κι αν το #Μetoo δεν γκρέμισε σαν σεισμός τα θεμέλια της πατριαρχίας, τα έχει κλονίσει. Στις αρχές του 2019 θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ρωγμές σαν τις παραπάνω;