«Η πολιτική έχει πολλά κοινά με την κεραμική»

Ποια συνάντησή σας, όσο γνωστός ή άγνωστος και αν είναι ο άνθρωπος που συναντηθήκατε μαζί του, αισθάνεστε να έχει παίξει καταλυτικό ρόλο στη ζωή σας;

Χωρίς δεύτερη σκέψη: η Φώφη Γεννηματά. Ηταν η γυναίκα που με εμπιστεύτηκε να γίνω εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ όταν ήμουν νέος και άγνωστος. Σε αυτήν χρωστάω όχι μόνο την πολιτική μου αναγνωρισιμότητα, αλλά, κυρίως, τα μαθήματα πολιτικής παιδείας και ήθους που διδάχτηκα μαθητεύοντας δίπλα της στην πρώτη γραμμή τα τελευταία έξι χρόνια. Την παρατηρούσα και σημείωνα με μαθητική επιμέλεια στο σημειωματάριο του μυαλού μου τον τρόπο που ξεπερνούσε προσβολές και αγριότητες της πολιτικής, χωρίς να γίνεται εριστική αλλά και χωρίς να δείχνει ίχνος αδυναμίας. Και, ξέρετε, η πολιτική για μια γυναίκα έχει επιπλέον δυσκολίες. Εξαγριωνόμουν κάθε φορά που άκουγα σεξιστικά σχόλια, ακόμα κι από έγκριτους – υποτίθεται – δημοσιογράφους ή συναδέλφους πολιτικούς. Κι εκείνη κάθε φορά μού έδειχνε πως δύναμη δεν είναι η ένταση της φωνής αλλά η ένταση του επιχειρήματος. Η πίστη σε έναν σκοπό. Εμαθα κοντά της ότι όταν είσαι πιστός σε αρχές και αξίες δεν κινδυνεύεις να λοξοδρομήσεις και να κάνεις μεγάλα λάθη στην πολιτική. Θα της είμαι πάντα ευγνώμων.

Με ποιον μυθιστορηματικό ήρωα αισθάνεστε να είχατε ταυτιστεί ως παιδί, ενώ η αναπόλησή του συνιστά μια συγκίνηση ακόμη έντονη;

Α, αυτό είναι εύκολο: με τον Χάκλμπερι Φιν, τον φίλο του Τομ Σόγερ. Τρελή ταύτιση. Ως πιτσιρίκι διάβαζα και ξαναδιάβαζα συνεπαρμένος τις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» του Μαρκ Τουέιν. Με είχε γοητεύσει η φιγούρα του παρία με τη χρυσή καρδιά. Το παιδί ενός μέθυσου στον αμερικανικό Νότο, ο σύντροφος του Τομ Σόγερ στις σκανταλιές, που τριγυρνούσε φορώντας κουρελιασμένα αποφόρια εκείνων που του έδειχναν ελεημοσύνη. Κι όμως, αυτό το ορφανό από μητέρα παιδί, το οποίο είχε εξομολογηθεί στον φίλο του ότι θυμάται τη μητέρα του και τους αδυσώπητους καβγάδες των γονιών του που σταμάτησαν μόνο όταν εκείνη πέθανε, κατάφερε να ανακαλύψει το «σωστό», με πυξίδα μια προσωπική ηθική που έθεσε σε αμφισβήτηση τις επικρατούσες προκαταλήψεις της Αμερικής εκείνης της εποχής. Είχα ενθουσιαστεί όταν τον είδα να βοηθάει τον «μαύρο» δραπέτη από τις φυτείες να γλιτώσει από τη δουλεία, ξεπερνώντας όχι μόνο τα φυλετικά στερεότυπα (που ακόμα βασανίζουν τις ΗΠΑ) αλλά και τους φόβους που η κοινωνία ενσταλάζει σε κάθε παιδί. Στην περίπτωση του Χάκλμπερι Φιν, του έλεγαν ότι «θα πάει στην Κόλαση» κι εκείνος έτρεμε στην ιδέα, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να κάνει το σωστό. Ανακαλώ συχνά τον ήρωά μου αυτόν, σε στιγμές που αναρωτιέμαι αν κάτι είναι σωστό γιατί δεν είναι και πολύ «εντός του κλίματος».

Αν είχατε να επιλέξετε ως επάγγελµά σας µια µορφή τέχνης (λογοτεχνία, θέατρο, κινηµατογράφος, ζωγραφική, µουσική), ποια θα ήταν η τέχνη αυτή;

Ως καταναλωτής τέχνης απολαμβάνω τη ζωγραφική. Ξυπνάει το μυαλό μου, δημιουργεί εντάσεις και ταυτόχρονα δεν βάζει όρια. Μπορώ κοιτάζοντας έναν πίνακα να σκεφτώ οτιδήποτε, συνήθως αποτελεί ερέθισμα να συνδέσω φαινομενικά ασύνδετα πράγματα μεταξύ τους. Τα χρώματα, το ύφος ενός πίνακα είναι σαν κουρτίνα που ανοίγει και με αφήνει να δω μια άλλη οπτική της πραγματικότητας. Αν ήταν όμως να ασχοληθώ με την τέχνη επαγγελματικά, ως παραγωγός τέχνης, θα επέλεγα την κεραμική. Η κεραμική τέχνη μοιάζει να είναι το τέλειο αντίδοτο στον ψηφιακό κόσμο, όπου τα πάντα είναι αποϋλοποιημένα, μιας κι η κεραμική, περισσότερο από κάθε άλλη τέχνη, αναδεικνύει τη δύναμη της αφής. Είναι θεραπευτικό να πρέπει να συγκεντρωθείς απολύτως σε αυτό που κάνεις, χωρίς περισπασμούς. Το να βλέπεις το δημιούργημα του κόπου σου από κάτι τόσο απλό όσο ο πηλός είναι επίσης ηδονικό: σου δίνει μια αυτοπεποίθηση ότι μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο. Αυτό, άλλωστε, δεν έκανε κι ο Θεός όλων των θρησκειών, που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο έπλασε τον άνθρωπο από πηλό; Τώρα που το σκέφτομαι, ίσως είναι κι ο λόγος που μου αρέσει η πολιτική. Μια μορφή τέχνης είναι κι αυτή με πολλά κοινά με την κεραμική: αναδεικνύεις το απλό, το καθημερινό, δίνεις φωνή στους μη προνομιούχους και παράγεις κάτι χρήσιμο και προσιτό στους πολλούς – όπως η κεραμική φτιάχνει αγγεία και σερβίτσια που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

Αυτές που αποκαλούνται ως «οι προσωπικές µας ώρες» µε τι αισθάνεστε να γεµίζουν για εσάς µε τον πληρέστερο τρόπο;

Οι «προσωπικές ώρες» ενός νέου γονιού, όπως είμαι εγώ, είναι γεμάτες με την κόρη μου. Υπάρχουν φορές που γυρνάω σπίτι νιώθοντας εξαντλημένος κι όταν έρχεται πάνω μου η κόρη μου χοροπηδώντας νιώθω σαν να πίνω τον μαγικό ζωμό του Αστερίξ: επαναφορτίζομαι και μπορώ να κάνω πιρουέτες μαζί της για ώρες. Πρέπει να είναι βιολογικό, δεν εξηγείται αλλιώς, πώς αυξάνονται οι αντοχές μας όταν είμαστε γονείς. Εχω ανάγκη, όμως, έστω και για λίγα λεπτά κάθε μέρα, από χρόνο που θα είμαι μόνος, με τον εαυτό μου. Αναζητώ στιγμές που να μπορώ να συγκεντρωθώ σε κάτι, να μην υπάρχει τίποτα άλλο στο μυαλό μου. Τέτοιες στιγμές είναι π.χ. όταν κάθομαι να διαβάσω ένα βιβλίο ή να δω μια ταινία ή να περπατήσω μόνος στη γειτονιά το βράδυ. Εν τέλει, πάντως, νομίζω ότι όλη αυτή η πληρότητα που μου προσφέρουν οι δικές μου στιγμές χαλάρωσης δεν έχει να κάνει με την ενασχόλησή μου αυτή καθαυτήν, αλλά με τους ανθρώπους που ξέρω ότι είναι κοντά μου. Η αίσθηση πως ό,τι κάνω θα επιστρέψει σε αυτούς, η οικειότητα και η άνεση που νιώθεις όταν μοιράζεσαι τη ζωή σου, όταν είσαι διάφανος για τον άνθρωπό σου, είναι αυτές που διαστέλλουν τον χρόνο και κάνουν τις λίγες «προσωπικές στιγμές» να γίνονται αρκετές για να αντέξω ό,τι δύσκολο μπορεί να συμβεί μέσα στη μέρα. Γιατί, όπως λέει και το τραγούδι, «ζωή που δεν μοιράζεται είναι ζωή μισή».