Οι ψηφοφόροι που έρχονται

Η νεότητα και το γήρας είναι πράγματα σχετικά. Στην πολιτική όμως είναι και σημαντικά. Μπορεί η «αλλαγή» να εγκαταστάθηκε στο καινούργιο αρκτικόλεξο για να μην μπορεί κανένας και τίποτα να την εξορύξει από τη συλλογική μνήμη, η λέξη όμως που γυρνάει από στόμα σε στόμα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη σήμερα είναι η «ανανέωση».

Αυτήν έκανε σημαία και ο νέος αρχηγός, που εξελέγη πανηγυρικά, γνωρίζοντας ότι ήταν από τους λίγους που θα μπορούσαν να τη μετουσιώσουν και τυπικά. Οχι γιατί είναι τόσο νέος που θα μπορούσε να θεωρηθεί εκφραστής ενός ολοκληρωτικά νεοφυούς και αποκαθαρμένου από τις αμαρτίες τού παρελθόντος κόμματος προσελκύοντας νέους ηλικιακά ψηφοφόρους, όσο γιατί είναι αρκετά μεγάλος για να πείσει τους ταγμένους μεσήλικους σοσιαλδημοκράτες ότι ήταν κι αυτός από πάντα εκεί, ως νήπιο της αλλαγής και δικαιούχος ενός πιο αισιόδοξου παρελθόντος.

Τα 42 χρόνια της ηλικίας του καλύπτουν εξάλλου ολόκληρη την ιστορία του κόμματος που καλείται να ηγηθεί, χωρίς να την ξεπερνούν. Το παιδί της Αλλαγής που έγινε ο έφηβος της ευμάρειας, νεαρός πολίτης της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης και επαγγελματίας πολιτικός στη μακρά δεκαετία της κρίσης, δεν εγκατέλειψε την παράταξη ούτε όταν στελέχη και ψηφοφόροι φυλλορροούσαν. Δεν τη διέσπασε, δεν δημιούργησε δική του, ούτε τώρα κατέβηκε στις εσωκομματικές ως αρχηγός κάποιας συνιστώσας. Αντίθετα, καλλιέργησε συστηματικά μια αμιγή σχέση με τη βάση της παράταξης, καταφέρνοντας να αγγίξει και τα πλέον απαιτητικά ακροατήρια, και να εκλεγεί με σταυρό προτίμησης δις πανελλαδικά, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η ψήφος που του αποδόθηκε στην τελευταία εσωκομματική διαδικασία πήγαινε πράγματι σε ένα ανανεωμένο ΠΑΣΟΚ και όχι σε μια μελλοντική συνεργασία του ΚΙΝΑΛ με τον ΣΥΡΙΖΑ ή σε μια ενδεχόμενη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ. Η συντριπτική του επικράτηση μπορεί έτσι να θεωρηθεί και ψήφος εμπιστοσύνης προς έναν πολιτικό χώρο αυτόνομο, που δεν λοξοκοιτάει, δεν παρασύρεται, και που φιλοδοξεί να παραμείνει αυθύπαρκτος και εμπροσθοβαρής.

Αναμφισβήτητα, η «γηραιά» ψήφος των άνω των 60 υπήρξε καθοριστική για αυτή την εσωκομματική αναμέτρηση και την ανάδειξη του νέου αρχηγού που επιπλέον τού εξασφαλίζει και μια περίοδο μέλιτος, απαλλαγμένη από ιαχές εσωτερικής αντιπολίτευσης. Η επόμενη μέρα είναι όμως ήδη εδώ και φέρνει μαζί της τη μεγαλύτερη δημοκρατική πρόκληση. Σε αντίθεση με τη συζήτηση που διεξάγεται ήδη σε εκλογολογικά πάνελ υπολογίζοντας από πού θα κόψει ψήφους το ΚΙΝΑΛ, από τον ΣΥΡΙΖΑ ή τη ΝΔ, μέριμνα του νέου αρχηγού θα πρέπει να είναι οι ψήφοι που μέχρι στιγμής δεν είναι πουθενά, οι ψήφοι των πραγματικά νέων που επίκειται να έρθουν. Πράγματι, το 67,55% των ψηφοφόρων που προσήλθαν στην κάλπη την πρώτη Κυριακή ήταν άνω των 50 και μόνο το 18,7% κάτω των 40.

Αυτοί οι δεύτεροι εκλογείς που ανήκουν στις γενιές Υ και Ζ, συχνά αποκαλούμενοι και ως Millennials και iGen, δεν είχαν καν γεννηθεί όταν το ΠΑΣΟΚ ανέβηκε για πρώτη φορά στην εξουσία. Εζησαν όμως ολόκληρη τη ζωή τους δικτυωμένοι και γέλασαν με τα νοσταλγικά memes της χιουμοριστικής εξιλέωσης. Πέρασαν τα μαθητικά και φοιτητικά τους χρόνια ενόσω η οικονομική κρίση μαινόταν και τα πολιτικά κόμματα λοιδορούνταν ως αναξιόπιστα. Βγήκαν στους δρόμους με τον Γρηγορόπουλο και τους Αγανακτισμένους και εξακολουθούν να κινητοποιούνται απευθύνοντας καλέσματα στα κοινωνικά δίκτυα. Υπογράφουν ψηφίσματα online, συμμετέχουν σε δράσεις της κοινωνίας πολιτών και παρότι αντιμέτωποι με παρατεταμένη λιτότητα και ενδημική ανεργία συσπειρώνονται γύρω από μεταϋλιστικές αξίες, όπως τα ατομικά δικαιώματα, η κοινωνική δικαιοσύνη και το περιβάλλον. Οι νέοι αυτοί πολίτες που έρχονται, ή που είναι ήδη εδώ, σπάνια χαίρουν της προσοχής των εκλογολόγων και των λοιπών επαγγελματιών της πολιτικής. Αν η Κεντροαριστερά θέλει να έχει μέλλον, θα πρέπει να στρέψει το ενδιαφέρον της προς αυτούς.

Το πρώτο βήμα έγινε με την εκλογή ενός αρχηγού που στάθηκε ικανός να γεφυρώσει την παλαιοπασοκική νοσταλγία με το αίτημα της ανανέωσης. Το επόμενο βήμα θα είναι να καταφέρει να εκφράσει τις ανάγκες και τις αξίες των ψηφοφόρων που έρχονται, όπως έκανε το κόμμα καταγωγής του τη στιγμή που εκείνος έκανε τα πρώτα του βήματα.

H Xαριτίνη Καρακωστάκη είναι πολιτική επιστήμων, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης