Τι επενδύσεις θέλουμε

Λίγα πράγματα θεωρούνται λιγότερο αυτονόητα από την προσέλκυση επενδύσεων στη δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα. Ουδέποτε καταφέραμε να συμφωνήσουμε, ούτε καν στα βασικά.

Απλώς έχουμε μάθει να λέμε στερεότυπα ότι χρειαζόμαστε επενδύσεις και αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου. Ολοι όμως έχουν κάτι διαφορετικό στο μυαλό τους, τόσο για το ποια επένδυση θέλουν όσο και για το ποιο μοντέλο είναι το κατάλληλο. Αν μπουν στη συζήτηση και οι πολιτικοί και τα νομοθετήματά τους, η κατάσταση μπλέκει ακόμα περισσότερο.

Η υπόθεση Αγραφα και αιολικά είναι ίσως από τις πιο χαρακτηριστικές.

Εκεί στην καρδιά της νότιας απόληξης της οροσειράς της Πίνδου. Μία περιοχή με επτά από τις 42 κορυφές της Ελλάδας με υψόμετρο άνω των 2.000 μέτρων, με σχεδόν μηδενική ανθρώπινη διείσδυση, πλούσια χλωρίδα και πανίδα και σημαντικό αριθμό απειλούμενων ειδών, έγινε το θέατρο πρωτοφανών καταστάσεων την τελευταία δεκαετία.

Ενας επενδυτής ξεκίνησε μια επένδυση 110 εκατ. ευρώ. Απευθύνθηκε στις Αρχές. Του είπαν μπορείς να την κάνεις. Πήρε την πρώτη άδεια το 2010. Βρήκε τα λεφτά. Πήρε και τις υπόλοιπες άδειες. Κάποια στιγμή ξεκίνησαν οι αντιδράσεις. Αρχισαν οι προσφυγές στα δικαστήρια. Τις κέρδισε και αυτές. Οι αντιδράσεις ωστόσο εντείνονταν. Ο επενδυτής αποφάσισε σε ένδειξη καλής θέλησης να κάνει μικρότερο το έργο. Υπέβαλε αίτηση για νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για το μικρότερο έργο με τα λιγότερα αιολικά.

Και σαν από θαύμα η μελέτη απορρίφθηκε. Μαζί με όλο το έργο. Μετά από 11 χρόνια η αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το επίσημο δηλαδή κράτος, ακύρωσε το έργο. Αυτό, το ίδιο κράτος, που είχε δώσει αρχικά την άδεια για ένα μεγαλύτερο έργο, τώρα άλλαξε γνώμη. Και ας επιβεβαιώθηκε το σωστό των αρχικών κρατικών αποφάσεων από τα δικαστήρια.

Χωρίς να εξετάζουμε εάν το έργο πρέπει να γίνει ή δεν πρέπει να γίνει. Προσωπικά δεν γνωρίζω ούτε έχω άποψη αν είναι η κατάλληλη περιοχή. Θεωρώ ωστόσο ότι προφανώς πρέπει να σταματήσει η επιπλέον μόλυνση που προκαλούν οι μονάδες στις περιοχές του λιγνίτη και αποτελεί αναγκαιότητα η αντικατάστασή τους από φιλικότερες μορφές ενέργειας.

Το θέμα όμως είναι πολύ μεγαλύτερο.

Αφορά το πώς ακριβώς αντιμετωπίζουμε τους επενδυτές. Λέμε ότι έχουμε ένα επενδυτικό κενό 100 δισεκατομμυρίων ευρώ και πρέπει να το καλύψουμε. Φτιάχνουμε σε μια εποχή ένα πλαίσιο και καλούμε τους επενδυτές με αυτό το πλαίσιο να ασχοληθούν με την περίπτωσή μας. Κατά κανόνα αργούσαμε ή και αργούμε, να τους εκδώσουμε τις απαραίτητες άδειες. Μονίμως άλλωστε λέμε ότι πρέπει να «ωριμάσουν» οι επενδύσεις. Και αυτοί περιμένουν χρόνια και χρόνια. Στην πραγματικότητα έχω την εντύπωση ότι το λέμε αυτό για να κρύψουμε πόσο ανώριμοι είμαστε ως κράτος. Πόσο λίγο προετοιμασμένοι είμαστε για το αυτονόητο. Να μπορούμε να λέμε με σιγουριά σε αυτούς που ενδιαφέρονται ότι «αυτές τις επενδύσεις θέλουμε και με αυτούς τους όρους θέλουμε να υλοποιούνται». Και αυτό να ισχύει. Χωρίς παρεκκλίσεις. Χωρίς να εξαρτάται από αλλαγές κυβερνήσεων και υπηρεσιακών.

Η χώρα βγαίνει από μια πολύ βαθιά οικονομική κρίση, με τα τραύματα οικονομικά αλλά και κοινωνικά ακόμη ανεπούλωτα και μέσα σε ένα καθεστώς ρευστότητας που φέρνει η πανδημία. Ασχετό από τα Αγραφα, που επαναλαμβάνω μπορεί να είναι σωστή η τελική γνωμοδότηση του κράτους και οι βουνοκορφές να πρέπει να ανήκουν πράγματι μόνο στις πετροπέρδικες και τους  γερακαετούς, το θέμα είναι γιατί δεν το τελειώναμε νωρίτερα. Γιατί ο επενδυτής έπρεπε να περιμένει 11 χρόνια για να μάθει ότι δεν μπορεί τελικά να επενδύσει;