Λίγο αίμα στο πουκάμισο

Το χέρι στη φωτογραφία έφερε τρεις μεγάλες μελανιές και δύο κοψίματα. Στο μανίκι του πουκαμίσου, όσο φαινόταν από το μπουφάν που φορούσε ο Νίκος Μανιός, είχε ξεραθεί λίγο αίμα. Εντάξει, μωρέ, θα ζήσει. Πόση αξία έχει ένα χτυπημένο χέρι; Για εκείνους που το χτύπησαν, μάλλον καμία – δεν είναι ούτε το πρώτο ούτε βέβαια το τελευταίο χέρι που τραυματίζουν. Να όμως που αυτή τη φορά έτυχαν στην περίπτωση. Το ένα «κλικ» της κάμερας μετά το άλλο κατέγραφαν την έκπληξη στο πρόσωπο του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ. Καμία, βέβαια, δεν στράφηκε στους θύτες, που πιθανόν ακόμα αναρωτιούνται γιατί αυτός ο τύπος ήταν τόσο διαφορετικός από όλους τους άλλους και τον έκαναν και θέμα στις ειδήσεις.

Το 2011 ήταν «προδότης» και «γερμανοτσολιάς» ένας πρόεδρος της Δημοκρατίας που πολέμησε, έφηβος ακόμα, στην Εθνική Αντίσταση. Δέκα χρόνια και έναν μήνα μετά, προσβάλλει τάχα τους νεκρούς του Πολυτεχνείου ένας πρώην βουλευτής που φυλακίστηκε, βασανίστηκε και εξορίστηκε από τη δικτατορία, γιατί τόλμησε να καταθέσει στεφάνι στη μνήμη τους. Η πικρή εικονογράφηση μιας διεστραμμένης άποψης για την ιστορία και τη δημοκρατία από όσους έμαθαν μόνο να παπαγαλίζουν τσιτάτα που δεν καταλαβαίνουν. Από όσους γνωρίζουν βαθιά μέσα τους πως δεν θα είχαν ούτε την αντοχή ούτε την τόλμη όσων τραμπουκίζουν σήμερα με τόση ευκολία. Είναι οι ίδιοι που αφήνουν το Πολυτεχνείο να μετατρέπεται σε ζόμπι σχεδόν πενήντα χρόνια μετά, να λειτουργεί ως άψυχο τελετουργικό εκτόνωσης, μπολιάζοντας και τους επόμενους της Μεταπολίτευσης με μια αντανακλαστική πια αλλεργία στην πολιτική συναίνεση και στην ανεκτικότητα. Τα «παιδιά» που δεν μεγαλώνουν ποτέ, αλλά εκκολάπτονται με την ανοχή των υπολοίπων, και δεν αναγνωρίζουν ούτε καν τα γερασμένα πρόσωπα εκείνων που υποτίθεται πως θέλουν να τιμήσουν. Τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου προτιμούν να χλευάζουν όσους καταδικάζουν τη βία «απ’ όπου κι αν προέρχεται». Τους ακούγεται, λένε, γραφικό, έως και επικίνδυνο.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη ήττα της γενιάς του Πολυτεχνείου, στην πλάτη της οποίας δίκαια και άδικα φορτώθηκαν όλα τα στραβά της μικρής μας χώρας: είναι αναγκασμένη να ξαναζεί κάθε χρόνο, στις 17 Νοεμβρίου, εκείνη τη μοναδική στιγμή που κρατούσε τον κόσμο στα χέρια της. Οχι με τη συγκίνηση που τέτοιες στιγμές κρύβουν για ανθρώπους που διαπιστώνουν πως τα μαλλιά τους έχουν πια γκριζάρει ούτε με όσα κατάλοιπα αισιοδοξίας τούς απομένουν από τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, αλλά με την κρυφή σκέψη πως ο μύθος που έφτιαξαν δεν τους ανήκει πια. Ούτε να τον ελέγξουν μπορούν ούτε βέβαια να τον καθορίσουν. Αν, μάλιστα, του κουνηθούν και πολύ, αν τολμήσουν να φέρουν αντιρρήσεις, μπορεί να γυρίσει και να τους δαγκώσει. Ή τουλάχιστον να τους μπλαβίσει το χέρι, όπως έκαναν στον Μανιό οι θεματοφύλακες του «αγώνα» (αγώνα για τι; Για ποιον;), γιατί δεν κατάλαβαν ποιος είναι – λες και αν ήταν άλλος, ένας οποιοσδήποτε βουλευτής (του ΣΥΡΙΖΑ, της ΝΔ ή του ΠΑΣΟΚ) χωρίς περγαμηνές στη Γυάρο, θα του άξιζε αυτή η μεταχείριση.

Επέτειος μνήμης είναι, λένε, το Πολυτεχνείο – για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι πως η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Για να θυμάσαι, όμως, και κυρίως για να μαθαίνεις, πρέπει τουλάχιστον να κουβαλάς στο κεφάλι σου λίγο μυαλό.