Αποταμίευση ναι αλλά μέσω… επενδύσεων

«Η νέα αποταμίευση είναι η επένδυση». Με τη φράση αυτή σχολίασε μιλώντας στα «ΝΕΑ» έμπειρο τραπεζικό στέλεχος τις πρωτόγνωρες για τους καταθέτες συνθήκες στο σημερινό σύνθετο χρηματοοικονομικό περιβάλλον, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης, η οποία γιορτάζεται κάθε χρόνο από το 1924 την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου.

Στη χώρα μας η αποταμίευση ήταν για δεκαετίες συνυφασμένη με τους κουμπαράδες του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, που κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά το 1934. Η διάθεσή τους σταμάτησε μετά το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και αρκετά χρόνια αργότερα, στα τέλη του δεκαετίας του ’50, εμφανίστηκαν ξανά στην αγορά. Εκτοτε, εκατομμύρια παιδιά διδάχθηκαν να βάζουν χρήματα στην άκρη σε τακτική βάση προς ικανοποίηση μελλοντικών αναγκών.

Η κατάσταση σήμερα όμως δεν θυμίζει σε τίποτα αυτές τις εποχές. Μετά την είσοδο στο ευρώ, οι προθεσμιακές καταθέσεις αναδείχθηκαν στο πιο δημοφιλές εργαλείο αποταμίευσης για τον μέσο καταθέτη. Οι λόγοι προφανείς. Τα υψηλά επιτόκια που στα χρόνια της οικονομικής κρίσης είχαν προσεγγίσει ακόμη και το 6% και το μηδενικό ρίσκο απώλειας του αρχικού κεφαλαίου.

Στο σύγχρονο και ραγδαία εξελισσόμενο οικονομικό περιβάλλον οι παραδοσιακές λύσεις και επιλογές που ήταν συνδεδεμένες με την εξασφάλιση ενός ετήσιου εισοδήματος από τόκους έχουν χάσει την αποτελεσματικότητα και την ελκυστικότητά τους. Πλέον, στα προϊόντα σταθερής απόδοσης τα επιτόκια κινούνται ελάχιστα πάνω από το 0%, δηλαδή διαμορφώνονται σε αρνητικά επίπεδα δεδομένου του πληθωρισμού.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ανάγκη για οικονομικό προγραμματισμό καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ. Τα τελευταία δύο χρόνια όλο και περισσότεροι αποταμιευτές, που παραδοσιακά επέλεγαν την κατάθεση ως μέσο επένδυσης, αναζητούν εναλλακτικές επιλογές αξιοποίησης των χρημάτων τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο εννεάμηνο του 2021 τα υπόλοιπα των λογαριασμών προθεσμίας στις τράπεζες υποχώρησαν κατά περίπου 8 δισ. ευρώ, έχοντας συμπληρώσει 25 μήνες συνεχούς πτώσης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, από τον Αύγουστο του 2019 οι καθαρές εκροές έχουν ξεπεράσει τα 15 δισ. ευρώ, χρήματα που κατευθύνονται σε μεγάλο βαθμό σε εναλλακτικές μορφές επένδυσης. Το μεγαλύτερο όφελος πάντως δεν χαρίζεται. Προϋποθέτει την ανάληψη του κατάλληλου ρίσκου, ανάλογα με το προφίλ του αποταμιευτή. Υπό τις τρέχουσες συνθήκες όμως, με την αβεβαιότητα λόγω και της πανδημίας να βρίσκεται στα ύψη, η πρόγνωση για την πορεία των αγορών γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη υπόθεση, ακόμη και για τους επαγγελματίες του χώρου. Κι αυτό διότι η επιτυχημένη διαχείριση ενός χαρτοφυλακίου απαιτεί γνώσεις, εμπειρία, διαδικασίες, οργάνωση και διαρκή πληροφόρηση.

ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΑ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΑ. Στο πλαίσιο αυτό, οι τράπεζες είναι δίπλα στον καταθέτη για τη διαμόρφωση ενός επενδυτικού χαρτοφυλακίου κομμένου και ραμμένου στα μέτρα του. Οπως επισημαίνει η Ειρήνη Μικροπούλου, Senior Director Καταθετικών, Επενδυτικών και Δανειακών Προϊόντων της Τράπεζας Πειραιώς, «πριν από οποιαδήποτε απόφαση, είναι αναγκαίο να προηγηθεί μια διαδικασία κατά την οποία γίνεται αναγνώριση των προκλήσεων του οικονομικού περιβάλλοντος και των πραγματικών αναγκών του καταθέτη». Σύμφωνα με την ίδια, σε συνεργασία με τον πελάτη, σε πρώτη φάση αναγνωρίζονται και προτεραιοποιούνται οι ανάγκες, ενώ στη συνέχεια τίθενται οι επενδυτικοί του στόχοι και προσδιορίζεται ο χρονικός ορίζοντας που τους πλαισιώνει. «Με τον τρόπο αυτόν, και σε εναρμόνιση με την ανοχή στον επενδυτικό κίνδυνο, καταλήγουμε στο κατάλληλο χαρτοφυλάκιο, ένα για κάθε επενδυτικό στόχο του πελάτη» σημειώνει σχετικά. Με τον τρόπο αυτόν, εξηγεί, «διαμορφώνονται οι κατάλληλες γι’ αυτόν λύσεις και ταυτόχρονα, μέσω της συνεχούς επαγγελματικής διαχείρισης από ειδικούς, διασφαλίζεται η αποτελεσματική παρακολούθηση της πορείας των επενδύσεων».

Από την πλευρά του, ο Γιώργος Βαρελτζίδης, αναπληρωτής γενικός διευθυντής, επικεφαλής Γενικής Διεύθυνσης Ιδιωτών Πελατών της Eurobank, υπογραμμίζει ότι «για να επιτύχουμε μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους, οι οποίοι συνδέονται με μελλοντικές ανάγκες, πρέπει να δημιουργήσουμε ένα χαρτοφυλάκιο το οποίο θα ακολουθεί τρεις βασικές αρχές». Σύμφωνα με τον ίδιο, «πρώτη αρχή είναι η εκτεταμένη διασπορά στις κατηγορίες επένδυσης (μετρητά, ομόλογα, μετοχές), στις γεωγραφικές περιοχές (Ευρώπη, Αμερική, Ασία) και στους οικονομικούς κλάδους (βιομηχανία, τράπεζες, εμπόριο κ.λπ.)».  Δεύτερη και πολύ σημαντική αρχή κατά τον ίδιο είναι η διάρκεια της επένδυσης, που μεταφράζεται σε ύπαρξη ικανού χρονικού ορίζοντα, καθώς η εμπειρία έχει δείξει πως με τον τρόπο αυτόν επιτυγχάνεται εξισορρόπηση των πιθανών διακυμάνσεων των αγορών. Τέλος, αναφέρει ότι «η δημιουργία χαρτοφυλακίου πρέπει να σχετίζεται με τον εξατομικευμένο χαρακτήρα του επενδυτή, όπως αυτός διαμορφώνεται από την ανοχή του στις διακυμάνσεις των αγορών».

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΑΙΧΜΗΣ. Ο Γιάννος Ιωαννίδης, διευθυντής Προϊόντων Λιανικής Τραπεζικής της Alpha Bank, υποστηρίζει πως με δεδομένο ότι τα επιτόκια καταθέσεων που προσφέρονται σήμερα από τις εγχώριες τράπεζες έχουν σχεδόν μηδενιστεί, οι καταθέτες θα πρέπει να αναζητήσουν συνολικές προτάσεις αξίας (value propositions) με εξατομικευμένα προϊόντα αιχμής. Χαρακτηριστικά παραδείγματα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι οι έξυπνοι αποταμιευτικοί λογαριασμοί, τα αποταμιευτικά ασφαλιστικά προγράμματα, καθώς και λύσεις μέσω αμοιβαίων κεφαλαίων, τα οποία παρέχονται από εξειδικευμένους και έμπειρους συμβούλους. «Ειδικά στην κατηγορία των αμοιβαίων κεφαλαίων, επιλογές όπως ισορροπημένα χαρτοφυλάκια ή αμοιβαία κεφάλαια μερισματικού τύπου που παρέχουν δυνατότητα τακτικού εισοδήματος, ανάλογα με τον επενδυτικό κίνδυνο που αναλαμβάνεται, αποτελούν κατάλληλες και αποτελεσματικές λύσεις σήμερα» καταλήγει ο Ιωαννίδης.