Κάτι δικά μας

Ο Τύπος πρέπει να είναι δυσάρεστος, έλεγε τις προάλλες στην «El País» ο ισπανός συγγραφέας Νταβίντ Τρουέμπα. Η εφημερίδα δεν κυκλοφορεί το πρωί για να αρέσει, αλλά για να ενοχλήσει, για να αναλύσει, για να σταθεί κριτικά, για να κάνει τον αναγνώστη να πάει λίγο πέρα από τη φωτογραφία, λίγο πέρα από την είδηση που του έχει ήδη δοθεί μασημένη. Η δουλειά του Τύπου δεν είναι να αναπαράγει ερμηνείες που έχει κάνει κάποιος χωρίς αξιόπιστα επιχειρήματα. Αλλά να προκαλεί συζητήσεις ακόμη και για τα πράγματα στα οποία πιστεύει.

O Tύπος πρέπει όμως να είναι και ανθρώπινος. Συχνά το ξεχνούν οι αναγνώστες, αλλά οι δημοσιογράφοι είναι κι αυτοί άνθρωποι με συναισθήματα, ανησυχίες, ανασφάλειες. Αυτό ισχύει ακόμη και για όσους δουλεύουν σε «ψυχρά» οικονομικά μέσα, όπως ο Φίλιπ Στίβενς των «Financial Times». Που υπέγραψε προχθές την τελευταία του στήλη.

O Στίβενς εντάχθηκε στο δυναμικό των FT τo 1983. Εργάστηκε ως οικονομικός συντάκτης, πολιτικός συντάκτης και διευθυντής της βρετανικής έκδοσης. Εγραψε τη βιογραφία του Τόνι Μπλερ, βραβεύτηκε επανειλημμένα και χαρακτηρίστηκε τουλάχιστον δύο φορές δημοσιογράφος της χρονιάς. Με άλλα λόγια, είναι ένας από τους πιο έγκυρους δημοσιογράφους της γενιάς του.

Πριν από 25 χρόνια εγκαινίασε τη στήλη «Γεωπολιτική». Οπως μας θύμισε προχθές, ο κόσμος ανήκε τότε στον φιλελευθερισμό. Ο σοβιετικός κομμουνισμός είχε καταρρεύσει, οι ΗΠΑ ήταν η μοναδική υπερδύναμη, η Κίνα είχε ενταχθεί στην οικονομία της αγοράς, η ευρωπαϊκή ενοποίηση είχε εκτοπίσει τους δαίμονες του εθνικισμού και το Ηνωμένο Βασίλειο ετοιμαζόταν να αποκτήσει την ονομασία Cool Britannia.

Κι ύστερα ήρθαν το Βrexit, η εκλογή του Τραμπ και η επέλαση του εθνικολαϊκισμού στην Ευρώπη. Κοιτώντας σήμερα γύρω μας, βλέπουμε τον αυταρχισμό να ανταγωνίζεται τη δημοκρατία, τον εθνικισμό να ανταγωνίζεται την παγκοσμιοποίηση και την Κίνα να ανταγωνίζεται τις ΗΠΑ. Η Βρετανία είναι ξανά ο ασθενής της Ευρώπης. Και η κλιματική αλλαγή έχει μετατραπεί σε μια υπαρξιακή απειλή.

Υπάρχουν συγκεκριμένες αιτίες για όλα αυτά. Ο 68χρονος Στίβενς ξεχωρίζει την αλαζονεία των ΗΠΑ και το φόρτωμα των συνεπειών της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 στα εργατικά στρώματα και την κατώτερη μεσαία τάξη. Ισως η ιστορία συμπεράνει ότι η υπερβολική αισιοδοξία της δεκαετίας του 1990 έχει δώσει σήμερα τη θέση της σε μια υπερβολική απαισιοδοξία, καταλήγει.

«Αφήνω αυτή την κρίση σε άλλους. Για έναν πολιτικό σχολιαστή, 25 χρόνια στην ίδια θέση είναι αρκετά. Αυτή λοιπόν είναι η τελευταία μου στήλη. Θα συνεχίσω να γράφω περιστασιακά στους FT ως συνεργαζόμενος. Βασικά όμως σκοπεύω να επιδιώξω μια καλύτερη κατανόηση της, πώς να το πω, ιστορίας».