Ο παλιός καλός αστικός κόσμος

Για πολλοστή φορά, η μεσαία τάξη πλανάται ως φάντασμα στον δημόσιο διάλογο. Κι ας είναι δύσκολο να την προσδιορίσουμε. Το σίγουρο είναι ότι «κάπου στη μέση», λίγο πάνω λίγο κάτω, βρισκόμαστε οι περισσότεροι. Την ψήφο μας χρειάζονται οι πολιτικοί. Σωστό, αλλά δεν εξηγεί γιατί ο Τσίπρας θυμήθηκε ότι είναι είναι κι αυτός «παιδί της». Γιατί, αν τον μετρήσουμε με εισοδηματικά κριτήρια, προφανώς δεν ήταν ποτέ ένας από εμάς. Δεν κέρδισε ποτέ με τη δουλειά του κάποιο «μεσαίο» εισόδημα. Από κομματικό στέλεχος βρέθηκε αρχηγός κόμματος, άρα ανήκει στην άρχουσα, δηλαδή στην ανώτερη τάξη. Η περιουσία του είναι ένα διαμέρισμα των 100+ τετραγωνικών στην Κυψέλη, το οποίο δεν κατοικεί κι ούτε Ι.Χ. δεν διαθέτει. Αν ήταν ένας από εμάς, θα είχε ενσυναίσθηση της καταπίεσης στην οποία υπέβαλλε, ως πρωθυπουργός, όσους «κάπως τα καταφέρνουν» με τη ζωή τους. Θα μετρίαζε τα φορολογικά τους βάρη, θα διευκόλυνε την ανάδειξη των ικανοτήτων τους και, κυρίως, θα προστάτευε κοινωνικές αξίες με τις οποίες συνδέονται και μοιράζονται οι πολίτες στο κέντρο.

Η διάκριση σε τάξεις είναι απατηλή. Ενα δυστυχώς μεγάλο μέρος των συμπολιτών ζει με την απειλή της φτώχειας. Χωρίς τις συντάξεις και τα κοινωνικά επιδόματα, ένας στους δύο θα βρισκόταν αντιμέτωπος με τον «κίνδυνο φτώχειας». Μετά όμως τις μεταβιβάσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό, ο κίνδυνος «μειώνεται» στον έναν στους πέντε. Εξηγεί αυτό γιατί έχουμε ένα τόσο «βαρύ» κράτος και γιατί είναι σημαντικό ποιος και με ποια μυαλά το διοικεί. Εξηγεί ακόμη γιατί κι αυτοί μοιράζονται τις αξίες της «μεσαίας» τάξης.

Πόσοι να είναι στην ανώτερη τάξη; Λίγοι ή αρκετοί; Αν κοιτάξουμε τι δηλώνουμε στην Εφορία, η αληθοφανής απάντηση είναι «πολύ λίγοι». Αν κοιτάξουμε γύρω μας, η εύλογη απάντηση είναι «πάρα πολλοί». Στην πραγματικότητα, ένα μεγάλο μέρος των «μεσαίων» τα καταφέρνει σαφώς καλύτερα. Με σκληρή δουλειά, για πολλά χρόνια και για όλες τις μεταπολεμικές γενιές και με ικανότητες που τους επιτρέπουν να ξεπερνούν τα συνεχή εμπόδια που ορθώνουν οι πολιτικοί, αλλά κι επειδή η γκρίζα οικονομία, στην οποία είμαστε συχνά με το «ένα πόδι μέσα», ένας στους δύο πετυχαίνει – ατομικά και οικογενειακά – όσα  προσδιορίζουν την ελληνική «μεσαία» τάξη. Προφανώς και εκεί «πάνω», ξεχωρίζουν οι ίδιες αξιακές επιλογές της «μεσαίας» τάξης.

Σε όλους αυτούς, όμως, ο Μητσοτάκης απευθύνεται αμεσότερα. Γι’ αυτό (ορθώς) μειώνει συστηματικά τις φορολογικές επιβαρύνσεις που επιβλήθηκαν στη διετία 2016-17. Γι’ αυτό (δικαίως) καταργεί υπερβολικά βάρη στη διαδοχή περιουσιακών στοιχείων. Γι’ αυτό (κυρίως) χρειάζεται χρόνο για να επαναθεμελιώσει τους κοινόχρηστους μηχανισμούς της κοινωνίας και της χώρας: στο οικολογικό περιβάλλον, τις κρατικές υπηρεσίες, στο σύστημα υγείας, στην παιδεία, στην ατομική και συλλογική ασφάλεια, στο επιχειρείν, στην άμυνα.

Τελικά, μεσαία τάξη στην πολιτική, οι κεντρώοι δηλαδή, είναι όσοι επιδιώκουν έναν αξιοπρεπή τρόπο ζωής και ασπάζονται υψηλές κοινωνικές αξίες. Είναι ο παλιός καλός «αστικός» κόσμος γύρω μας.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος, βουλευτής (ΝΔ)