Η επόμενη ημέρα

Η επόμενη ημέρα των γερμανικών εκλογών θα σημαδευτεί προφανώς από την απουσία της επί δεκαέξι χρόνια κυρίαρχης μορφής στη γερμανική πολιτική σκηνή, της καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ. Η παρακαταθήκη της θα είναι η – ήδη υπό αμφισβήτηση – μακρά πολιτική κυριαρχία του κόμματός της στον μεσαίο χώρο, κυρίως λόγω ενός συναινετικού στυλ πολιτικής διακυβέρνησης που της επέτρεψε να διεισδύσει σε όμορους πολιτικούς χώρους αλλά και να διασφαλίσει διαδοχικές λειτουργικές κυβερνήσεις συνασπισμού υπό την ηγεσία της. Η ικανότητα αυτή της Μέρκελ ίσως αποδειχτεί το βασικό ζητούμενο της επόμενης μέρας των εκλογών.

Αν και η επικράτηση του υποψηφίου των Σοσιαλδημοκρατών Ολαφ Σολτς εκτιμάται ως η πλέον πιθανή, η απόσταση που χωρίζει το κόμμα του από τους Χριστιανοδημοκράτες είναι στο ύψος του 3%, με βάση τις τελευταίες δημοσκοπικές προβλέψεις. Το γεγονός αυτό καθιστά αναπόφευκτη μια νέα κυβέρνηση συνασπισμού, υπό την ηγεσία των Σοσιαλδημοκρατών αυτή τη φορά. Ο ήπιων τόνων Σολτς, υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση Μέρκελ, προβάλλεται και αναγνωρίζεται ως ό,τι πλησιέστερο στην απερχόμενη καγκελάριο, τουλάχιστον όσον αφορά το στυλ διακυβέρνησης. Η θητεία του, δε, στο υπουργείο Οικονομικών τού επιτρέπει να διεκδικεί το δικό του μερίδιο δόξας από τη σχετικά επιτυχημένη διαχείριση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας και την απορρόφηση μεγάλου μέρους των απορρεόντων κραδασμών. Με τον τρόπο αυτό κατόρθωσε να διευρύνει την επιρροή του κόμματός του σε μερίδα των γερμανών ψηφοφόρων που επιθυμούν τη συνέχιση της «εποχής Μέρκελ». Το γεγονός ότι το κομμάτι αυτό των ψηφοφόρων τον έχει αναδείξει ως τον πιθανότερο νικητή της βραδιάς των εκλογών είναι ενδεικτικό του ρεύματος αποδοχής και υποστήριξης που εξακολουθεί να απολαμβάνει η Μέρκελ σε κάποιο μέρος της γερμανικής κοινωνίας.

Ταυτόχρονα, όμως, η διαφορετική κομματική ταυτότητα του Σολτς επιτρέπει την αποστασιοποίησή του από κάποια άβολα πολιτικά πεπραγμένα των κυβερνήσεων των οποίων ηγήθηκε η απερχόμενη καγκελάριος. Ετσι, επικαλούμενος – τουλάχιστον σε επίπεδο πολιτικού συνθήματος – την ανάγκη επανασχεδιασμού βασικών αξόνων πολιτικής, ο Σολτς έχει καταφέρει να συσπειρώσει κι ένα σημαντικό μέρος αυτών που αντιτίθενται στην πολιτική κληρονομιά της Ανγκελα Μέρκελ. Με τον τρόπο αυτό, ο υποψήφιος των Σοσιαλδημοκρατών ισορροπεί μεταξύ συνέχειας και αλλαγής, σταθερότητας και ανατροπής.

Δεδομένης της ανομοιογένειας της πολιτικής βάσης στήριξης του Σολτς, το ερώτημα που τίθεται είναι η επιλογή του κυβερνητικού εταίρου. Η δηλωθείσα από τον γενικό γραμματέα του κόμματος των Σοσιαλδημοκρατών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ προτίμηση για μια κυβέρνηση συνασπισμού με τους Πράσινους αναβιώνει μνήμες του 1998. Τότε, ο υποψήφιος της Κεντροαριστεράς Γκέρχαρτ Σρέντερ ηγήθηκε κυβέρνησης συνασπισμού με τους Πράσινους, ολοκληρώνοντας τον επίσης δεκαεξαετή κύκλο κυριαρχίας των Χριστιανοδημοκρατών. Ομως, η μεγάλη διαφορά είναι ότι τότε οι Σοσιαλδημοκράτες δεν συμμετείχαν στην απερχόμενη κυβέρνηση και ο Σρέντερ δεν εμφανιζόταν ως εν μέρει φυσικός συνεχιστής του έργου του προκατόχου του. Την επομένη των φετινών εκλογών, ανάλογα βέβαια και με το αποτέλεσμα, το πιο πιθανό είναι ότι ο Σολτς θα βρεθεί στη δύσκολη θέση να χρειαστεί να διαλέξει μεταξύ των δύο αντιτιθέμενων ομάδων υποστηρικτών του. Αυτή θα είναι η πρώτη και ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση προκειμένου να σχηματίσει με τη σειρά του μια λειτουργική κυβέρνηση συνασπισμού. Σε αυτό το εγχείρημα θα χρειαστεί όλες τις δεξιότητες και το πολιτικό ένστικτο της Ανγκελα Μέρκελ και κατά μια έννοια θα αποδείξει αν δικαίως θεωρείται ο φυσικός διάδοχός της.

Ο Σπύρος Μπλαβούκος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αριάν Κοντέλλη στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)