Νέες προκλήσεις, νέα γραμματική

Το μέλλον είναι ήδη εδώ. Από την πανδημία και τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειές της, μέχρι το κολοσσιαίο εγχείρημα των εμβολιασμών σε ολόκληρη την Ευρώπη, την κλιματική κρίση και τώρα τις γεωπολιτικές προκλήσεις που διαμορφώνουν οι τελευταίες εξελίξεις στο Αφγανιστάν, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με διαρκείς κρίσεις και πολλαπλές αβεβαιότητες.

Αν υπήρξε κάτι στο οποίο συμφώνησαν έστω σιωπηρά οι ευρωπαίοι ηγέτες και οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμών στην αίθουσα του Bled Strategic Forum όπου έλαβε χώρα η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης – στην οποία συμμετείχε και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης – ήταν η συνειδητοποίηση μιας πραγματικότητας που ορίζεται τόσο από εν εξελίξει όσο και από εν δυνάμει κρίσεις.

Ανάμεσα σε αυτές είναι, όπως τόνισε και ο Πρωθυπουργός, η ανάγκη να μην επαναληφθεί ένα νέο Προσφυγικό τύπου 2015, που, εξαιτίας των ευρωπαϊκών αδυναμιών και της ευρωπαϊκής μυωπικής αντίληψης της δραματικής εκείνης χρονιάς, κατέληξε στην αντιμετώπιση ενός ευρωπαϊκού ζητήματος από συγκεκριμένα μόνο κράτη-μέλη.

Ανεξάρτητα από τις διαφωνίες και τους ευσεβείς πόθους, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτόγνωρες προκλήσεις και αναζητεί βηματισμό στη διαχείριση προβλημάτων και κρίσεων, αναγνωρίζοντας – σύμφωνα με τον Ζοζέπ Μπορέλ – ότι είναι αναγκαία η ανάπτυξη μιας κοινής κουλτούρας στρατηγικής. Η συμφωνία σε αυτή τη βασική παραδοχή είναι ένα πρώτο βήμα.

Οι εξελίξεις στο Αφγανιστάν επιβάλλουν αναθεωρήσεις και πιο ευέλικτες προσεγγίσεις. Το ίδιο και το ενδεχόμενο ενός νέου προσφυγικού κύματος, καθώς αναγνωρίζεται η ανάγκη οι Αφγανοί να μείνουν το εγγύτερο δυνατόν στις εστίες τους. Η πραγματικότητα αυτή ευθυγραμμίζει στόχους που μπορεί να μην ευθυγραμμίζονταν μέχρι πρόσφατα και δεν χωράνε κατ’ ανάγκη στα παραδοσιακά σχήματα του «άσπρου-μαύρου». Αυτή ήταν η φιλοσοφία της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε πρόσφατα ο Πρωθυπουργός με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Το ίδιο ισχύει και για την πρόκληση της πανδημίας, καθώς πολλές ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να διαχειριστούν το αντιεμβολιαστικό κίνημα και αναζητούν λύσεις «έξω από το κουτί» για την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης των πολιτών.

Ο κόσμος είναι γεμάτος από δείκτες αβεβαιότητας που επιβάλλουν έξυπνες λύσεις και απαλλαγή από ξερά σχήματα του παρελθόντος που απλώς εγκλωβίζουν τους πρωταγωνιστές σε ρόλους που επελέγησαν σε άλλες συνθήκες και μπορεί να μην ανταποκρίνονται στην ανάγκη της συγκυρίας.

Οι χθεσινές ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού στη Μασσαλία για τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Ελλάδα για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο και στις ελληνικές θάλασσες, υιοθετώντας τις προτάσεις της πρωτοβουλίας «Μεσόγειος, μια υποδειγματική θάλασσα ως το 2030», τις οποίες συνδιαμόρφωσε, αποτελούν μέρος μιας φιλόδοξης περιβαλλοντικής ατζέντας που μετατρέπει τη χώρα μας σε πρωταγωνιστή στις σχετικές συζητήσεις.

Ταυτόχρονα είναι μέρος μιας κουλτούρας ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας για την προστασία του περιβάλλοντος.

Δεν είναι η μόνη πρωτοβουλία. Στις 17 Σεπτεμβρίου η Αθήνα θα φιλοξενήσει τη Σύνοδο των ηγετών της EUMED. Δίπλα στην ατζέντα της EUMED, η κυβέρνηση οργανώνει μια ειδική συνεδρίαση που αφορά την κλιματική κρίση και την αντιμετώπιση των συνεπειών της.

Είναι δείγματα της συνειδητοποίησης ότι απαιτείται μια νέα γραμματική έναντι προκλήσεων που ενώνουν σε κοινούς στόχους και μπορούν να διαμορφώσουν νέες συνεργασίες είτε σε υπάρχοντα σχήματα είτε ad hoc μεταξύ των χωρών της περιοχής. Η νέα γραμματική απαιτεί ένα νέο λεξιλόγιο. Χρειαζόμαστε νέες λέξεις για τις νέες συνθήκες που αντιμετωπίζουμε και για σχήματα που θα χωρέσουν το πρόταγμα των λύσεων αντί των θεωρητικών συζητήσεων.

Η Αριστοτελία Πελώνη είναι αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος