Ο σκηνοθέτης της καρδιάς

Τι θα σκέφτηκαν όσοι παρακολούθησαν την πρόσφατη περιπέτεια του σκηνοθέτη με το Instagram, το οποίο αφαίρεσε αρχικά την αφίσα της νέας ταινίας του – έδειχνε μια θηλή να στάζει γάλα -, για να ζητήσει τελικά συγγνώμη; Οτι ο Αλμοδόβαρ γεννάει την πρόκληση, ακόμη κι αν δεν το θέλει. Με τον ίδιο τρόπο, δεν γυρίζει ποτέ ταινίες αν πρώτα δεν τις έχει νιώσει. Η καρδιά του είναι το όπλο του, εκείνο με το οποίο πάντα «πυροβολεί» και σχεδόν πάντα πετυχαίνει τον στόχο του που δεν είναι άλλος από την καρδιά των θεατών. Στα 71 του (25 Σεπτεμβρίου 1949), το δαιμόνιο παιδί (πάντα παιδί) της Λα Μάντσα μα και ο πιο δημοφιλής σκηνοθέτης της Ισπανίας από την εποχή του Λουίς Μπουνιουέλ ξαναχτυπά με το «Madres paralelas» (αυτολεξεί μετάφραση «Παράλληλες μητέρες»), ένα μελόδραμα που θα σηκώσει την αυλαία του προσεχούς κινηματογραφικού Φεστιβάλ της Βενετίας (1-11 Σεπτεμβρίου). Αγορασμένη φυσικά στην Ελλάδα (Οdeon), η ταινία που εστιάζει στην παράλληλη ζωή τριών μητέρων, τις οποίες υποδύονται η Πενέλοπε Κρουθ, η Αϊτάνα Σάντσες Γκιχόν και η Μιλένα Σμιτ, αναμένεται να γίνει μία από τις μεγάλες καλλιτεχνικές – εμπορικές επιτυχίες της νέας χειμερινής σεζόν.

«Οταν σκηνοθετώ, νιώθω ότι χειρίζομαι κούκλες. Σαν να βρίσκομαι σε μια τεράστια σκηνή, έτοιμος να ανεβάσω την αυλαία. Μέσα μου χαμογελώ πονηρά, μειδίαμα που υπόσχεται πολλά, διαφορετικά πράγματα. Γιατί όταν σηκώνω την κουρτίνα, είμαι βέβαιος ότι θα ξεχειλίσουν χιλιάδες συναισθήματα. Είναι τα συναισθήματα που διαμορφώνουν τον κινηματογράφο». Λόγια του Πέδρο Αλμοδόβαρ. Απάντηση στην ερώτηση τι σημαίνει κινηματογράφος για τον Αλμοδόβαρ. Είχα την τύχη να του τη θέσω πριν από αρκετά χρόνια στις Κάννες, όταν παρουσίαζε μία από τις πιο καυτές ταινίες του, την «Κακή εκπαίδευση». Μα και μία από τις πιο σοβαρές του γιατί είχε προκαλέσει φωτιά στην Καθολική Εκκλησία με το προκλητικό θέμα της παιδεραστίας μέσα στους θρησκευτικούς κύκλους.

Ο Αλμοδόβαρ μάς αρέσει, επίσης, για τον κοινωνικό προβληματισμό που δείχνει πέραν του κινηματογράφου. Τα λόγια του Αλμοδόβαρ σε ακολουθούν και νομίζω ότι αυτό οφείλεται στο ότι πιστεύει κάθε λέξη που λέει. Σκηνοθετεί μέσα από την καρδιά του αλλά και μιλάει πάντα με την καρδιά του. Το νιώθεις. Αυτό το «όλοι οι Ισπανοί ήμασταν μέσα σ’ εκείνο το τρένο», που είχε πει για την τραγωδία της τρομοκρατικής επίθεσης της ΕΤΑ στο μετρό της Μαδρίτης, έβγαινε κατευθείαν από την καρδιά του, όπως και το ότι για εκείνον «στην ιστορία της Ισπανίας η Εκκλησία έχει υπάρξει ο μεγαλύτερος σύμμαχος της εξουσίας και υπεύθυνη για μερικά από τα χειρότερα εγκλήματα που έχουν συμβεί στη χώρα μου». Από την καρδιά του Αλμοδόβαρ πηγάζουν και οι ταινίες του. Ολες οι ταινίες του. Οι σούπερ εμπνευσμένες («Ολα για τη μητέρα μου», «Ματαδόρ», «Γύρνα πίσω») ή και οι λιγότερο («Κίκα», «Ραγισμένες αγκαλιές», «Το δέρμα που κατοικώ», «Δεν κρατιέμαι», «Χουλιέτα»). Γι’ αυτό και τις αγαπάμε.

Γιατί αρέσει ο Πέδρο Αλμοδόβαρ; Μήπως επειδή καλύτερα από κάθε άλλον σκηνοθέτη έχει εισχωρήσει στην ψυχοσύνθεση των θεατών (κυρίως των γυναικών) με τον ίδιο τρόπο που εισχωρεί σε εκείνη των ηρώων του; Μήπως επειδή, παρότι το σινεμά του γεννήθηκε μέσα από ένα κίνημα της Αριστεράς (movida) σε μια εποχή που ο κύκλος του δικτάτορα Φράνκο έκλεινε στην Ισπανία, εκείνος δεν θέλησε ποτέ να γίνει παπαγαλάκι της πολιτικής αλλά να μιλήσει για τον άνθρωπο; Μήπως επειδή, ενώ είναι δηλωμένος ομοφυλόφιλος, δεν καταδέχθηκε ποτέ να προβάλει με χυδαίο τρόπο το γκέι στοιχείο στο έργο του; Μήπως επειδή είναι ένας ακομπλεξάριστος δημιουργός που χωρίς δεσμεύσεις γυρίζει ακριβώς αυτό που θέλει και όπως το θέλει;

Ισως γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους να είναι τόσο αγαπητός παντού, ακόμα και στην πουριτανική Αμερική που τον έχει τιμήσει μέχρι σήμερα με ένα Οσκαρ σεναρίου για το «Μίλα της» (υπήρξε επίσης υποψήφιος ως σκηνοθέτης για την ίδια ταινία) και το Οσκαρ καλύτερης διεθνούς ταινίας για το «Ολα για τη μητέρα μου». Η Πενέλοπε Κρουθ, η μούσα του, έχει κερδίσει υποψηφιότητα α’ ρόλου για δική του ταινία, το «Γύρνα πίσω», όπως και ο Αντόνιο Μπαντέρας που πέρυσι ήταν υποψήφιος για το «Πόνος και δόξα».

Σε αυτή την προτελευταία ταινία του, το «Πόνος και δόξα» (επίσης υποψήφια για το Οσκαρ καλύτερης διεθνούς ταινίας), ο Αλμοδόβαρ μίλησε για τον δημιουργικό αλλά και τον σωματικό πόνο του καλλιτέχνη όταν βρίσκεται πλέον σε «κρίσιμη ηλικία». Ο Μπαντέρας παίζει το alter ego του ίδιου του Αλμοδόβαρ, έναν σκηνοθέτη ο οποίος βασανίζεται από πολλές και διάφορες σωματικές παθήσεις, την ώρα που αναζητεί το κατάλληλο υλικό για το επόμενο καλλιτεχνικό βήμα του. Το βεβαρημένο παρελθόν του, τόσο σε σχέση με τις καταχρήσεις όσο και με τη δυσκολία στις ανθρώπινες σχέσεις, έχει αφήσει ουλές σε σώμα και ψυχή. «Στην ηλικία που βρίσκομαι ο μόνος εθισμός μου είναι ο ύπνος οκτώ τουλάχιστον ώρες κάθε μέρα και η δημιουργία μιας επόμενης ταινίας» δήλωσε ο Αλμοδόβαρ. «Η ιδέα να μην κάνω άλλη ταινία στη ζωή μου είναι ένας εφιάλτης».

Η φετινή του «επιστροφή» στο Φεστιβάλ της Βενετίας παίζει σημαντικό ρόλο για τον ίδιο. «Γεννήθηκα ως κινηματογραφικός σκηνοθέτης το 1983 στη Βενετία, στο τμήμα Mezzogiorno Mezzanotte» είπε σε δήλωσή του. «Τριάντα οκτώ χρόνια αργότερα καλούμαι να ανοίξω το ίδιο φεστιβάλ. Δεν μπορώ να εκφράσω τη χαρά που νιώθω για αυτή την τιμή που μου γίνεται».