23 χρόνια πίσω. Ενα ταξίδι στην Κύπρο, διαφορετικό

Μεγάλη ιστορία το ποδόσφαιρο και εργαλείο που ξεκλειδώνει τα πάντα. Κοινωνικά προβλήματα, οικονομικές διενέξεις, κοινωνικές διαφορές, ακόμα και διπλωματικά αδιέξοδα. Ανακατεύει φυλές, λαούς, καταργεί αποστάσεις και παιδαγωγεί εκεί που τα ίδια τα εκπαιδευτικά ιδρύματα σηκώνουν ψηλά τα χέρια.

Πικ-νικ στα Βαρώσια, και πήγε ο Ταγίπ, που ταξιδεύει με τζιπ, να του κάνει το τραπέζι ο Τατάρ στην κατεχόμενη Αμμόχωστο και στο τραπέζι, δίπλα στον Τουρκοκύπριο, πρώτη μούρη ο δολοφόνος του Τάσου Ισαάκ. Και χωρίς να το θέλω, το μυαλό μου ταξίδεψε σε μια αποστολή του Πανιωνίου στην Κύπρο, λίγο μετά τη δολοφονία του Τάσου. Μ’ έναν παράξενο τρόπο, ένα αόρατο νήμα ενώνει τον ξεριζωμένο Ελληνισμό της Μικράς Ασίας με τους αγωνιζόμενους Ελληνες της Κύπρου, και ιδιαίτερα τους ξεριζωμένους.

Και µε αυτό το νήµα κέντησε ο Πανιώνιος την παρουσία του, όπου βρέθηκε για τρεις μέρες προκειμένου να αντιμετωπίσει στις 6 του Νοέμβρη τον Απόλλωνα Λεμεσού για τον 2ο γύρο του Κυπέλου Κυπελλούχων. Τότε κατάλαβα ότι η παρουσία της κυανέρυθρης ομάδας στην Κύπρο δεν ήταν μια συνηθισμένη επίσκεψη ποδοσφαιρικής υποχρέωσης. Κάπου μιλούσαν οι μικρασιάτικες ρίζες, αφού ο Πανιώνιος ιδρύθηκε το 1890 στη Σμύρνη. Ηταν και είναι από τις ομάδες που ο κυπριακός Ελληνισμός την έχει στην καρδιά του. Ετσι, εκτός από την ποδοσφαιρική υποχρέωση να αντιμετωπίσει τον Απόλλωνα, η ομάδα της Αγίας Φωτεινής – γιατί στον μαχαλά της ιδρύθηκε – είχε μια ακόμα σοβαρότερη υποχρέωση, με χαρακτήρα μνήμης για όσους έπεσαν για τη λευτεριά της Κύπρου και όσους την υπερασπίζονται σήμερα από τουρκικές επιβολές.

Και τώρα, αυλαία στα γεγονότα. Πρώτο συμβάν. Στρατόπεδο ΕΛΔΥΚ στη Μαρούντα Λευκωσίας. Αντιπροσωπεία του Πανιωνίου, επικεφαλής ο δήμαρχος Νέας Σμύρνης Γιώργος Κουτελάκης, ο αντιπρόεδρος της ΠΑΕ Θόδωρος Τουπάκης και πρώτος σταθμός το προσωρινό στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, όπου τίμησε όσους έπεσαν μαχόμενοι για την άμυνα της Κύπρου. Κι ο διοικητής της ΕΛΔΥΚ, συνταγματάρχης Ουμάνης, ευχήθηκε ο Πανιώνιος να επιστρέψει κάποια στιγμή στη φυσική του έδρα, στη Σμύρνη, υπογραμμίζοντας ότι ελπίζει να μην είναι μακριά η στιγμή, που και η ΕΛΔΥΚ θα επιστρέψει στο στρατόπεδό της, που βρίσκεται στα κατεχόμενα, δίπλα στο νεκρό αεροδρόμιο της Λευκωσίας.

Συµβάν δεύτερο. Νεκροταφείο Παραλιμνίου, οδόφραγμα Δερύνειας. Και η αποστολή του Πανιωνίου ανταμώνει με τον Ισαάκ Ισαάκ, πατέρα του νεομάρτυρα της Κύπρου Τάσου Ισαάκ που οι Τούρκοι δολοφόνησαν άτιμα το καλοκαίρι του 1996, στο οδόφραγμα της Δερύνειας. Και στη θέα των Νεοσμυρνιωτών ο γερο-Ισαάκ καταρρέει: «Δεν αντέχω άλλο, ένα παιδί είχα και μου το φάγανε, και μου το φάγανε άτιμα. Και τον πόνο μου μόνον εσείς μπορείτε να τον καταλάβετε, γιατί οι ίδιοι δολοφόνοι, πριν από 75 χρόνια έφαγαν τους πρόγονούς σας. Οι ίδιοι δολοφόνοι, το ίδιο άνανδροι και άθλιοι». Λόγια που σκίζουν την καρδιά σαν χαρτί. Και παίκτες και αποστολή δεν μπορούν να κρατήσουν τα δάκρυά τους.

Λόγια µαχαιριά στην αδιαφορία των πολιτικάντηδων, που πολύ εύκολα είπαν λόγια στην κηδεία και στα μνημόσυνα των δύο παλικαριών, και που το ίδιο απόγευμα τα είχαν ξεχάσει. Κι ο δήμαρχος, ο Γιώργος Κουτελάκης, αντί για λόγο είπε δυο λέξεις: «Οσο ζούμε δεν ξεχνάμε. Και ζούμε με ένα όνειρο κοινό: Κάποια μέρα να μας θάψουν στα απελευθερωμένα χώματα των πατεράδων μας». Το νεκροταφείο Παραλιμνίου θα μπορούσε να είναι και ένα μνημείο ηρώων της Κύπρου. Εκεί δεν βρίσκονται μόνον ο Τάσος Ισαάκ και ο Σολωμός Σολωμού, αλλά και Ελληνόπουλα που δολοφονήθηκαν από τους Τούρκους, τα περισσότερα όταν υπηρετούσαν εθνοφρουροί στην Πράσινη Γραμμή. Η συγκίνηση μεγάλη, τα χείλη σφιγμένα, τα μάτια βουρκωμένα. Οι Γαλανόλευκες κυμάτιζαν περήφανα πάνω από τα κύματα, ενώ μια ελιά από την Κρήτη έριχνε τη σκιά της, για να μην ενοχλεί ο καυτός ήλιος της Κύπρου τους θαμμένους ήρωες. Τα στεφάνια δεκάδες. Ομως το δάφνινο του Πανιωνίου δεν ήταν όπως τ’ άλλα. Εφερε χαιρετισμούς στον Τάσο και τον Σολωμό από χιλιάδες έλληνες μάρτυρες της Μικράς Ασίας, που σφάχτηκαν από το μαχαίρι των Τούρκων στην Καταστροφή της Σμύρνης το 1922. Επίσκεψη την ίδια μέρα στα Βαρώσια, ο ίδιος βαρύς πόνος στη θέα της εγκαταλελειμμένης Αμμοχώστου.

Συµβάν τρίτο. Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, στο κύριο στάδιο της Λεμεσού, διεξήχθη ο αγώνας Απόλλωνα Λεμεσού – Πανιωνίου. Κι εκείνο που έμεινε σε όλους όσους είχαν την τύχη να βρεθούν στον αγώνα, ήταν η συμπεριφορά των φιλάθλων, Ελλαδιτών και Κυπρίων, πριν και μετά το ματς. Και πρώτα-πρώτα, όλοι μαζί αγωνιζόμενοι και φίλαθλοι, τραγούδησαν τον Εθνικό Υμνο, ενώ παιάνιζε η στρατιωτική μπάντα. Και μυριόστομα συνθήματα από πλευράς των οπαδών του Πανιωνίου: «Ελλάδα – Κύπρος συμμαχία, στο χώμα ο Ντενκτάς και η Τουρκία». Και το γήπεδο σείστηκε από χειροκροτήματα.

Μετά τη λήξη του αγώνα, αγκαλιασμένοι Απολλώνιοι και Πανιώνιοι έψαλαν για μία ακόμα φορά τον Εθνικό Υμνο, ενώ μοναδικές στιγμές εκτυλίχθηκαν έξω από τα αποδυτήρια του Πανιωνίου, όταν αποχώρησαν οι ποδοσφαιριστές. Εκατοντάδες οχήματα και δίκυκλα οδηγούσαν σαν πομπή τους ελλαδίτες παίκτες, και τους προέτρεπαν: «Να μας κάνετε περήφανους και στη συνέχεια των ευρωπαϊκών αγώνων. Να δοξάσετε την Ελλάδα, γιατί έτσι δοξάζετε και την Κύπρο». Εξάλλου ο πρόεδρος του Απόλλωνα Λεμεσού επανέλαβε αυτό που είχε δηλώσει και ο πρόεδρος της Ανόρθωσης Αμμοχώστου, πριν από τον αγώνα με τον Ολυμπιακό. Οτι «…δεν έχει σημασία ποια από τις ομάδες θα προκριθεί, αφού ούτως ή άλλως θα είναι ελληνική».

Και ο αντιπρόεδρος του Πανιωνίου αποχαιρέτησε λέγοντας: «Ονειρεύομαι το επόμενο παιχνίδι του Πανιωνίου στην Κύπρο, να διεξαχθεί στην Κερύνεια, ή μάλλον καλύτερα στην Καρπασία, με την ομάδα του φίλου μου, του Βάσου του Φτωχόπουλου την Αχαιών Ακτή της Γιαλούσας. Οψόμεθα». Γι’ αυτό λέω θαύμα του ποδοσφαίρου, γιατί μόνον αυτό μπορεί να σου χαρίσει τέτοιες βιωματικές εμπειρίες.