«Είναι πολύ επικίνδυνη η στρατηγική του Μπόρις Τζόνσον»

Την περασμένη εβδομάδα, η Βρετανία έγινε ένα από τα ελάχιστα κράτη που προχώρησαν στην άρση σχεδόν όλων των μέτρων κατά του κορωνοϊού – συμπεριλαμβανομένης της τήρησης αποστάσεων και της χρήσης μάσκας στους κλειστούς χώρους. «Οι ενέργειες της βρετανικής κυβέρνησης δεν έχουν καμία απολύτως λογική», λέει, στη συνέντευξή που παραχώρησε στα «ΝΕΑ», ο γνωστός βρετανός καθηγητής Ρόμπερτ Γουέστ, μέλος της Επιστημονικής Συμβουλευτικής Ομάδας Εκτάκτων Αναγκών (SAGE) που συμβουλεύει την κυβέρνηση – και συχνά επηρεάζει τις αποφάσεις της – στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Παράλληλα, καταγγέλλει ότι ο Μπόρις Τζόνσον ακολουθεί, πραγματικά αυτή τη φορά, την «πολύ επικίνδυνη» στρατηγική της ανοσίας της αγέλης και ρίχνει το μπαλάκι στους πολίτες με σκοπό να τους «κατηγορήσει» σε περίπτωση αύξησης του αριθμού των νεκρών. Ο ομότιμος καθηγητής Συμπεριφορικής Επιστήμης και Υγείας στο Ινστιτούτο Επιδημιολογίας και Υγείας του University College London (UCL) κατηγορεί, επίσης, την κυβέρνηση ότι αυτό που την ενδιαφέρει είναι να κρατήσει τους θανάτους σε «πολιτικώς αποδεκτά» επίπεδα και εκτιμά ότι η – κατά Τζόνσον – «Ημέρα Ελευθερίας» ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση των εισαγωγών στα νοσοκομεία και των θανάτων (παρά την πτώση στα κρούσματα το τελευταίο δεκαήμερο), αλλά και σε εμφάνιση παραλλαγών της Covid-19 οι οποίες θα είναι ανθεκτικές στα εμβόλια.

Στις 19 Ιουλίου, η βρετανική κυβέρνηση ήρε τους περισσότερους νομικούς περιορισμούς για τον κορωνοϊό. Εκατοντάδες επιστήμονες έκαναν λόγο για μια «επικίνδυνη» και «ανήθικη» κίνηση. Εσείς συμφωνείτε με την απόφαση της κυβέρνησης;

Οι ενέργειες της βρετανικής κυβέρνησης δεν έχουν καμία απολύτως λογική. Εκτός, φυσικά, εάν η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να αφήσει όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους να μολυνθούν αυτό το καλοκαίρι, με την ελπίδα ότι το πρόγραμμα εμβολιασμών θα μπορέσει να κρατήσει τους θανάτους, τις εισαγωγές σε νοσοκομεία και τη ζημιά στην οικονομία σε επίπεδα που θα είναι πολιτικώς αποδεκτά.

Δηλαδή θεωρείτε ότι η στρατηγική της κυβέρνησης είναι η ανοσία της αγέλης;

Ναι, έτσι φαίνεται.

Εσείς συμφωνείτε με αυτήν την προσέγγιση;

Πρόκειται για μία πολύ επικίνδυνη στρατηγική. Τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, η προσέγγιση αυτή είναι πιθανό να ασκήσει τεράστια πίεση στην οικονομία αλλά και στις δομές υγείας.

Εκτιμάτε, λοιπόν, ότι η «Ημέρα της Ελευθερίας» θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των λοιμώξεων, των εισαγωγών στα νοσοκομεία και των θανάτων;

Τα μόνα που θα μπορούσαν να το αποτρέψουν αυτό είναι τα εξής ενδεχόμενα: πρώτον, ο ιός να μεταλλαχθεί σε μία λιγότερο μολυσματική ή λιγότερο επιβλαβή παραλλαγή, κάτι που είναι απίθανο. Δεύτερον, η χώρα να επιτύχει, πράγματι, την ανοσία της αγέλης ώστε ο ιός να μην έχει πια ποιον να κολλήσει, καθώς πάρα πολλοί άνθρωποι θα έχουν ήδη μολυνθεί, κάτι που είναι ασαφές εάν μπορεί να επιτευχθεί. Τρίτον, οι πολίτες να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους και να προστατευθούν οικειοθελώς. Αμφιβάλλω αν οποιοδήποτε από αυτά τα ενδεχόμενα θα ήταν αρκετό, αλλά δεν μπορώ να είμαι σίγουρος.

Θεωρείτε ότι η άρση των περιορισμών αυξάνει, επίσης, τις πιθανότητες εμφάνισης παραλλαγών της Covid-19 οι οποίες θα είναι ανθεκτικές στα εμβόλια;

Οι ιολόγοι συμφωνούν ότι όσο υψηλότερα είναι τα ποσοστά των μολύνσεων σε έναν πληθυσμό, τόσο υψηλότερος είναι ο κίνδυνος να εμφανιστούν παραλλαγές οι οποίες θα «ξεφεύγουν» από την ανοσία, είτε τη φυσική, είτε αυτή των εμβολίων. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε με ακρίβεια το επίπεδο του κινδύνου, ωστόσο είναι υπαρκτό.

Εχετε πει ότι η έκκληση της κυβέρνησης για «επίδειξη προσοχής» είναι ένας τρόπος «να ρίξει το φταίξιμο στους πολίτες». Τι εννοείτε;

Η κυβέρνηση ζήτησε συμβουλές από τη συμπεριφορική ομάδα της επιτροπής SAGE σχετικά με τον τρόπο που μπορούμε να ελαχιστοποιήσουμε τις λοιμώξεις μετά την άρση των περιορισμών. Συντάξαμε μία έκθεση που περιείχε ένα σχέδιο για το πώς θα το επιτύχουμε αυτό, χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση διαχείρισης κινδύνων στο πλαίσιο της οποίας όλοι θα αναλάμβαναν το μερίδιο της ευθύνης τους, μη εξαιρουμένης της κυβέρνησης. Ωστόσο, η κυβέρνηση αγνόησε αυτές τις συμβουλές και αντ’ αυτού είπε, απλώς, σε όλους τους άλλους ότι οφείλουν να ενεργούν υπεύθυνα. Αυτό μοιάζει με πολιτική τακτική μετατόπισης της ευθύνης. Για να είμαι ειλικρινής, περιμένω ότι θα κατηγορήσουν εμμέσως συγκεκριμένα τμήματα της κοινωνίας, πιθανώς εθνοτικές μειονότητες και τους νέους, προκειμένου να δημιουργήσουν διχασμούς και να στρέψουν αλλού την προσοχή για δικό τους πολιτικό όφελος.

Εκτιμάτε ότι η άρση των μέτρων τώρα θα οδηγήσει σε ένα νέο λοκντάουν το φθινόπωρο; Υπάρχει κίνδυνος ενός νέου θανατηφόρου κύματος κορωνοϊού;

Τελευταία γίνεται λόγος για ανάγκη εκ νέου λήψης μέτρων στις αρχές του φθινοπώρου. Το αν θα πάμε σε ένα κανονικό λοκντάουν θα εξαρτηθεί από το πόσο πολύ πολιτικώς επιζήμια θα καταστεί η πίεση στις δομές υγείας.

Πιστεύετε ότι η τήρηση αποστάσεων και η υποχρεωτική χρήση μάσκας πρέπει να επανέλθουν;

Νομίζω ότι πρέπει να θέσουμε σε εφαρμογή το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου το συντομότερο δυνατό. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει τη χρήση μάσκας εκεί όπου ο κίνδυνος είναι υψηλός, αλλά και πολύ περισσότερα μέτρα. Η επιτροπή SAGE κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ενώ χαλαρώνουν οι νομικοί περιορισμοί, η διατήρηση χαμηλών επιπέδων μετάδοσης του ιού θα απαιτήσει πολιτικές που προωθούν τις συμπεριφορές προστασίας έναντι της Covid-19 σε δημόσιους χώρους, χώρους εκπαίδευσης, επιχειρήσεις και εγκαταστάσεις φιλοξενίας και αναψυχής. Τα στοιχεία που έχουμε συλλέξει δείχνουν ότι όσο μειώνονται οι περιορισμοί, αυτές οι συμπεριφορές δεν θα διατηρηθούν εάν δεν υπάρξουν πολλαπλές συντονισμένες παρεμβάσεις.