H κοινωνία είμαστε εμείς

Στον λόγο που εκφώνησε προχθές στην τελετή αποφοίτησης της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, η κοσμήτορας της σχολής Αγγέλα Καστρινάκη αναφέρθηκε σε μια πρόσφατη εμπειρία της σε ένα ιατρικό κέντρο. Ενας ηλικιωμένος ήθελε να κάνει ένα σελφ τεστ για να λάβει μέρος σε ένα παιχνίδι, αλλά δεν ήξερε πώς να το χρησιμοποιήσει, οπότε εκείνη προσφέρθηκε να τον βοηθήσει. «Να σας κεράσω κάτι», της είπε, ευγνώμων. «Κεράστε με το εμβόλιο που θα κάνετε», του απάντησε, «γιατί αν δεν το κάνετε μπορεί να αρρωστήσετε, και επιπλέον δεν βοηθάτε το κοινωνικό σύνολο». Τότε εκείνος αγρίεψε, την κατηγόρησε ότι είναι «της κυβέρνησης» κι άρχισε να φωνάζει ότι θα κοιτάξει ο ίδιος τον εαυτό του και ότι δεν τον ενδιαφέρει τι κάνει και τι δεν κάνει το κοινωνικό σύνολο.

Ομως η κοινωνία δεν είναι κάτι άλλο από εμάς, είπε η Καστρινάκη στους φοιτητές, και σύντομα αποφοίτους, προσθέτοντας ότι ο εμβολιασμός είναι ο «νέος πατριωτισμός». Και είναι πράγματι αυτή η ουσία του ζητήματος και το κλειδί για να κατανοηθεί, και να επιλυθεί, η σύγκρουση ανάμεσα στην πλειοψηφία της κοινωνίας που έχει εμβολιαστεί και στα εκατομμύρια των ανθρώπων που εξακολουθούν να αρνούνται ή να διστάζουν να το πράξουν, θεωρώντας αυτήν τους την επιλογή ατομικό δικαίωμα.

Δεν είναι. Θα μπορούσε να είναι αν μιλούσαμε εδώ αποκλειστικά για προστασία της δικής τους υγείας και ζωής. Θα μπορούσε ακόμη να είναι αν οι κίνδυνοι από τηνCovid-19 ήταν ανάλογοι με τους κινδύνους από λιγότερο φονικές ασθένειες, ακόμη κι από τη γρίπη. Αυτά όμως μας απασχολούσαν στην αρχή της πανδημίας, όταν βαδίζαμε στα τυφλά. Από την ώρα που κυκλοφόρησαν τα εμβόλια, και κατέστη σαφές ότι η απειλή του ιού πολλαπλασιάζεται μέσω των μεταλλάξεών του, η ιδεολογική συζήτηση τελείωσε. Το ζητούμενο ήταν πλέον να καταβληθεί προσπάθεια να μεταπειστούν οι αρνητές και, μέχρι τότε, να εμποδιστεί η επαφή τους με τον ευάλωτο πληθυσμό.

Η κυβέρνηση άργησε να αντιδράσει. Η αξιωματική αντιπολίτευση προσπάθησε να εκμεταλλευθεί μικροκομματικά το θέμα, αφήνοντας και στελέχη της να διακηρύσσουν την άρνησή τους να εμβολιαστούν. Κάποια στιγμή εμφανίστηκαν κι οι γνωστοί γραφικοί με τα λάβαρα, τους σταυρούς και τις εικόνες. Ηταν καιρός λοιπόν να αναληφθεί μια νομοθετική πρωτοβουλία που θα ξεκαθαρίζει τα πράγματα και θα προστατεύει τους πολλούς από τους λίγους.

«Δεν υπάρχει αυτό που ονομάζεται κοινωνία», έλεγε η Μάρκαρετ Θάτσερ το 1987, εννοώντας ότι δεν μπορεί ο κάθε πολίτης να περιμένει να λύσει τα προβλήματά του η κυβέρνηση. «Την κοινωνία τη συναποτελούμε εμείς και πρέπει να τη στηρίζουμε όπως τον εαυτό μας», λέει σήμερα η Καστρινάκη, προσπαθώντας να συνετίσει εκείνους που εμποδίζουν την κυβέρνηση να λύσει τα προβλήματα. Ο ατομικισμός ήταν πάντοτε εγωιστικός και αντιπαραγωγικός, τώρα είναι και επικίνδυνος.