Λένε για μένα οι όμορφες

Το λέει ο πρίγκιπας Μίσκιν στον «Ηλίθιο». «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Αλλά ο Ντοστογέφσκι που το έγραψε δεν μας διευκρίνισε, ούτε σε αυτό το μυθιστόρημα ούτε σε κάποιο άλλο, τι ακριβώς εννοούσε. Κι έτσι, «ορθάνοιχτη» αυτή η φράση μέσα στους αιώνες, επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Και, πρώτα απ’ όλα, διότι η ομορφιά δεν ορίζεται. Τι είναι τελικά, αυτή η «μάγισσα» που στοιχειώνει τον άνθρωπο από τότε που το βλέμμα του περιπλανιέται στο περιβάλλον; Είναι αυτό που δεν υφίσταται αν δεν υπάρχει κάτι παράξενο στις αναλογίες όπως λέει ο Βάκων; Ολα τέλεια και ένα λάθος όπως πίστευε ο Κοκτώ; Ή μήπως αυτό είναι η γοητεία; Που, κατά τον Καμύ, πρόκειται για την τέχνη να παίρνεις την απάντηση «ναι» χωρίς να έχεις διατυπώσει καν μία ερώτηση.

Τόσες χιλιάδες χρόνια, τόσοι διανοούμενοι, τόσοι καλλιτέχνες και δεν έχουν καταφέρει να ορίσουν την ομορφιά. Μόνο να τη λατρέψουν και να την καταγράψουν σε αγάλματα, πίνακες, γραφές, φωτογραφίες. Και μάλιστα, στην Ελλάδα των κλασικών χρόνων ήταν που αποθεώθηκε. Οπως το λέει ο Καζαντζάκης: «Ποτέ οι Ελληνες δεν δούλεψαν την τέχνη για την τέχνη. Πάντα η ομορφιά είχε σκοπό να υπηρετήσει τη ζωή. Και τα σώματα τα ήθελαν οι αρχαίοι όμορφα και δυνατά, για να μπορούν να δεχτούν ισορροπημένο και γερό νου. Κι ακόμα, για να μπορούν – σκοπός ανώτατος- να υπερασπίσουν το άστυ». Ναι, ξέρω. Πολλά λόγια «σοφών ανδρών». Δεν νομίζω όμως ότι υπάρχει «σοφός άνδρας» που να μην έχει μιλήσει για την ομορφιά. Η έννοια της ομορφιάς και της ελευθερίας είναι αυτές που προσπαθούν, ανέκαθεν, να προσδιορίσουν. Και έχω την εντύπωση, χωρίς επιτυχία.

Ομορφη, είσαι όμορφη  

Ας έρθουμε όμως στο σήμερα. Σε μια εποχή που αμφισβητείται η αξία της ομορφιάς. Με την έννοια των προτύπων τα οποία, τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν περιθωριοποιήσει πολλές από εμάς που δεν είμαστε σαν τις «γαζέλες της πασαρέλας». Εντάξει, για να μη νομίζουμε ότι ανακαλύψαμε και την πυρίτιδα έχουν περάσει πάνω από είκοσι χρόνια από τότε που η ιδρύτρια των Body Shop Αννίτα Ρόντικ λάνσαρε μια γυναικεία φιγούρα με παχάκια και κυτταρίτιδα και τη λεζάντα «Υπάρχουν, σε όλον τον κόσμο, λίγες δεκάδες γυναίκες με αναλογίες τοπ μόντελ και μερικά δισεκατομμύρια σαν αυτήν».

Πριν από μερικές μέρες μια ηθοποιός δημοσίευσε φωτογραφία «με το βρακί της» που λέμε. Με τα επιπλέον κιλά της, τη χαλάρωση, την κυτταρίτιδα, το πεσμένο στήθος της. Οπως είναι δηλαδή μια γυναίκα που δεν είναι στην πρώτη νιότη, δεν τρέφεται, αποκλειστικά με φύλλα κέιλ και κινόα και δεν βάζει ποπό κάτω αν δεν κάνει 15 χιλιόμετρα την ημέρα. Μπράβο της και μαγκιά της. Αλλά, επειδή ζούμε μια εποχή στο περιθώριο του αυτονόητου, πολύ φοβάμαι ότι, στην προσπάθεια να απενοχοποιήσουμε το μη όμορφο, ενοχοποιούμε το όμορφο.

Η ομορφιά υπάρχει. Το ζητούμενο είναι να μην αποτελεί προϋπόθεση ούτε ακόμη για καριέρα στον χώρο της μόδας. Γιατί με τη φόρα που έχουμε πάρει, αν ο Ντοστογέφσκι ισχυριζόταν σήμερα ότι η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο, μπορεί και να τον έπαιρναν με τις πέτρες.

Αγαπημένη μου κυτταρίτιδα

Μια άλλη ηθοποιός πάλι που φαίνεται ότι ανέλαβε αυτοβούλως να εκπροσωπήσει το «έθνος των γυναικών» (δεν ξέρω πού ακριβώς) έγραψε ένα «πύρινο κείμενο» όπου λέει ότι εφέτος θα βγάλει την κυτταρίτιδά της στις παραλίες διότι πλέον την αγαπάει και καλεί τις «φίλες» της να κάνουν το ίδιο. Μόνο που στη φωτογραφία που δημοσίευσε προς επίρρωση των λόγων της, δεν υπάρχει κυτταρίτιδα. Μια υποψία, σαν παιχνίδι του φακού.

Συγνώμη αλλά αυτό δημιουργεί μεγαλύτερο πρόβλημα σε ένα νέο κορίτσι που παλεύει με τους δαίμονες του. Διότι αν το σχεδόν τέλειο που βλέπει στη φωτογραφία θεωρείται ατέλεια, τι να κάνει το έρμο που η κυτταρίτιδά του μαρκάρει μέσα από τα ρούχα; Καλός ο επικοινωνιακός ακτιβισμός, χάλια το επικοινωνιακό γιούργια.