Η «φούσκα» των ακινήτων και η απειλή του πληθωρισμού

Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Μαΐου στην ευρωζώνη, τα οποία έγιναν γνωστά την περασμένη Πέμπτη, σήμαναν πιο δυνατά τον συναγερμό στη Φρανκφούρτη, όπου βρίσκεται η έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το 2% που καταγράφηκε για τον συγκεκριμένο μήνα, άλλωστε, ξεπερνά τον στόχο που έχει θέσει επισήμως η ΕΚΤ – «κάτω από 2%» – και βάζει κυριολεκτικά φωτιά στη συζήτηση που ήδη διεξάγεται αναφορικά με την περικοπή του προγράμματος αγοράς κρατικών ομολόγων, αλλά και για αυξήσεις επιτοκίων. Οι τελευταίες, άλλωστε, έχουν ήδη ξεκινήσει σε μια σειρά χώρες, ενώ και η αμερικανική Fed προανήγγειλε τουλάχιστον δύο ως το 2023.

Κάτι τέτοιο, όπως είναι προφανές, θα έχει άμεση επίπτωση στην εξυπηρέτηση όλων των δανείων, ανάμεσά τους και των στεγαστικών. Κι αυτό, με τη σειρά του, αυξάνει τον κίνδυνο να σκάσει η «φούσκα» των ακινήτων για την οποία ολοένα περισσότεροι μιλούν (με τρόμο) στην Ευρώπη και ειδικά σε ορισμένες χώρες, όπως είναι η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Φινλανδία. «Η ιστορία αναδεικνύει τον κίνδυνο που ενέχει η αποσταθεροποίηση μιας τέτοιας φούσκας και το υψηλό κοινωνικό κόστος που συνεπάγεται η ύπαρξη εκατομμυρίων που δεν θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στο κόστος της στέγασης», όπως σημείωνε πρόσφατα σε σχετική ανάλυσή του το Reuters.

Φαύλος κύκλος. Είναι γεγονός ότι η υπόθεση μοιάζει με έναν ιδιότυπο φαύλο κύκλο. Οι τιμές των ακινήτων αυξάνουν αδιάκοπα σε πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, με το φαινόμενο να εντείνεται εξαιτίας του συνδυασμού των χαμηλών επιτοκίων, της έλλειψης διαθέσιμων χώρων, των ορίων που έχουν οι κατασκευαστικές – ακόμη και της πανδημίας, καθώς η παραμονή στο σπίτι και τα μοντέλα της τηλεργασίας και της τηλεκπαίδευσης που ήρθαν για να μείνουν, έχουν κάνει πολλούς να στραφούν στην αναζήτηση μεγαλύτερης κατοικίας. Με τη σειρά της, η αύξηση στις τιμές και τα ενοίκια, που καταγράφηκε έντονα το 2020 και, όπως όλα δείχνουν, συνεχίζεται και φέτος, εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Αξίζει να σημειωθεί, μάλιστα, ότι αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι, επισήμως, τα κόστη που συνδέονται με τις κατοικίες (ενοίκια, επισκευές και ανακαινίσεις κ.λπ.) δεν συμπεριλαμβάνονται στον επίσημο δείκτη της ευρωζώνης. Το σκεπτικό είναι ότι κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει «παραμορφώσεις» στον δείκτη και να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα – χωρίς, παράλληλα, να συμβάλει στην εκτόνωση των αυξητικών τάσεων στο real estate. «Δεν έχω πρόβλημα εάν η ΕΚΤ προσθέσει τα ενοίκια ή τα κόστη που συνδέονται με τις κατοικίες στο καλάθι της. Ομως, εάν είμαι ανήσυχος για τις τιμές στο Βερολίνο ή τη Μαδρίτη, το να ζητήσω από την ΕΚΤ να λύσει το πρόβλημα δεν είναι η ορθή μέθοδος», δηλώνει χαρακτηριστικά ο καθηγητής του πανεπιστημίου George Washington, Ντάνι Λίπτσινγκερ.

Η ώρα των αποφάσεων. Σε κάθε περίπτωση, το συγκεκριμένο ζήτημα απασχολεί έντονα και θα απασχολήσει ακόμη περισσότερο όσο οι πληθωριστικές πιέσεις θα εντείνονται στην ευρωζώνη. Αυτός είναι και ο λόγος που η Κριστίν Λαγκάρντ παραδέχθηκε, πριν από περίπου δύο μήνες, ότι ο συνυπολογισμός του συγκεκριμένου παράγοντα στο κόστος ζωής και τον δείκτη τιμών καταναλωτή έχει αναδειχθεί σε κεντρικό ζήτημα στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης της στρατηγικής της ΕΚΤ, που αναμένεται να γίνει στη διάρκεια του 2021. Σίγουρα δε, εάν αυτό συνέβαινε σήμερα, τότε ο συναγερμός στη Φρανκφούρτη θα ήταν κυριολεκτικά «κόκκινος», μιας και ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξανόταν κατά 0,2-0,3%.

Προφανώς, η σχετική συζήτηση στους κόλπους της κεντρικής τράπεζας δεν είναι καινούργια και πολλοί έχουν κατά καιρούς υποστηρίξει μια τέτοια κίνηση. Μέχρι σήμερα, όμως, υπερίσχυε το επιχείρημα που αφορά στις δυσκολίες τις οποίες συνεπάγεται η έγκαιρη και ακριβής συλλογή στοιχείων από τα 19 κράτη-μέλη της ευρωζώνης, καθώς και από τα πολύ διαφορετικά δεδομένα αναφορικά με την ιδιοκατοίκηση.