Εκκίνηση ύφεσης

Η πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων δεν ήταν ποτέ σταθερή ή ευθύγραμμη. Αντίθετα, ήταν και είναι μια αλληλουχία από διαφορετικές περιόδους που εναλλάσσονται. Περιόδους που χαρακτηρίζονταν από ένταση και κρίσεις και άλλες όπου επικρατούσε ύφεση και συνεργασία.

Ειδικά από τη Μεταπολίτευση και μετά, η σχέση Ελλάδας – Τουρκίας είναι μια πολύπλοκη και φορτισμένη σχέση ανάμεσα σ’ ένα κράτος του «status quo» που σέβεται το διεθνές δίκαιο και ένα άλλο που το αμφισβητεί με λόγια, θέσεις και πράξεις.

Η παρούσα περίοδος είναι, με ευθύνη της Τουρκίας, μία από τις μακροβιότερες φάσεις συνεχούς έντασης μεταξύ των δύο χωρών. Ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2020 με την απόπειρα της ενορχηστρωμένης από τη γείτονα μαζικής και παράνομης παραβίασης των ελληνικών και ευρωπαϊκών συνόρων από καθοδηγούμενο κύμα μεταναστών στον Εβρο και διήρκεσε μέχρι πριν από λίγες ημέρες με την παρενόχληση λιμενικού σκάφους από τουρκικό περιπολικό ανατολικά της Λέσβου.

Σήμερα, όλα δείχνουν ότι η συνάντηση του έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις Βρυξέλλες σηματοδοτεί την εκκίνηση μιας νέας περιόδου ύφεσης. Είναι μια συνάντηση που έπρεπε να γίνει. Εγινε στον σωστό για εμάς χρόνο. Με τη θέση της Ελλάδας ενισχυμένη και τη θέση της Τουρκίας πιεσμένη. Η αλλαγή ηγεσίας στις ΗΠΑ και η νέα εποχή που σηματοδότησε η εκλογή Μπάιντεν διαμόρφωσαν νέες ισορροπίες για τις δύο χώρες. Η μεν Ελλάδα χάρη στις διπλωματικές της κινήσεις έχει ενισχύσει τους δεσμούς της και τη συνεργασία της με συμμάχους, εταίρους και γείτονες, ενώ η Τουρκία με τη νεοοθωμανική πολιτική του Ερντογάν προκαλεί αντιδράσεις και καχυποψία στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν εκκίνηση μιας νέας σελίδας στις διμερείς σχέσεις σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα μεταξύ των δύο χωρών έπαψαν να υπάρχουν. Τα προβλήματα είναι εκεί και η απόσταση που χωρίζει τις δύο χώρες παραμένει μεγάλη.

Η περίοδος ύφεσης που δείχνει να ξεκινάει πρέπει να αξιοποιηθεί σωστά στη βάση της πρότασης για θετική ατζέντα οικονομικής συνεργασίας που έχει καταθέσει η Ελλάδα. Η αρχή αναμένεται να γίνει στις 18 Ιουνίου στην Αττάλεια, όπου θα συζητηθούν τα 25 projects με την Τουρκία, τα οποία αποτελούν τμήμα ενός συνεκτικού σχεδίου δράσης σε διαφορετικούς τομείς, όπως η επιχειρηματική συνεργασία, οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες, η τεχνολογία κ.ά. Με την εκκίνηση της θετικής ατζέντας η ελληνική κυβέρνηση αντιλαμβάνεται αυτή την περίοδο που φαίνεται να ξεκινά ως μια περίοδο δημιουργικής παραγωγικής και όχι παγωμένης ύφεσης.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα δεν προτίθεται να αναστείλει τους στρατηγικούς της στόχους. Θα εξακολουθήσει, δηλαδή, να εργάζεται συγχρόνως προς δύο κατευθύνσεις: την αμυντική της θωράκιση και τη διπλωματική της ενίσχυση. Αυτό θα αποτελέσει προϋπόθεση και εγγύηση ώστε ο διάλογος με την Τουρκία να μην είναι εξαρχής υποθηκευμένος. Ενας διάλογος οριοθετημένος για τα ζητήματα που διαχρονικά αναγνωρίζουμε ως ζητήματα διαλόγου και που σε συνδυασμό με τη συνεργασία σε τομείς της θετικής ατζέντας μπορεί να συμβάλει σταδιακά στην ουσιαστική βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Ο διάλογος είναι ζωτικής σημασίας. Αποτελεί το πετάλι στο ποδήλατο των διπλωματικών σχέσεων. Είναι απαραίτητος σε όλες τις περιόδους. Στηρίζει την πορεία όταν κινδυνεύει να χαθεί η ισορροπία και επιταχύνει πολλαπλασιαστικά όταν υπάρχει κίνηση. Διάλογος δεν σημαίνει υπαναχώρηση. Συζήτηση δεν σημαίνει συνθηκολόγηση.