Ο κόσμος χωρίς αποθήκευση

^«Οντις έπλασε ο Θεός την Οικουμένη, το Ληξούρι και τόσους άλλους τόπους»,  έδωσε στον άνθρωπο μια δυνατότητα που δεν αναφέρει ο Ανδρέας Λασκαράτος στο ωραίο σατιρικό του ποίημα: Τη δυνατότητα να αποθηκεύει τα αγαθά από τον χρόνο της παραγωγής τους μέχρις ότου χρειαστεί να τα καταναλώσει.

Είναι πραγματικά αδιανόητος ένας κόσμος,  στον οποίο κάθε τι που παράγεται θα έπρεπε αμέσως να καταναλώνεται. Σκεφθείτε, σαν παράδειγμα, τι θα γινόταν αν δεν μπορούσε να αποθηκευθεί το πόσιμο νερό που έχει ως πρωτογενή πηγή παραγωγής τη αέναα φυσική διαδικασία εξάτμισης και αφαλάτωσης του θαλασσινού νερού και καταλήγει πίσω στη γη καθαρό με τη βροχή.  Ομως, για να  μπορούμε να ανοίξουμε τη βρύση στο σπίτι μας,  δεν χρειάζεται εκείνη τη στιγμή να βρέχει.  Ο λόγος είναι ότι το βρόχινο νερό αποθηκεύεται σε φυσικές ή τεχνητές λίμνες, σε πηγάδια,  σε δεξαμενές ή  σε δίκτυα αγωγών και σωληνώσεις και προσφέρεται για κατανάλωση στον χρόνο και στην ποσότητα που ο άνθρωπος επιθυμεί να το καταναλώσει.

Τον ηλεκτρισμό τον ήθελε δικό Του ο Κύριος για να τρομάζει τα πρωτόγονα όντα στη γη  με τον κεραυνό  και όταν ο πανούργος άνθρωπος κατάφερε να τον δαμάσει και να χτίσει επάνω του ολόκληρο πολιτισμό, ο Θεός τον τιμώρησε: Ο ηλεκτρισμός δεν μπορεί να αποθηκευθεί όπως δεν μπορεί και το θαλάσσιο κύμα. Η ηλεκτρική ενέργεια, από τη στιγμή που θα παραχθεί, πρέπει σχεδόν άμεσα και κατά την ίδια σχεδόν ποσότητα, να καταναλωθεί.

Αυτό που όλοι ονομάζουμε «αποθήκευση ηλεκτρισμού» είναι μια τεχνική ανακρίβεια. Εκείνο που πραγματικά συμβαίνει είναι η μετατροπή του ηλεκτρισμού σε κάποια άλλη ενεργειακή μορφή στην οποία αποθηκεύεται μέχρις ότου υπάρξει ανάγκη κατανάλωσης, οπότε μετατρέπεται πάλι σε ηλεκτρισμό.  Στην μπαταρία, π.χ.,  αυτή η μορφή αποθήκευσης είναι το χημικό δυναμικό, στους σφονδύλους η κινητική ενέργεια,  στο πηνίο το μαγνητικό πεδίο και στα συστήματα αντλησιοταμίευσης το υδροστατικό δυναμικό.

Αυτή η διπλή μετατροπή από μια μορφή ενέργειας σε άλλη έχει πάντα, μικρότερες ή μεγαλύτερες απώλειες και κάποια από τα υλικά που χρησιμοποιούνται είναι σπάνια, ακριβά και με μεγάλο βάρος.  Το πιο εκτεταμένο σήμερα σύστημα αποθήκευσης είναι η αντλησιοταμίευση, αλλά για να γίνει ένα έργο όπως το  δικό μας στον Αλιάκμονα, χρειάστηκε να γίνει μια λίμνη και ένα φράγμα στα Ασώματα και το ίδιο ζεύγος στη Σφηκιά. Πανάκριβες και δύσκολες κατασκευές και αρκετό το κόστος του ηλεκτρισμού που καταναλώνουν οι αντλίες με τις οποίες στέλνουμε νερό από τη λίμνη που είναι χαμηλά στην άλλη την πιο πάνω.

Ομως, χωρίς φθηνή αποθήκευση, κυριαρχία των ΑΠΕ δεν μπορεί να επιτευχθεί. Ακόμη και αν κατασκευαζόταν ένα οικουμενικό δίκτυο καλωδίων που να μεταφέρει τον ηλεκτρισμό από όπου στη γη λάμπει ο ήλιος εκεί όπου έχει πέσει το σκοτάδι, αυτό δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει με ευστάθεια χωρίς κάποιας μορφής αποθήκευση. Οπως δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει με ευστάθεια ένα οικουμενικό δίκτυο σωληνώσεων που να μεταφέρει το νερό από όπου στη γη βρέχει εκεί όπου υπάρχει ξηρασία, χωρίς κάποιας μορφής δεξαμενή.

Γι’ αυτό η επιστήμη αναζητά επίμονα μια μέθοδο για φθηνή και αξιόπιστη αποθήκευση ηλεκτρισμού και πιστεύω ότι,  αργά ή γρήγορα, αυτό θα το πετύχει.

Οντις θελήσει ο Θεός.

Ο Ραφαήλ Μωυσής είναι επίτιμος πρόεδρος του ΙΟΒΕ