Κομάντο μπάνιου

Οντας έγκλειστος λόγω του ιού, μυθοποίησα το απομυθοποιημένο Εξω, για να το απομυθοποιήσω, τώρα πάλι, ξαναβγαίνοντας. Ετσι είμαστε, κακορίζικοι. Δεν παρηγοριόμαστε με τίποτε, ακόμα κι αν μας χαρίσουν ένα προάστιο της Εδέμ. Αν και η αλήθεια είναι πως την Εδέμ ολόκληρη, σχεδόν, την έχουμε εκ γενετής δική μας: αυτή τη μικρή και παράξενη πατρίδα. Ωστόσο, κολυμπώντας στη Χαλκιδική, όπου τα νερά είναι απ’ τα πιο μαγικά του πλανήτη, ακούς τον άλλον δίπλα σου να λέει ότι θέλει να πάει στον Αγιο Μαυρίκιο (όπου η θάλασσα είναι μάπα). Υπάρχει στο μυαλό του η μυθολογία του ονόματος και η φαντασίωση: Αγιος Μαυρίκιος. Δεν του φτάνει ο Αγιος Μάμας.

Το θέμα, βέβαια, είναι ότι κατά την τουριστική περίοδο η Ελλάδα και οι ομορφιές της δεν μας ανήκουν. Τις λυμαίνονται τα λεφούσια των τουριστών κι ευτυχώς, για να βγάλει ο κόσμος κάνα φράγκο μετά από τόση νηστεία – η δική μας απόλαυση έπεται. Ποιος Ελλην, για παράδειγμα, θα τολμούσε να πάει Ιούλιο στη Σαντορίνη με το ανελέητο, παγκόσμιο μπούγιο, τους Κινέζους να παντρεύονται με φόντο το ηλιοβασίλεμα, να περπατήσει στα πηγμένα καλντερίμια απ’ όπου για να ξεγλιστρήσεις πρέπει να είσαι αλειμμένος με σαπούνι; Μιλιούνια, στριμωξίδι και πάρ’ το πόδι σου απ’ το στόμα μου.

Γιατί, στη Μύκονο – εντάξει, εκεί το πρόβλημα είναι και αλλιώτικο. Και η κυριαρχία της υποτιθέμενης σόουμπιζ, και τα γκαραζοτεκνά, και το επιδεικτικό δήθεν – θα πεις, είναι βέβαιο πως θα δεις τους μπρονζέ μηρούς της Τούνη. Αλλά ποιος δίνει πια σημασία στο οφθαλμόλουτρο – μέχρι και οι Αλβανοί που δουλεύουνε στα εκεί ξενοδοχεία το βαρέθηκαν. Θυμάμαι το 1973 που, όντας φοιτητής, δούλεψα ως μπάρμαν σε ξενοδοχείο της Μυκόνου, στον Αγιο Ανδρέα: έρχονταν τότε ένας άλλος, λαμπρός κόσμος στο νησί, πολύ όμορφοι άνθρωποι απ’ όλο τον πλανήτη. Δεν είχε ακόμα ξεχειλώσει η κατάσταση.

Στη δεκαετία του ’50 πήγαινε εκεί για διακοπές ο Μ. Καραγάτσης, συνήθως μόνος του, για να γράψει. (Οχι ότι περιφρονούσε και τα κορίτσια.) Νοίκιαζε το ισόγειο του σημερινού πανέμορφου μπαρ «Πύργος» στη χώρα. Ο ιδιοκτήτης του χώρου (μπαρ έγινε μετά το ’70) και ντόπιος Νίκος Καρατζάς μου έλεγε πως εκείνα τα χρόνια η Μύκονος είχε ελάχιστους επισκέπτες. Κατέφθαναν πολύ λίγοι, συνήθως Ελληνες από την καλή κοινωνία των Αθηνών, κυρίως με ιστιοφόρα. Και παρότι δεν υπήρχε καθόλου μπούγιο, όταν ο Καραγάτσης έβλεπε να φθάνει κανένα τέτοιο σκαρί με λίγους παραθεριστές έλεγε: «Τι θέλουν κι έρχονται τώρα αυτοί να μας χαλάσουν την ησυχία μας;».

Πού να ζούσε και να πήγαινε τώρα στην Ψαρού. Θα ξανάγραφε ίσως τα διηγήματα της «Μεγάλης Λιτανείας» με άλλους αντι-ήρωες. Αλλά, όχι μόνο στην πανέμορφη Μύκονο, ή στην έξοχη Σαντορίνη γίνεται το έλα να δεις – παντού εν Ελλάδι συμβαίνει το ίδιο καλοκαιριάτικα. Η χώρα τελεί υπό έμμισθη κατάληψη. Τρώμε ψωμί, βέβαια, απ’ τον τουρισμό, αλλά από του χρόνου, που τα πράγματα θα είναι ακόμα πιο ανοιχτά, θα βογκήξουμε και ίσως φτάσουμε να διώχνουμε πελάτες, όπως στη Βαρκελώνη ή στη Βενετία. Εκεί το πράγμα έφτασε στην πλήρη αλλοτρίωση και οι ντόπιοι δεν μπορούν πια να ανασάνουν, που λέει και το σλόγκαν. Να ένα άλλο, πιο ζόρικο λοκ-ντάουν και χωρίς διέξοδο.

Σε μεγάλο βαθμό το ίδιο αρχίσαμε να νιώθουμε κι εμείς. Να πας στη Χαλκιδική το Σαββατοκύριακο; Να πας Ιούλιο στην Πάρο; Να πας Αύγουστο στους Παξούς; Θα ψάξεις για ησυχία στη Νάξο; Και δεν ανεβαίνεις καλύτερα στην Πίνδο να ακούσεις τι ωραία που τρίζουν οι οξιές σε τόνο σολ μινόρε; Και δεν σκαρφαλώνεις στον Χολομώντα να δεις πόσο επιδέξια κάνουνε οι κατσίκες ορειβασία και γιόγκα τα πρόβατα; Πώς μαυρίζουνε οι τσομπάνηδες χωρίς σπρέι καροτίνης; Χίλιες φορές. Και θα βρεις τραπέζι παντού, και φρέσκο τυρί, και μεζέδες απερίγραπτους και θέα ανεμπόδιστη – τον μπελά σου ψάχνεις στη θάλασσα; Κι εμείς που πάμε καλοκαιριάτικα στη Χαλκιδική το κάνουμε ξημερώματα, ως κανένα κομάντο σε μυστική αποστολή. Χαράματα ξεκινάμε, πριν το πρώτο κρούσμα του ήλιου, σαν κυνηγημένοι. Να προλάβουμε να βρέξουμε το κορμί μας στη θάλασσα με τις πρωινές τσέρουλες, την απόλυτη ησυχία, την ιδανική νηνεμία, πριν εκραγούν τα μπιτσόμπαρα με τις μουσικές και καταφθάσει η πρώτη ορδή. Εννιά η ώρα και κάτι έχουμε ξεκινήσει για τον γυρισμό, χαρούμενοι μετά το μπάνιο και κάπως χαιρέκακοι με την ατελεύτητη ουρά οχημάτων που βλέπουμε να βασανίζονται ήδη με πρώτη-δευτέρα στο αντίθετο ρεύμα ως κάμπιες λιτανεύουσες.

Κάνουμε κάτι σαν αντάρτικο στο σύνηθες ωράριο της στριμοκωλιάς. Αφού δεν διαθέτουμε ιστιοφόρο να μας πάρει και να μας πάει διά θαλάσσης στα απόκρημνα και στα απροσπέλαστα, η μόνη λύση είναι η αντιστροφή των ωρών. Νύκτωρ ξεκινάμε, πρωί-πρωί γυρνάμε. Δηλαδή κατά τις δέκα είμαστε σπίτι για τον δεύτερο καφέ. Στη μία πέφτει το πρώτο κολοκυθάκι στο τηγάνι. Αυτό είναι το σύστημα, οπότε όλες οι ωραίες θάλασσες είναι, πια, δικές μας. Διότι το θέμα είναι απλό και δοκιμασμένο: όπου μαζεύεται πολύς κόσμος υπάρχει δυστυχία, ανεξαρτήτως του πόσο ωραίος είναι ο τόπος και το τοπίο.

Πλέον, μόνο τις πολύ πρωινές, ή τις ώρες της ερημίας καταλαβαίνεις την πραγματική ομορφιά της χώρας. Τι μας έχει δοθεί. Και από εκεί που, μετά την πανδημία, βγήκα στην κοσμούρα και ξανα-απομυθοποίησα το Εξω, τώρα πάλι θα ξαναβρώ την ομορφιά και τον μεγάλο μύθο μέσα απ’ τις πολύ πρωινές διαδρομές. Ισως να φταίει και το ότι γέρασα και μπορώ και σηκώνομαι πολύ πρωί. Κάποια παλιότερα χρόνια, τέτοια ώρα, χαράματα, ήταν που γύριζα στο σπίτι σκυφτός, να μη με δούνε, φορώντας σκούρα γυαλιά ηλίου για να μη φαίνονται οι μαύροι κύκλοι γύρω απ’ τα ξενυχτισμένα μάτια.