Η μάχη με την κατάθλιψη

Ενα κλικ στο Youtube. Και δέκα λεπτά από τον χρόνο σου για να παρακολουθήσεις την τελετή απονομής του τροπαίου του US Open 2018. Τόσο λίγα χρειάζεται να κάνεις για να κατανοήσεις την πολυπλοκότητα του φαινομένου Ναόμι Οσάκα. Εχει κερδίσει τον πρώτο τίτλο σε τουρνουά Γκραν Σλαμ στην καριέρα της σε ηλικία 21 ετών. Εχει νικήσει στον τελικό το ίνδαλμά της και μια από τις κορυφαίες τενίστριες όλων των εποχών, τη Σερένα Ουίλιαμς. Και αντί να πετάει από τη χαρά της, αντί να χαμογελάει πλατιά σε όλους, στέκεται βουβή και θλιμμένη, με βλέμμα απλανές και δάκρυα να τρέχουν από τα μάτια της. Ακούει το κοινό στις εξέδρες να γιουχάρει και παρακαλεί να ανοίξει η γη να την καταπιεί.

Δεν αποδοκιμάζει ο κόσμος αυτήν. Με τους διαιτητές του τελικού τα έχει, επειδή νωρίτερα η αγαπημένη τους Σερένα είχε τσακωθεί μαζί τους. Αλλά η Οσάκα νιώθει πως αυτή είναι υπεύθυνη για ό,τι συμβαίνει. Μετά δυσκολίας αρθρώνει δυο κουβέντες κι αφού προηγουμένως η Ουίλιαμς έχει βάλει στην άκρη τις δικές της σκοτούρες και προσπαθεί να την ενθαρρύνει. Με το ζόρι σηκώνει στον αέρα το κύπελλο.

Δεν είναι τυχαίο ότι από εκείνον τον τελικό του 2018 και μετά άρχισε η πάλη της με την κατάθλιψη, όπως η ίδια παραδέχθηκε δημοσίως πριν από λίγες μέρες όταν απέσυρε με μια συγκλονιστική δήλωσή της τη συμμετοχή της από το Ρολάν Γκαρός. Κι είναι στ’ αλήθεια πολύ παράδοξο αυτό.

Μέσα σε αυτά τα τρία χρόνια εξελίχθηκε στην καλύτερη τενίστρια του κόσμου. Κέρδισε άλλα τρία Γκραν Σλαμ, ανέβηκε στο νούμερο 1 της παγκόσμιας κατάταξης και έβγαλε χρήματα πολλά. Μόνο το 2020 είχε εισοδήματα της τάξης των 37,4 εκατομμυρίων δολαρίων, που την έκαναν την πιο ακριβοπληρωμένη αθλήτρια όλων των εποχών! Και έγινε η αγαπημένη των χορηγών. Πέρυσι κέρδισε 34 εκατ. δολάρια από τη συνεργασία της με εταιρείες-κολοσσούς, όπως η ΝΙΚΕ, η Nissan και η Citizen, αλλά και άλλες μικρότερες σε ΗΠΑ και Ιαπωνία.

Πώς τα κατάφερε όλα αυτά ενώ την ίδια στιγμή πάλευε μέσα της καθημερινά με το τέρας;

Οσοι την ξέρουν από μικρή γνωρίζουν πόσο συνεσταλμένη είναι. «Στην αρχή νόμιζα ότι ήταν ντίβα, μιλούσε ελάχιστα. Δεν σε κοιτούσε καν στα μάτια. Μετά κατάλαβα πως αυτό συνέβαινε επειδή ήταν πολύ ντροπαλή», λέει ο πρώην προπονητής της, Σάσα Μπάγιν.

Είναι επίσης πολύ ειλικρινής. Δεν μπορεί να κρυφτεί, δεν μπορεί να προσποιηθεί. Κι έχει πολλές ευαισθησίες, ίσως περισσότερες από όσες μπορεί να αντέξει ένας επαγγελματίας αθλητής. Την απασχολούν αυτά που συμβαίνουν γύρω της, καμιά φορά πιο πολύ κι από την ίδια της τη δουλειά.

Τα περιστατικά αστυνομικής βίας και ρατσισμού που συγκλόνισαν πέρυσι τις ΗΠΑ ανέδειξαν την κοινωνική της ευαισθησία. Υποστήριξε από την πρώτη στιγμή το κίνημα Black Live Matters, ήταν παρούσα στις διαδηλώσεις που έγιναν στη Μινεάπολη μετά τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, απέσυρε τη συμμετοχή της από το Σινσινάτι Οπεν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη δολοφονία του Τζέικομπ Μπλέικ προκαλώντας τη ματαίωση του τουρνουά και στο περσινό US Open φορούσε μάσκες κατά του κορωνοϊού με το όνομα κάθε μέρα κι ενός διαφορετικού θύματος αστυνομικής βίας. Αναδείχθηκε σε κορυφαία ακτιβίστρια στον χώρο του τένις και το Sports Illustrated της έδωσε τον τίτλο της Αθλητικής Προσωπικότητας της χρονιάς για το 2020 μαζί με άλλους αθλητές που διακρίθηκαν στο μέτωπο των κοινωνικών αγώνων, όπως ο ΛεΜπρόν Τζέιμς και η Μπριάνα Στιούαρτ.

Το τρίπτυχο φυσική συστολή – ειλικρίνεια – ευαισθησία γίνεται… εκρηκτικό αν συνδυαστεί και με ορισμένα τραυματικά βιώματα. Η Οσάκα γεννήθηκε στην Ιαπωνία από μητέρα Γιαπωνέζα και πατέρα από την Αϊτή. Στην Ιαπωνία όσοι έχουν μεικτή καταγωγή αποκαλούνται υποτιμητικά hafu, «μισοί μισοί» δηλαδή, και δεν είναι αποδεκτοί από τη συντηρητική κοινωνία της. Η οικογένειά της αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στη Νέα Υόρκη όταν αυτή ήταν τριών ετών για να γλιτώσει από αυτές τις προκαταλήψεις και η Ναόμι δεν γνώρισε τον παππού και τη γιαγιά στην Ιαπωνία πριν φτάσει τα 11 χρόνια της, διότι αυτοί δεν ενέκριναν τον γάμο των γονιών της.

Αυτό τον ιδιότυπο ρατσισμό τον συνάντησε και αργότερα στην καριέρα της. «Απάντησέ μου με μια λέξη στα γιαπωνέζικα», της ζήτησε κάποτε ένας ιάπωνας δημοσιογράφος για να αποδείξει ότι είναι Γιαπωνέζα. Ομως δεν μιλά καλά τη γλώσσα και αρνήθηκε. «Γιατί σε λένε Οσάκα και όχι με το όνομα μιας πόλης της Αϊτής απ’ όπου είναι ο πατέρας σου;», τη ρώτησε ένας άλλος δημοσιογράφος προσπαθώντας να κάνει χιούμορ δίχως να έχει την αίσθησή του.

Πάντα ένας δημοσιογράφος να τη ρωτά κάτι που θα την κάνει να αισθανθεί άβολα. «Γιατί δεν παίζεις καλά στο χώμα; Πώς μπορείς να ανακτήσεις την αυτοπεποίθησή σου μετά από τέτοια ήττα»; Ερωτήσεις, για τις οποίες δεν έχει απάντηση. Ερωτήσεις που την κάνουν να αμφιβάλλει για τον εαυτό της.

Ο συνεσταλμένος και ευαίσθητος χαρακτήρας της σε συνδυασμό με τα βιώματά της πολλαπλασίασαν την πίεση που έτσι κι αλλιώς νιώθει ένας επαγγελματίας αθλητής όταν πρέπει να είναι άριστος σε όλα. Και στον αγώνα και στις σχέσεις του με τους παράγοντες, το κοινό, τους χορηγούς, τον Τύπο. Κάθε φορά που βλέπει μπροστά της μικρόφωνα και κάμερες ζει έναν εφιάλτη. Μέσα στο court είναι καλά, αλλά μετά… Ολα αυτά τα χρόνια η Ναόμι Οσάκα προσπαθούσε να διαχειριστεί τον εαυτό της μέσα στο ιδιαίτερα απαιτητικό και πολλές φορές σκληρό περιβάλλον, που διαμόρφωσε στη ζωή της η αθλητική βιομηχανία. Το μόνο που κατάφερε ήταν να συσσωρεύει πίεση μέσα της. Το καζάνι έσκασε στο Παρίσι. Μακάρι να ήταν η εκτόνωση που θα την οδηγήσει αναγεννημένη στην επόμενη μέρα. Και όχι το τέλος μιας πολλά υποσχόμενης καριέρας…