Είναι τώρα η στιγμή για {LF}έναν φόρο στους πλούσιους;

Οι πλούσιοι Σουηδοί ήταν από τους πρώτους που προειδοποίησαν ότι η πανδημία θα είχε επιβαρυντικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Οταν χτύπησε ο Covid-19, αντιτάχτηκαν στις αυστηρές καραντίνες, φοβούμενοι την καταστροφική ανεργία και την κοινωνική αναταραχή.

Η οικονομία και οι πολιτικές ελευθερίες προστατεύθηκαν, ωστόσο το κόστος ήταν βαρύ. Οι θάνατοι ήταν κατά πολύ περισσότεροι από αυτούς των γειτονικών χωρών, προκαλώντας τον θυμό των πολιτών. Η εικόνα της χώρας που αποκαλούνταν και «ηθική υπερδύναμη» έσπασε.

Σήμερα που η οικονομία επιστρέφει στα προ πανδημικά επίπεδα, το πρόβλημα γίνεται πιο μεγάλο, καθώς οι ανισότητες εντείνονται. Παρά την αποφυγή γενικευμένων lockdown ζημιά στην οικονομία υπήρξε και κυρίως στον διαμοιρασμό του πλούτου.

Οι πλούσιοι Σουηδοί είναι τώρα πλουσιότεροι. Πέντε από τους κορυφαίους δισεκατομμυριούχους της χώρας πρόσθεσαν συνολικά 18 δισεκατομμύρια δολάρια στον συνολικό τους πλούτο τους τελευταίους 12 μήνες, σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg. Η άνοδος των ακινήτων βοηθάει στη δημιουργία νέων εκατομμυριούχων, που απολαμβάνουν αποδόσεις από τα ακίνητά τους στη Στοκχόλμη (7,7% ετησίως) που ξεπερνούν αυτές του Λονδίνου και του Σαν Φρανσίσκο. Σύμφωνα με τη σουηδική κεντρική τράπεζα, σε μια χώρα που έχει κάνει σημαία της τις ίσες ευκαιρίες, η οικονομική ανισότητα που παρατηρείται είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί τα τελευταία 40 χρόνια.

Μοιραία η συζήτηση πηγαίνει και εκεί, που την έχει πάει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, στο εάν είναι σωστή πολιτική να επιβληθεί ένας φόρος για πλούσιους. Εν προκειμένω η συζήτηση στη Σουηδία αφορά έναν φόρο στην περιουσία, με αντάλλαγμα τη σωτηρία του κοινωνικού κράτους. Δύσκολη συζήτηση για όλες τις χώρες του κόσμου. Οπου έχει μπει τέτοιος φόρος, τεράστια κεφάλαια αποσύρονται και μετακομίζουν σε άλλες χώρες χωρίς μεγάλες επιβαρύνσεις. Το ίδιο έγινε και στη Σουηδία όπου κατήργησε έναν τέτοιο φόρο στα μέσα της δεκαετίας του 2000.

Στην Αργεντινή που αντιμετωπίζουν το ίδιο και μεγαλύτερο πρόβλημα, βρήκαν μια λύση πιο πολιτική. Αποφάσισαν την επιβολή ενός εφάπαξ φόρου αλληλεγγύης Covid-19, τον είπαν. Κατάφεραν να συγκεντρώσουν περίπου 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια εισπράττοντας το 5,25% της αξίας των περιουσιακών στοιχείων από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Λατινικής Αμερικής. Μπορεί μια τέτοια λύση να εφαρμοστεί σε μια χώρα του δυτικού κόσμου; Δύσκολο λένε οι οικονομολόγοι. Προσθέτουν, ότι η συζήτηση για την επιβολή φόρων στους πολύ πλούσιους, είναι πάντα δημοφιλής, ωστόσο σπάνια παράγει αποτέλεσμα. Είναι πιο αποτελεσματικό λένε, να δουν οι κυβερνήσεις τις στρεβλώσεις που προκάλεσαν τη διεύρυνση των ανισοτήτων. Στις ανάλογες περιπτώσεις με αυτές της Σουηδίας, είναι προτιμότερο η παρέμβαση να είναι εξαιρετικά λεπτή, σχεδόν «χειρουργική». Να αυξήσουν κάποιους φόρους όπως στις μεταβιβάσεις αλλά κυρίως να βρεθεί η αιτία από την υπερβολική αύξηση των τιμών των ακινήτων.

Το θέμα προφανώς δεν αφορά μόνο τη Σουηδία. Η συζήτηση αφορά τις οικονομίες των περισσοτέρων χωρών μετά την πανδημία και προφανώς την ελληνική. Ενα εκρηκτικό μείγμα υπερθέρμανσης απειλεί τις οικονομίες μετά τις καραντίνες. Ανακάμπτουν με γρήγορους ρυθμούς, συνεχίζουν να διαθέτουν ρευστότητα ρεκόρ, αλλά απειλούνται και από υψηλό πληθωρισμό. Πολλοί λένε ότι πιθανότατα πρόκειται για τις πρώτες αναταράξεις κατά την «απογείωση» και μόλις πιάσουμε το σωστό ύψος, «η κατάσταση θα ισορροπήσει». Αν ισχύει αυτή η θεωρία, τότε οι βιαστικές αποφάσεις, όπως έκτακτοι φόροι ακόμα και στους πλουσίους, δεν χωρούν. Η ζημιά μπορεί να αποδειχτεί μεγαλύτερη από το όφελος. Αν πάλι έχει δημιουργηθεί ένα μόνιμο πρόβλημα, με το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ πλούσιων και φτωχών, τότε και πάλι οι αποφάσεις πρέπει να είναι προσεκτικές. Απλά γιατί «άγαρμπες» κινήσεις μπορεί αποτρέψουν από το να γίνουν οι πλούσιοι πλουσιότεροι, αλλά μπορεί και να κάνουν τους φτωχούς φτωχότερους..