Η αναντικατάστατη επιλογή

Η Ελλάδα, στην ιστορική της διαδρομή δύο αιώνων ελευθερίας, έκανε, στις κρίσιμες ώρες, τις σωστές μεγάλες ιδεολογικές και στρατηγικές επιλογές. Στη μεταπολεμική Ευρώπη που ήταν κομμένη στα δύο, μεταξύ δημοκρατίας και κομμουνισμού, η Ελλάδα επέλεξε πολύ νωρίς με ποιους να πάει και ποιους να αφήσει. Επέλεξε τη δημοκρατία, την ελεύθερη οικονομία, το κοινωνικό κράτος, τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η Ελλάδα υπό την ηγεσία του Κωνσταντίνου Καραμανλή επέλεξε την ένταξή της στην Ευρώπη για τέσσερις ζωτικής σημασίας λόγους, και στόχους:

• Την έξοδο από τη γεωπολιτική μοναξιά της στο περιθώριο της Ευρώπης.

• Την προστασία, εμπέδωση και σταθερότητα της δημοκρατίας της.

• Την ενίσχυση της ασφάλειάς της.

• Τον εκσυγχρονισμό και την πρόοδο της οικονομίας, και έτσι της ευημερίας της.

Και οι τέσσερις αυτοί στρατηγικοί στόχοι υπηρετούνται αποτελεσματικά επί 40 χρόνια προς όφελος της Ελλάδας και των Ελλήνων. Ομως, αν και είμαστε πλεονασματικοί σε σωστές στρατηγικές επιλογές, είμαστε συχνά ελλειμματικοί και αμελείς στη βέλτιστη εφαρμογή και αξιοποίησή τους.

Δεν αξιοποιήσαμε πλήρως τις δυνατότητες που μας έδωσε η συμμετοχή μας στο μεγαλύτερο σχέδιο δημοκρατικής διακυβέρνησης στην Ιστορία. Χάσαμε ευκαιρίες. Είχαμε παλινδρομήσεις. Κάναμε λανθασμένους χειρισμούς. Συχνά εγκλωβιστήκαμε σε στερεότυπα και στον κακό μας εαυτό. Δείξαμε έλλειμμα οράματος και θάρρους.

Ιδίως τα πρώτα δέκα χρόνια της συμμετοχής μας στην ΕΟΚ, στη δεκαετία του ’80, η τότε κυβερνητική αμφιθυμία για την πολιτική Ευρώπη εμπόδισε μια ορμητική εκκίνηση στη συμμετοχή μας. Οι τότε πολιτικές επιλογές συρρίκνωσαν την τεράστια σημασία της πλήρους και ισότιμης ευρωπαϊκής συμμετοχής μας σε σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση με την εκταμίευση επιδοτήσεων. Αντί να φερθούμε ως ενεργοί συμμέτοχοι και συνδιαμορφωτές των αποφάσεων των τότε «10», φερθήκαμε ως παραπονούμενοι επιδοματούχοι.

Επίσης, πρόσφατα, το 2015, η χώρα παρασυρμένη από την επικίνδυνη δίνη ενός τυχοδιωκτικού λαϊκισμού, έφτασε στο σημείο να διακινδυνεύσει το μεγάλο αγαθό της συμμετοχής μας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ευτυχώς, το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, της πολιτικής και οικονομικής επιβίωσης της χώρας επικράτησε.

Πάντως, παρά τα όποια λάθη, δικά μας ή/και της Ευρώπης, το τελικό πρόσημο της ευρωπαϊκής συμμετοχής μας είναι και παραμένει εξαιρετικά θετικό. Ενα πολύτιμο εφόδιο που ισχυροποιεί την πατρίδα μας και τα συμφέροντά της. Αρκεί να φανταστούμε, μπροστά στις τεράστιες προκλήσεις και στους κινδύνους των καιρών, από την οικονομική κρίση και το Μεταναστευτικό, έως την πανδημία και την τουρκική γεωπολιτική βουλιμία, να ήμασταν σήμερα εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Θα ήταν ο τέλειος εφιάλτης.

Για την Ελλάδα η πλήρης και ισότιμη συμμετοχή σε μια όλο και πιο ισχυρή Ευρώπη είναι μονόδρομος. Αναντικατάστατη στρατηγική επιλογή. Ταυτόχρονα όμως οφείλουμε να μην εθελοτυφλούμε. Βλέπουμε τα λάθη και τις αδυναμίες της σημερινής Ευρώπης. Τα ελλείμματά της. Ελλειμμα οράματος, έλλειμμα αποφασιστικότητας, έλλειμμα αποτελεσματικότητας, πλεόνασμα γραφειοκρατίας, στασιμότητα στην εμβάθυνση της δημοκρατικής της λειτουργίας.

Οσοι πιστεύουμε στην Ευρώπη οφείλουμε να είμαστε απαιτητικοί μαζί της. Να της ασκούμε αυστηρή κριτική. Για να γίνει καλύτερη. Πιο αποτελεσματική. Πιο κοινωνική. Πιο δημοκρατική. Για να διορθώσουμε, να εκσυγχρονίσουμε, να ισχυροποιήσουμε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Οχι να το κατεδαφίσουμε όπως επίμονα επιδιώκουν τα αντιευρωπαϊκά άκρα, του εθνικιστικού λαϊκισμού από τη μία και του ταξικού λαϊκισμού από την άλλη. Η Ελλάδα οφείλει να είναι παρούσα και πρωτοπόρος σε κάθε προσπάθεια για το μέλλον της ΕΕ που θα την ισχυροποιήσει. Γιατί αυτό εξυπηρετεί πρωτίστως το δικό μας συμφέρον για μια ισχυρή Ελλάδα μέσα σε μια πιο ισχυρή Ευρώπη.