Η έκπληξη που δεν έγινε

Η μέχρι σήμερα θητεία του Τζο Μπάιντεν υπήρξε γεμάτη εκπλήξεις. Ομως η στάση του στο Μεσανατολικό, μετά τα αιματηρά γεγονότα των τελευταίων ημερών, δεν συμπεριλαμβάνεται σε αυτές: αυτή η έκπληξη δεν έγινε. Πιστός στην «ορθόδοξη» αμερικανική εξωτερική πολιτική, ο Μπάιντεν τάχθηκε αμέσως υπέρ του Ισραήλ, κάνοντας λόγο για το δικαίωμα της χώρας να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Αν και η θέση αυτή ήταν αναμενόμενη, η κυβέρνηση του Μπάιντεν έχει, μέχρι τώρα, υποβαθμίσει συνειδητά το ζήτημα. Δεν έχει ακόμα διορίσει νέο πρέσβη στο Ισραήλ, ούτε έχει ανατρέψει (με την εξαίρεση της ανθρωπιστικής βοήθειας στους Παλαιστίνιους) τις πολιτικές του Τραμπ. Αυτό πηγάζει όχι μόνο από την επικέντρωση της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης στην Κίνα και στη συμφωνία με το Ιράν, αλλά και από την ανάγκη να αποφευχθούν έντονες ενδοκομματικές ρήξεις που βγαίνουν τώρα για πρώτη φορά στην επιφάνεια.

Για δεκαετίες η σταθερή αφοσίωση στο Ισραήλ ήταν δεδομένη τόσο για τους Ρεπουμπλικάνους όσο και για τους Δημοκρατικούς. Σήμερα, παραμένει ακόμα κυρίαρχη. Ομως τώρα όλο και περισσότεροι Δημοκρατικοί αμφισβητούν αυτήν τη σχέση ζητώντας μια σκληρότερη στάση απέναντι στο Ισραήλ και την υπεράσπιση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Παλαιστινίων. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι πιο προοδευτικές φωνές του κόμματος, όπως οι βουλευτές Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ και η παλαιστινιακής καταγωγής Ρασίντα Τλαΐμπ. Η ισραηλινή πολιτική ξεπερνά επίσης σήμερα, ίσως για πρώτη φορά, τη σφαίρα της εξωτερικής πολιτικής ή της ειδικής σχέσης των δύο κρατών: η αντιμετώπισή της συνδέεται πλέον, κυρίως στα σόσιαλ μίντια, άμεσα και με τα εσωτερικά αμερικανικά κινήματα για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της αστυνομικής βίας και κάθε μορφής συστημικής καταπίεσης. Ομως και θερμοί υποστηρικτές του Ισραήλ, όπως οι γερουσιαστές Μπομπ Μενέντεζ και Κρις Βαν Χόλεν, καταδίκασαν τις πρόσφατες επιθέσεις υπενθυμίζοντας επίσης στον πρόεδρο την υπόσχεσή του να βάλει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο κέντρο της εξωτερικής πολιτικής του.

Το ενδοκομματικό σχίσμα όμως είναι πιο ευρύ και πιο βαθύ: είχε ήδη αρχίσει επί Ομπάμα σχετικά με την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Η άνοδος των «πολιτικών ταυτότητας» αλλά και ένα χάσμα γενεών, με τη μεταπολεμική εικόνα του Ισραήλ ως ευάλωτη χώρα να αντικαθίσταται σταδιακά με εκείνη μιας τοπικής στρατιωτικής υπερδύναμης, συνέβαλαν στην εμβάθυνσή του. Είναι πολύ χαρακτηριστική μία έρευνα της Pew Research η οποία βρήκε ότι το 48% των Εβραίων Αμερικανών κάτω των 30 ετών δηλώνουν έντονα συναισθηματικά συνδεδεμένοι με το Ισραήλ, σε αντίθεση με 75% για τους άνω των 65. Παράλληλα, μελέτη της Gallup έδειξε πως 53% των Δημοκρατικών υποστηρίζουν την επιβολή περισσότερης πίεσης στο Ισραήλ, μια αύξηση 10 μονάδων από το 2018. Καταλύτης ήταν επίσης η προεδρία του Τραμπ αφού η στενή του σχέση με τον Νετανιάχου και οι ακραίες πολιτικές του πολιτικοποίησαν όσο ποτέ την αμερικανική υποστήριξη στο Ισραήλ. Τώρα, όμως, και όσο εξελίσσονται τα γεγονότα, ο Μπάιντεν θα χρειαστεί να βρει μία νέα εσωκομματική  ισορροπία.

Η Βασιλική Μαλούχου είναι πτυχιούχος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού με ειδίκευση στις ευρωαμερικανικές σχέσεις