Οι έποικοι, πάντα οι έποικοι

Το απόγευμα της 11ης Ιουλίου του 1948, στρατιωτικά συντάγματα του Ισραήλ προωθήθηκαν προς το χωριό Λιντ -ή Λύδδα, όπως ονομαζόταν στην ελληνιστική περίοδο. Το Λιντ έφερνε το νεοσύστατο κράτος αντιμέτωπο με ένα δίλημμα. Οι κάτοικοί του ήταν Παλαιστίνιοι. Γεωγραφικά όμως, θα ήταν εφεξής ισραηλινό, στα μισά της απόστασης μεταξύ Τελ Αβίβ και Ιερουσαλήμ. Μπορούσαν πόλεις όπως αυτή να ενσωματωθούν σε ένα δημοκρατικό, πολυπολιτισμικό Ισραήλ; Ή ήταν εμπόδιο σε ένα απόλυτα εβραϊκό κράτος, ακόμα και μία εκ των έσω απειλή; Οι ιστορικοί, σημειώνει στους New York Times ο Μαξ Φίσερ, ακόμα ερίζουν για τον βαθμό στον οποίο ήταν σχεδιασμένο, αυθόρμητο ή κάτι μεταξύ των δύο αυτό που ακολούθησε.

Παραβιάζοντας το Λιντ, οι ισραηλινές δυνάμεις αντήλλαξαν πυρά με τοπικούς πολιτοφύλακες. Από την επίθεση έχασαν τη ζωή τους εννέα στρατιώτες και περισσότεροι από 100 κάτοικοι. Την επομένη, δύο ιορδανικά θωρακισμένα οχήματα χωρίστηκαν από τη μονάδα τους και μπήκαν περιπλανώμενα στη Λιντ. Κάτοικοι και ισραηλινά στρατεύματα, νομίζοντας ότι επρόκειτο για την αρχή ευρύτερης επίθεσης, ρίχτηκαν ξανά στη μάχη. Οι στρατιώτες πέταξαν χειροβομβίδες σε σπίτια και έναν αντιαρματικό όλμο σε ένα τέμενος γεμάτο αμάχους. Σκοτώθηκαν τουλάχιστον 200 πολίτες.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Νταβίντ Μπεν-Γκουριόν διέταξε τις δυνάμεις του να εκδιώξουν τους εναπομείναντες κατοίκους: δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι οδηγήθηκαν στις ιορδανικές γραμμές, κάπου 18 χιλιόμετρα μακριά, μόνο χίλιοι έμειναν πίσω. Τα επόμενα χρόνια, τις επόμενες δεκαετίες, το Λιντ εποικίστηκε εκ νέου από εβραίους μετανάστες, έφτασαν όμως εκεί και βεδουίνοι από την έρημο Νεγκέφ, καθώς και οικογένειες Παλαιστινίων από τη Δυτική Οχθη που είχαν συνεργαστεί με το Ισραήλ και αναζητούσαν ασφαλές καταφύγιο. Οι εβραίοι κάτοικοί του προέρχονταν πρωτίστως από τη Μέση Ανατολή, και διατηρούσαν καλές σχέσεις με τους Παλαιστινίους που είχαν μείνει από το 1948 ή αφίχθηκαν στη συνέχεια.

Η πόλη είναι σήμερα γνωστή με το βιβλικό της όνομα, Λοντ – ή Λωδ. Είναι μία από τις έξι – επτά ισραηλινές πόλεις που χαρακτηρίζονται «μεικτές», που έχουν δηλαδή μεικτό ισραηλινο-αραβικό πληθυσμό. Το 30% των 77.000 κατοίκων του Λοντ είναι Αραβες – όπως και το 20% του συνολικού πληθυσμού του Ισραήλ. Την περασμένη εβδομάδα, τόσο αυτό όσο και πολλές ακόμη μεικτές ισραηλινές πόλεις βίωσαν ένα ξέσπασμα διακοινοτικής βίας που όμοιό του δεν είχαν ζήσει ούτε καν κατά την πρώτη (1987 – 1993) και τη δεύτερη (2000 – 2005) Ιντιφάντα. Το είδος, ακριβώς, της διακοινοτικής βίας που υποτίθεται πως θα τερμάτιζε ο πόλεμος του 1948.

Τη σπίθα την έβαλαν τα γεγονότα στην Ιερουσαλήμ, ο τραυματισμός εκατοντάδων Παλαιστινίων στην Πλατεία των Τεμενών, η απειλή έξωσης (άλλων) έξι παλαιστινιακών οικογενειών από τη συνοικία Σέικ Τζαράχ της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Η βόμβα που έσκασε ωστόσο την περασμένη Δευτέρα στη Λοντ δεν αποτελούνταν από εκρηκτικά, αλλά από συσσωρευμένη πικρία, κόπωση και οργή. Μία διαδήλωση Αράβων, σε ένδειξη αλληλεγγύης με τους Παλαιστινίους στη Γάζα και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, κατέληξε στον θάνατο του 32χρονου Μούσα Χασούνα, από τα πυρά εβραίου κατοίκου της πόλης. Οργισμένοι νεαροί Αραβες άρχισαν να καίνε συναγωγές και αυτοκίνητα, ρίχνοντας και σποραδικά πυρά, συμμορίες εβραίων εξτρεμιστών βιτζιλάντηδων, κάποιοι από τους οποίους έσπευσαν εκεί από αλλού, ξεκίνησαν αντεπίθεση, βάζοντας τις δικές τους φωτιές, και η κατάσταση έφτασε να θυμίζει τόσο πολύ εμφύλιο πόλεμο που η κυβέρνηση Νετανιάχου κήρυξε στο Λοντ κατάσταση έκτακτης ανάγκης, στέλνοντας μεθοριοφύλακες από τη Δυτική Οχθη και επιβάλλοντας νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας. «Εβδομήντα χρόνια συνύπαρξης καταστράφηκαν μέσα σε μερικές ημέρες» θρήνησε ο δήμαρχος της πόλης, Γιαΐρ Ρεβίβο, κι ας μην έκρυψε ποτέ ο ίδιος πως είναι δήμαρχος του εβραϊκού της τμήματος: από την αρχή της δεύτερης θητείας του, το 2018, έβαλε τέλος σε ένα πρόγραμμα οικοδόμησης κτιρίων στις αραβικές συνοικίες, ενώ αρνείται να παράσχει κοινωνικές υπηρεσίες «στις εγκληματικές οικογένειες» – και στο λεξιλόγιό του, η λέξη «εγκληματίας» προηγείται ή ακολουθεί συνήθως εκείνη του «Αραβα».

Η οικογένεια του 24χρονου Αχμάν Γιουσρί δεν εγκατέλειψε το Λοντ το 1948. Ο πατέρας του είναι γκαραζιέρης, ο ίδιος κατάφερε να σπουδάσει μηχανικός στο Πανεπιστήμιο του Ρισόν Λε Ζιόν, μιας εβραϊκής πόλης. Εργάζεται σήμερα στο Τελ Αβίβ. Αλλά τις νύχτες της περασμένη εβδομάδας τις πέρασε στήνοντας μαζί με άλλους πέτρινα οχυρώματα γύρω από το τέμενος Ομάρ του Λοντ, από τον φόβο μιας επίθεσης. Στον ανταποκριτή της Monde είπε πως θεωρεί τον εαυτό του πρώτα από όλα Αραβα. Κατόπιν Παλαιστίνιο. Κατόπιν μουσουλμάνο, με περισσότερο δισταγμό. Και τέλος Ισραηλινό, χωρίς δισταγμό αλλά με τεράστια πικρία: «Δεν έχω μέλλον στην ίδια μου την πόλη! Οταν θελήσω να παντρευτώ, πού θα ζήσω; Στου πατέρα μου; Δεν μπορώ να αγοράσω σπίτι, είναι υπερβολικά ακριβά. Αλλά αυτοί, οι έποικοι, έρχονται από την Ιερουσαλήμ, τους λόφους της Χεβρώνας (την κατεχόμενη Δυτική Οχθη) τους φτιάχνουν κτίρια, δεν πληρώνουν τίποτα!». Οι έποικοι, που συνέρρευσαν μαζικά στη Λοντ μετά την αποχώρηση των Ισραηλινών από τη Γάζα, το 2005, και ακόμα πιο μαζικά τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο της εκστρατείας εβραιοποίησης των μεικτών πόλεων του Ισραήλ. Οι έποικοι, πάντα οι έποικοι.