«Το χρέος της Γερμανίας {LF}στην Ελλάδα είναι ανοικτό»

Για τη γενιά της Χίλντε Σραμ η ενασχόληση με το ναζιστικό παρελθόν της Γερμανίας ήταν προσωπική υπόθεση εστιασμένη στο βασικό ερώτημα: «Τι έκανες στον πόλεμο, μπαμπά;».

Η απάντηση για τη Σραμ δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη έρευνα. Πατέρας της ήταν ο Αλμπερτ Σπέερ, ο αρχιτέκτονας του Χίτλερ που στη Δίκη της Νυρεμβέργης καταδικάστηκε σε 20ετή φυλάκιση. «Δεν θεωρούσα ότι είμαι κάτι ιδιαίτερο, οι περισσότεροι της γενιάς μου είχαν τα ίδια ερωτήματα με μένα για τους γονείς τους: γιατί έκαναν ό,τι έκαναν, πώς έφρασαν μέχρι εκεί, γιατί δεν είδαν έγκαιρα πού οδηγούνται τα πράγματα, για να αλλάξουν στάση. Η διαφορά είναι ότι εγώ συγκέντρωνα την προσοχή γιατί έχω ένα ιδιαίτερα γνωστό όνομα», λέει η Χίλντε Σραμ στα «ΝΕΑ».

Η Χίλντε Σπέερ, 16χρονη μαθήτρια πήγε με υποτροφία στις ΗΠΑ που αρνήθηκαν στην αρχή να της χορηγήσουν βίζα. Σπούδασε γερμανική φιλολογία και κοινωνιολογία, παντρεύτηκε τον φιλόλογο Ουλφ Σραμ. Μπήκε στο ειρηνιστικό κίνημα και στο κόμμα των Πρασίνων εξελέγη βουλευτής το 1985 – 1987 και 1989 – 1991 στο κρατίδιο του Βερολίνου.

Το «βαρύ» όνομα την οδήγησε στη μετωπική αναμέτρηση και την ενασχόληση σε βάθος με το ναζιστικό παρελθόν της Γερμανίας. Με τη θεματική του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ασχολούνταν ήδη από τη δεκαετία του 1980, με τους αιχμαλώτους πολέμου, την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών σε εβραίους ιδιοκτήτες. Οχι όμως με την ελληνική πτυχή. Στη Γερμανία υπήρχε γενικότερη άγνοια για τη Κατοχή στην Ελλάδα. «Οι Γερμανοί με την εξιδανικευμένη εικόνα της Ελλάδας εστιασμένη στις ομορφιές της, την κλασική κουλτούρα, τον τουρισμό, ήταν δύσκολο να κάνουν τον συνδυασμό με τα φρικτά εγκλήματα που έκανε η προηγούμενη γενιά στην Ελλάδα. Είναι ένα μέρος της ερμηνείας της άγνοιας. Αλλά η ευθύνη είναι απολύτως των Γερμανών», λέει η Σραμ.

Πρωτοστάτησε στην πρωτοβουλία «Σεβασμός στην Ελλάδα» το 2015, ασκώντας κριτική στη γερμανική κυβέρνηση για τη στάση της έναντι της Ελλάδας στην κρίση χρέους. Γρήγορα προστέθηκε και το Προσφυγικό στα ενδιαφέροντα και τις δραστηριότητες της πρωτοβουλίας. Η υποστήριξη δράσεων για τους πρόσφυγες στην Ελλάδα συνεχίζεται μέχρι σήμερα σε Λέσβο, Αθήνα, Θεσσαλονίκη.

Η γερμανική ευθύνη από την περίοδο της Κατοχής στην Ελλάδα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μπήκε αργότερα στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας, όταν οι πολεμικές αποζημιώσεις έγιναν από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μείζον ζήτημα στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Γερμανίας. «Δεν μπορεί κάποιος να καταλάβει την Ελλάδα, εάν έχει άγνοια αυτής της περιόδου και δεν τοποθετείται στο ζήτημα των επανορθώσεων σε συνδυασμό με τα εγκλήματα πολέμου που διαπράχτηκαν τότε», λέει η Σραμ. Απορρίπτει κατηγορηματικά το πάγιο επιχείρημα της Γερμανίας ότι το θέμα είναι λήξαν. «Δεν μπορεί ένα θέμα να θεωρείται λήξαν επειδή το λέει η μία πλευρά», λέει η Σραμ. «Ούτε νομικά είναι λήξαν, υπάρχουν αντίθετες θέσεις νομικών», συμπληρώνει παραπέμποντας στη σχετική γνωμοδότηση της Επιστημονικής Υπηρεσίας του Μπούντεσταγκ.

ΑΞΙΩΣΕΙΣ 289 ΔΙΣ. ΕΥΡΩ. Οι αξιώσεις της Ελλάδας ανέρχονται στα 289 δισ. ευρώ, ωστόσο στην επίσημη ρηματική διακοίνωση της Ελλάδας που επιδόθηκε στο γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν αναφέρεται συγκεκριμένο ποσό. Αυτό αφήνει περιθώριο συνεννόησης με τη Γερμανία. «Για μένα είναι σημαντικό να υπάρξει συμφωνία σε μία φόρμουλα ότι η Γερμανία αναγνωρίζει πως υπάρχει ένα ανοιχτό χρέος και θα πρέπει να εξεταστεί πώς και τι είδους αποζημιώσεις συνεπάγεται αυτό στις σημερινές συνθήκες», λέει η Σραμ. Αποφεύγει επιμελώς τον όρο «επανορθώσεις», γιατί οι Γερμανοί σταματούν εκεί τη συζήτηση φοβούμενοι χιονοστιβάδα απαιτήσεων και άλλων χωρών.

Διέξοδο δίνει το ψήφισμα που υπέβαλαν οι Πράσινοι στην Ομοσπονδιακή Βουλή στις 25 Μαρτίου με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων από την εισβολή κατοχή της Ελλάδας από τη ναζιστική Γερμανία. Περιλαμβάνει ειδική πρόβλεψη για την αποπληρωμή του κατοχικού «αναγκαστικού δανείου», σειρά προτάσεων για τους απογόνους θυμάτων και αναπτυξιακά προγράμματα για τα «μαρτυρικά» χωριά.  Εάν αθροιστούν όλα «δεν είναι λίγα», λέει η Σραμ. Ελπίζει δε ότι και η ελληνική πλευρά δεν θα επιμείνει στο μάξιμουμ των αξιώσεών της και θα συναινέσει σε μία λύση, με την οποία θα αναγνωρίζεται ότι έχει αξιώσεις για τις καταστροφές από την περίοδο της Κατοχής, τις επιστροφές πολιτιστικών θησαυρών και του κατοχικού δανείου, αλλά δεν θα επιμείνει να αναγνωριστούν ως απαιτήσεις πολεμικών επανορθώσεων.

«Για την ελληνική πλευρά δεν θα είναι εύκολο, δεν ξέρω αν θα πετύχει, αλλά η προσπάθεια πρέπει να γίνει», λέει η Σραμ. Πρωτοβουλίες της γερμανικής κυβέρνησης, όπως το «Ταμείο του Μέλλοντος» του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών σε καμία περίπτωση δεν επαρκούν, σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις προκάλεσαν «εύλογες, αρνητικές αντιδράσεις» στην Ελλάδα, γιατί δόθηκε η εντύπωση ότι η Γερμανία θέλει με τον τρόπο αυτόν να κλείσει το θέμα.

Το ψήφισμα των Πρασίνων απορρίφθηκε από την πλειοψηφία του Μπούντεσταγκ. Ωστόσο αποτελεί δεσμευτική παρακαταθήκη για το κόμμα των Οικολόγων, το οποίο θα είναι στην επόμενη κυβέρνηση της Γερμανίας μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου. Είναι επιβράβευση και της προσπάθειας που κατέβαλε η κόρη του Σπέερ για την αναγνώριση του χρέους της Γερμανίας προς την Ελλάδα.