Επιτέλους, η Ελλάδα μίλησε

Σαν βόμβα έπεσε στα ελληνοτουρκικά η σύγκρουση Δένδια – Τσαβούσογλου κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου των δύο υπουργών στην Αγκυρα. Και ήταν βόμβα: η βόμβα του χαμένου αυτονόητου. Αυτό που έκανε ο Δένδιας είναι κάτι που έπρεπε να γίνεται από όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις όποτε έρχονται αντιμέτωπες με κάτι σαν αυτό που έκανε ο Τσαβούσογλου και κάνουν παντού και πάντοτε οι Τούρκοι. Οταν όμως το αυτονόητο έχει εξαφανιστεί από τον ορίζοντα επί τόσα χρόνια, επί δεκαετίες, η σημασία του, όταν συμβεί, μεγιστοποιείται. Ετσι δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Δένδιας προχθές έγραψε ιστορία. Και μάλιστα διττή: όχι μόνον, ούτε καν κυρίως, απέναντι στους Τούρκους, όσο απέναντι στον κατεστημένο τρόπο της ελληνικής πολιτικής να τους αντιμετωπίζει. Από εδώ και πέρα, θα είναι πολύ δυσκολότερο για τους έλληνες αξιωματούχους που έχουν καλοσυνηθίσει να ακούν αλλά να μη μιλάνε, να συνεχίσουν να το κάνουν. Και αυτή είναι η μία διάσταση της προχθεσινής εξέλιξης. Υπάρχει και μία ακόμα, πολύ σημαντική άμεσα, επί του πρακτέου: ότι οι διάλογοι της Αγκυρας θέτουν ένα νέο όριο στην ελληνική στάση από το οποίο η κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να κάνει πίσω. Είναι αδύνατον. Στην πραγματικότητα ο Δένδιας μπορεί να ενόχλησε την τουρκική κυβέρνηση, όμως, το κυριότερο, είναι ότι «κλείδωσε» την ελληνική. Το ξέρει ότι το έκανε. Και δεν είναι απλό να πει κανείς ποια από τις δύο θα το ξεπεράσει ευκολότερα.

Μόλις λίγα λεπτά μετά από τη δημόσια αντιπαράθεση των δύο υπουργών, από το Μέγαρο Μαξίμου άρχισε να εκπορεύεται αγωνιωδώς η πληροφόρηση ότι αυτά έγιναν με εντολή Μητσοτάκη. Οτι ο Πρωθυπουργός είχε πει στον υπουργό Εξωτερικών αν προκληθεί να απαντήσει. Μακάρι να ισχύει. Καλό θα είναι για την Ελλάδα. Ακόμα καλύτερο θα ήταν αν αυτό είχε γίνει γνωστό από πριν. Σε κάθε περίπτωση, η νέα αυτή ελληνική στάση δεν έχει επιστροφή. Και ευτυχώς. Βέβαια στην πολιτική τα πάντα είναι δυνατά. Ομως η κυβέρνηση θα βρεθεί σε εξαιρετικά δυσχερή θέση να συνεχίσει πλέον στην ίδια γραμμή που κινήθηκε από τον περασμένο Ιούλιο μέχρι σήμερα. Τόσο στο ρητορικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο των διερευνητικών επαφών. Είναι άλλωστε κοινό μυστικό ότι αυτά που είπε ο Δένδιας δεν εκφράζουν το σύνολο των ελλήνων διαπραγματευτών, ορισμένοι κομβικοί εκ των οποίων έχουν εντελώς διαφορετική προσέγγιση στα ελληνοτουρκικά. Τώρα πώς θα συνυπάρξουν οι δύο ξεκάθαρα διακριτές αυτές γραμμές, από τη στιγμή που τα πράγματα ειπώθηκαν, επιτέλους και ως όφειλαν, με το όνομά τους; Αυτό, και πάλι, δεν αφορά τόσο στην τουρκική πλευρά, που θα αποδειχθεί ανθεκτική στο επίσημο δημόσιο άκουσμα της αλήθειας. Αφορά πρωτίστως στην ελληνική, που θα πρέπει να το διαχειριστεί ενάντια σε ό,τι έχει συνηθίσει μέχρι σήμερα να πράττει.

Οσοι προεξοφλούν ότι οι διάλογοι Δένδια – Τσαβούσογλου στην Αγκυρα θα βάλουν φωτιά στα ελληνοτουρκικά πιθανότατα θα απογοητευθούν. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η Τουρκία ξέρει να κινείται στη σφαίρα του σκληρού διπλωματικού λόγου. Επίσης, η Τουρκία έχει μία μακρά, αποδεδειγμένη ιστορία διπλωματικής θρασυδειλίας. Φωνάζει, απειλεί, δημιουργεί διαρκώς προβλήματα και εκβιάζει, ακριβώς επειδή βρίσκει και τα κάνει. Οταν έρθει η ώρα να αισθανθεί ότι οι πράξεις και τα λόγια της μπορεί να έχουν συνέπειες, είναι πολύ πιο μετρημένη σε όλα. Αυτό αποδείχθηκε άλλωστε περίτρανα και στην κρίση του περασμένου Ιουλίου – την πρώτη, πριν η Ελλάδα κάνει πίσω. Ας μην ανησυχούν λοιπόν διάφοροι για τους Τούρκους. Για εμάς πρέπει να ανησυχούν. Για το πώς θα διατηρήσει η Ελλάδα το έδαφος που διαμόρφωσε προχθές ο υπουργός Εξωτερικών της. Ισως και για το τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά στην εσωτερική πολιτική σκηνή. Τουλάχιστον, σήμερα όλοι συμφωνούν σε ένα: ότι επιτέλους, δια του Δένδια, μίλησε η Ελλάδα.