Τα παραθυράκια του Facebook

To Facebook έχει επανειλημμένα επιτρέψει σε ηγέτες διαφόρων κρατών και πολιτικούς να χρησιμοποιήσουν την πλατφόρμα του για να εξαπατήσουν το κοινό ή να παρενοχλήσουν αντιπάλους τους, παρότι ειδοποιείται με στοιχεία για αυτές τις κινήσεις. Η «Guardian» εξέτασε μια σειρά εσωτερικών εγγράφων που δείχνουν πώς χειρίστηκε το Facebook σε 25 χώρες περισσότερες από 30 υποθέσεις συμπεριφοράς πολιτικής κατάχρησης που εντοπίστηκαν από εργαζομένους στην πλατφόρμα. Οι έρευνες δείχνουν ότι το Facebook έχει επιτρέψει μεγάλες παραβιάσεις στην πλατφόρμα του σε φτωχές, μικρές, μη δυτικές χώρες προκειμένου να ασχοληθεί με παραβιάσεις που προσελκύουν το ενδιαφέρον των ΜΜΕ ή αφορούν τις ΗΠΑ και άλλες πλούσιες χώρες. Η εταιρεία έδρασε γρήγορα για να αντιμετωπίσει πολιτική εκμετάλλευση σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα και η Πολωνία, ενώ κινήθηκε εξαιρετικά αργά ή καθόλου σε ανάλογες υποθέσεις στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στη Μογγολία, στο Μεξικό και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής.

«Υπάρχει πολλή ζημιά που γίνεται μέσω Facebook και δεν αντιμετωπίζεται επειδή δεν θεωρείται σημαντικό ρίσκο για τις δημόσιες σχέσεις της εταιρείας» σχολιάζει η Σόφι Ζανγκ, πρώην εργαζόμενη στη συλλογή στοιχείων στο Facebook, η οποία ανήκε στην ομάδα «αυθεντικότητας» που πιστοποιούσε αυθεντικούς χρήστες. «Το κόστος δεν βαρύνει το Facebook. Το φέρει όλος ο κόσμος».

Το Facebook υποσχέθηκε να αντιδράσει σε οποιαδήποτε κρατική απόπειρα πολιτικής εκμετάλλευσης της πλατφόρμας μετά το ιστορικό φιάσκο στις εκλογές του 2016 στις ΗΠΑ, όταν ρώσοι πράκτορες χρησιμοποίησαν ψεύτικους λογαριασμούς στο Facebook για να παραπλανήσουν και να διχάσουν τους αμερικανούς ψηφοφόρους. Αλλά η εταιρεία επανειλημμένα έχει αποτύχει να αναλάβει άμεση δράση, παρότι είχε αποδείξεις έντονης εκμετάλλευσης και κατάχρησης των εργαλείων της από πολιτικούς ηγέτες σε όλον τον κόσμο.

To Facebok απέλυσε τη Ζανγκ τον Σεπτέμβριο του 2020. Την τελευταία της ημέρα δημοσιοποίησε ένα αποχαιρετιστήριο υπόμνημα 7.800 λέξεων όπου περιέγραφε πως είχε «βρει πολλαπλές κατάφωρες προσπάθειες ξένων κυβερνήσεων να καταχραστούν την πλατφόρμα μας σε τεράστια κλίμακα ώστε να παραπλανήσουν τους πολίτες τους» και κατηγόρησε την εταιρεία για την αποτυχία της να αντιμετωπίσει τα περιστατικά αυτά. «Ξέρω ότι έχω αίμα στα χέρια μου» έγραψε. Το αποκαλυπτικό υπόμνημα αναφέρθηκε για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο από το BuzzFeed News.

Τώρα η Ζανγκ βγαίνει στο προσκήνιο με την ελπίδα ότι με τον τρόπο αυτόν θα αναγκαστεί το Facebook να υπολογίσει τον αντίκτυπο των πράξεών του στον υπόλοιπο κόσμο. «Το Facebook δεν έχει ισχυρό κίνητρο για να το αντιμετωπίσει, εκτός από τον φόβο ότι κάποιος μπορεί να το αφήσει να διαρρεύσει και να κάνει μεγάλη φασαρία. Αυτό ακριβώς κάνω» δηλώνει στην «Guardian».

Η Λιζ Μπουρζουά, εκπρόσωπος του Facebook, δήλωσε: «Διαφωνούμε ουσιαστικά με τον χαρακτηρισμό της κυρίας Ζανγκ για τις προτεραιότητές μας και τις προσπάθειές μας να ξεριζώσουμε την κατάχρηση στην πλατφόρμα μας». Πάντως η εταιρεία δεν διέψευσε τους ισχυρισμούς της Ζανγκ. «Εχουμε κατεβάσει περισσότερα από 100 δίκτυα συντονισμένης μη αυθεντικής συμπεριφοράς. Τα μισά είναι εσωτερικά δίκτυα που λειτουργούν σε διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων στη Λατινική Αμερική, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική, καθώς και στην περιοχή του Ειρηνικού». Με 2,8 δισεκατομμύρια χρήστες, το Facebook παίζει κυρίαρχο ρόλο στην πολιτική συζήτηση σε κάθε χώρα του κόσμου. Ομως οι αλγόριθμοι της πλατφόρμας και τα στοιχεία της μπορούν να τα εκμεταλλευτούν κάποιοι για να διαστρεβλώσουν την πολιτική συζήτηση.