Η μπλε γραμμή

Η δίκη του Ντέρεκ Σόβιν, του λευκού αστυνομικού που κατηγορείται για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ αφού γονάτισε στον λαιμό του για 9 λεπτά και 29 δευτερόλεπτα τον περασμένο Μάιο, μπαίνει στην τρίτη της εβδομάδα. Η πρώτη ήταν ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά. Το βάναυσο 9λεπτο βίντεο του θανάτου του Φλόιντ παίχθηκε ξανά και ξανά. Ολοι οι αυτόπτες μάρτυρες έδωσαν σπαρακτικές καταθέσεις: η τότε 17χρονη κοπέλα που τράβηξε το γνωστό βίντεο είπε πως μένει ξύπνια τα βράδια ζητώντας συγγνώμη από τον Φλόιντ που δεν μπόρεσε να τον σώσει, ο 61χρονος αφροαμερικανός άνδρας που προσπάθησε να τον καθησυχάσει κατέρρευσε κλαίγοντας. Η δεύτερη εβδομάδα, όπου εμπειρογνώμονες κλήθηκαν να προσδιορίσουν την αιτία θανάτου και να αξιολογήσουν την αναγκαιότητα της βίας, έδειξε πως η δίκη μπορεί να αλλάξει μια για πάντα την έκβαση των υποθέσεων που έχουν να κάνουν με την αστυνομική βία.

Οι υποθέσεις αυτές έχουν σπανίως δίκαιο δικαστικό τέλος. Παρά τις κατακραυγές του κοινού, παρά την ύπαρξη φαινομενικά ξεκάθαρων αποδεικτικών στοιχείων, παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να καταδικαστεί αστυνομικός για χρήση υπέρμετρης βίας. Και ειδικά για ρατσιστική βία. Σύμφωνα με έρευνα της «Washington Post», την περίοδο 2005-2015 οι κατηγορούμενοι που δεν ήταν αστυνομικοί καταδικάστηκαν για φόνο στο 70% των περιπτώσεων, αλλά μόνο στο 50% αν ήταν αστυνομικοί. Πράγματι, ένας από τους λόγους είναι πως οι ένορκοι τείνουν να αντιμετωπίζουν πιο επιεικώς τους αστυνομικούς κατηγορούμενους, διότι καλούνται να λάβουν γρήγορες αποφάσεις σε πολύ τεταμένες καταστάσεις. Αυτό συνέβη και με την ιστορική δίκη του Ρόντεϊ Κινγκ. Παρά την ύπαρξη βίντεο που έδειχνε τέσσερις λευκούς αστυνομικούς να χτυπάνε αλύπητα τον άοπλο Αφροαμερικανό Κινγκ, τελικά κανένας τους δεν καταδικάστηκε. Η απόφαση προκάλεσε τις ταραχές στο Λος Αντζελες το 1992.

Η δίκη του Σόβιν μπορεί να βάλει τέλος σε αυτές τις αδικίες. Οι ιατρικοί εμπειρογνώμονες κατέθεσαν πως ο θάνατος του Φλόιντ δεν οφείλεται, όπως υποστηρίζει η υπεράσπιση, σε ναρκωτικά ή σε άλλα προβλήματα υγείας, αλλά σε ασφυξία που προκλήθηκε από τις πράξεις του αστυνομικού. Το σημαντικότερο όμως είναι πως πολλοί αστυνομικοί του τμήματος της Μινεάπολις κατέθεσαν ενάντια στον Σόβιν. Ο ντετέκτιβ ανθρωποκτονιών με τη μακρότερη υπηρεσία καταδίκασε τη βία, όπως και ο ίδιος ο αρχηγός της Αστυνομίας, λέγοντας πως ήταν «τελείως περιττή». Το φαινόμενο αυτό είναι πρωτοφανές και ελπιδοφόρο. Οι αστυνομικοί τόλμησαν επιτέλους να περάσουν την μπλε γραμμή, δηλαδή την ασπίδα προστασίας των δικών τους ανθρώπων όπως κωδικά αποκαλείται, και έδειξαν πως είναι σημαντικότερο να τιμωρηθεί η αδικοπραγία παρά να συνεχιστεί η συγκάλυψη των ομοίων τους. Και αυτό έχει σημασία.

Αν και προς το παρόν τα στοιχεία φαίνεται να είναι με το μέρος της Εισαγγελίας, τίποτα δεν έχει κριθεί ακόμα. Ενα είναι σίγουρο. Η δίκη του Ντέρεκ Σόβιν θα δείξει εάν η αμερικανική Δικαιοσύνη είναι ικανή να εκτελέσει την πιο βασική της λειτουργία και να ξεπεράσει τις δικές της αδικίες.

Η Βασιλική Μαλούχου είναι πτυχιούχος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού με ειδίκευση στις ευρω-αμερικανικές σχέσεις