Δάφνες

Oτι η εβδομάδα αυτή θα ήταν λαμπρή, το γνωρίζαμε. Εστω και με το μυαλό μας στην πανδημία, τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση θα γιορτάζονταν όπως έπρεπε. Αυτό που ίσως δεν περιμέναμε ήταν η πάνδημη συγκίνηση: οι σημαίες, το ενδιαφέρον για την παρέλαση, ένα ξαφνικό κύμα πατριωτισμού. Κι αυτό που ίσως δεν φανταζόμασταν ήταν ένας «νέος φιλελληνισμός»: οι φλογερές διακηρύξεις του Μακρόν, τα ζεστά μηνύματα του Μπάιντεν, οι φωταγωγήσεις σε όλο τον κόσμο. Για μια μέρα, τουλάχιστον, «ήταν όλοι τους Ελληνες».

Είναι ευχάριστα όλα αυτά, χωρίς αμφιβολία. Ποιος δεν κολακεύεται όταν του λένε ότι εμπνέει και σήμερα, όπως και τότε; Ποιος δεν χαλαρώνει όταν τον διαβεβαιώνουν ότι τα σύνορά του είναι και δικά τους σύνορα, η ελευθερία του είναι και δική τους ελευθερία; Υπάρχει όμως ένας κίνδυνος: να υπερτιμηθεί η σημασία αυτών των διακηρύξεων, να παρερμηνευθεί η αλληλεγγύη των ξένων, να έρθει και πάλι στην επιφάνεια ο μύθος του «περιούσιου έθνους» με όλα τα δεινά που τον συνόδευσαν στο παρελθόν.

Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια ώρα που έπεφταν βροχή τα κομπλιμέντα από τις δυτικές πρωτεύουσες, η Ελλάδα αγωνιζόταν να αλλάξει το σχέδιο δήλωσης της συνόδου κορυφής για την Τουρκία, ώστε να κινείται σε λίγο πιο απειλητικούς τόνους, να έχει μια φράση παραπάνω για τα ανθρώπινα δικαιώματα, να είναι ένα εκατοστό πιο κοντά στο ενδεχόμενο των μελλοντικών κυρώσεων. Το γεγονός ότι ο μόνος σύμμαχός μας σε αυτή την προσπάθεια ήταν η Κύπρος, μια χώρα που έχει απαξιωθεί πλήρως στη διεθνή κοινότητα λόγω της συμπεριφοράς της ηγεσίας της σε διάφορα μέτωπα (από τη χρεοκοπία των τραπεζών της μέχρι τις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό και τα «χρυσά διαβατήρια»), δείχνει ότι αυτά που είναι προφανή για μας δεν είναι και για τους άλλους. Και ότι η «έμπνευση» δεν οδηγεί πάντα σε συστράτευση.

Στην άλλη πλευρά, η Τουρκία μόνο στατική δεν είναι. «Ανθρωπος των χτυπημάτων», όπως τον χαρακτήρισε ένας γάλλος αναλυτής, ο Ερντογάν κινείται συνεχώς, με τρόπο αυταρχικό, διαλυτικό, ενίοτε αυτοκαταστροφικό. Η απόπειρα πραξικοπήματος του 2016 τον έχει κάνει να εμπιστεύεται ελάχιστους ανθρώπους. Η αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο τού έχει προκαλέσει εκνευρισμό. Και η εμπλοκή στενών συνεργατών του σε σκάνδαλα για τα οποία κινδυνεύει να κληθεί μια μέρα να λογοδοτήσει έχει κάνει την παραμονή του στην εξουσία αυτοσκοπό. Προβαίνει έτσι σε κινήσεις που άλλοτε δημιουργούν προοπτικές, όπως η απόσυρση των πλοίων του από την Ανατολική Μεσόγειο, και άλλοτε είναι σπασμωδικές, όπως η αποπομπή του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας μόλις είχε αρχίσει να φέρνει αποτελέσματα.

Επαναπαυμένη στις δάφνες της, η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να παρακολουθήσει αυτή την κινητικότητα αδρανής. Μπορεί και να την εκμεταλλευθεί για την εξεύρεση λύσης.