«Οι θαλάσσιες δυνάμεις και η Ελλάδα»

Ποια η ισχύς του κανόνα ότι η θέση της Ελλάδας είναι με τις θαλάσσιες δυνάμεις; Η Ελλάδα, σε δύο παγκόσμιους πολέμους, συμπαρατάχθηκε με τον συνασπισμό των δυνάμεων που ήλεγχαν τη θάλασσα. Μετά από πολλές ωδίνες και οδύνες κατά τον Α’ ΠΠ και με εσωτερικό σχίσμα που την οδήγησε σε συμφορές, αλλά με ενιαίο μέτωπο και ομόθυμης αποδοχής απόφαση κατά τον Β’ ΠΠ.

Η χώρα, είχε ήδη πικρή πείρα από ναυτικούς αποκλεισμούς εκ μέρους των θαλάσσιων δυνάμεων, Αγγλων και Γάλλων, κατά τον 19ο αιώνα, όταν πέντε (5) φορές οι προστάτιδες αυτές δυνάμεις επέβαλαν μπλόκο στα λιμάνια μας. Είχαμε λάβει το μάθημά μας.

Ερώτημα: το αξίωμα ότι η φυσική μας θέση είναι με τις ναυτικές δυνάμεις, ισχύει απαράλλακτο σήμερα; Ας κάνουμε μικρή ιστορική αναδρομή: κατά τον Α’ ΠΠ, οι ναυτικές δυνάμεις είχαν συνασπισθεί στην Εγκάρδια Συνεννόηση (Entente Cordiale) στην οποία όμως μετείχε και η κατ’ εξοχήν ηπειρωτική δύναμη, πραγματική αποτύπωση της Ευρασίας, η Ρωσία των Τσάρων. Αντίπαλος, οι Κεντρικές Δυνάμεις, Γερμανία και Αυστροουγγαρία, στις οποίες είχαν προσκολληθεί οι γείτονες και περιφερειακοί τότε αντίπαλοί μας, Οθωμανοί και Βούλγαροι.

Ιδιοι και οι σύμμαχοί μας κατά τον Β’ ΠΠ. Οχι μόνο οι θαλάσσιες, αγγλοσαξονικές εν προκειμένω δυνάμεις και η αγωνιώσα Γαλλία, αλλά και η μετενσάρκωση της ρωσικής αυτοκρατορίας, Σοβιετική Ενωση.

Το 1980-81, μετά εικοσαετή επώαση, γίναμε μέλη της τότε ΕΟΚ, τόσο για οικονομικούς όσο και για πολιτικούς λόγους. Είδαμε την κατόπιν ΕΕ, ως τον ασφαλή ηγεμόνα του μέλλοντος μας: οι ιδρυτές – πατέρες της ΕΕ φιλοδοξούσαν να οικοδομήσουν «μια όλο και στενότερη Ενωση». Στην ΕΚ, κατόπιν (1996) ΕΕ, κεντρικό ρόλο από την αρχή διαδραμάτιζε η ΟΔ Γερμανίας, ρόλο που έγινε καθοριστικός μετά την ένωση των δύο Γερμανιών (1990), με συνοδηγό της αμαξοστοιχίας τη Γαλλία, δύναμη πυρηνική και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Και φτάνουμε στο σήμερα. Αναμφισβητήτως η πορεία μας και το τέρμα της είναι δυτικά. Τούτο ισχύει, στο μέτρο που Δύση δεν είναι μόνο τα «5 κλειδιά» (ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία), αλλά συντάσσονται σε αυτήν οι εν τω μεταξύ βασικοί μας εταίροι Γαλλία και Γερμανία.

Αλλά ακόμη και αν η Δύση παραμείνει συμπαγής, το έθνος είναι υποχρεωμένο να δέχεται τα μηνύματα που εκείθεν εκπορεύονται με φρόνηση και επεξεργασία πέρα από τον ορίζοντα των εκλογών.

Κρούω τον κώδωνα του κινδύνου, μην και το θέσφατο «είμαστε με τις θαλάσσιες δυνάμεις» αποτελέσει άλλοθι σε παθητικές πολιτικές που δικαιολογούν ραστώνη και συγκαλύπτουν γνωσιολογική ένδεια. Η χώρα δεν έχει αίφνης την πολυτέλεια να αναθεωρήσει τις συμφωνίες που τη συνδέουν με την Κίνα, παρά σε επικοινωνία και συντονισμό με τους ευρωπαίους εταίρους, ούτε έχει την άνεση χάριν της Ουκρανίας να οδηγηθεί στη σχέση της με τη Ρωσία, στο μη περαιτέρω.

Η απόλυτη ταύτιση με τις ναυτικές δυνάμεις οδήγησε το 1919 στην αποτυχία της Ουκρανίας, που ήταν προάγγελος της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ωστε μεσογειακή, θαλάσσια και ναυτική χώρα η Ελλάδα συνεχίζει να συντάσσεται με τις ισχυρές θαλάσσιες δυνάμεις του πλανήτη, εφόσον τουλάχιστον η Γαλλία ταυτίζεται με αυτές, αλλά στη σημερινή ρευστή διεθνή πραγματικότητα, όπου μάλιστα οι ηπειρωτικές δυνάμεις της κεντρικής γης εμφανίζονται ισχυρές, η χώρα με φρονιμάδα και ρεαλισμό δεν εμπιστεύεται την τύχη της στον αυτόματο πιλότο.

Ο Γεώργιος Πουκαμισάς είναι πρέσβης ε.τ.