«Πυγολαμπίδες στο πάρκο της ζωής»

Από τη σχολή ακόμα, μια φράση του Τσέχοφ από τον «Ιβάνοφ» με είχε πάρει αγκαλιά και δεν έλεγε να μ’ αφήσει. Φορές, με έπνιγε. Αλλες, με γέμιζε φτερά. Τις περισσότερες, ερχότανε απρόσκλητη και κόλλαγε στον νου μηχανικά σαν χιώτικη μαστίχα. Την έλεγε ο Χορν, που έπαιζε τον ήρωα, στον γιατρό.

– Ξέρετε γιατί φέγγουν τη νύχτα οι πυγολαμπίδες, γιατρέ; Για να τις βλέπουν τα πουλιά και να τις τρώνε.

Ισως αυτή η φράση είναι που με έκανε πολλές φορές να θέλω να ξεχωρίζω ρισκάροντας τον αφανισμό μου, κι άλλες να κλείνομαι σε μια γωνιά μήπως, ξεχωρίζοντας, με κάνει μια χαψιά το νυχτοπούλι της παρέας. Αυτά μέχρι χθες βράδυ.

Διάβαζα την «Ξάγρυπνη πόλη» του Bill Hays, ένα από τα πιο γοητευτικά βιβλία που έχω διαβάσει, και τότε όλα πήραν μιαν άλλη τροχιά.

Είναι ένας διάλογος του αφηγητή με τον Oliver Sacks, τον διάσημο κλινικό καθηγητή Νευρολογίας και εξαίρετο συγγραφέα (το βιβλίο του «Ο άνθρωπος που πήρε τη γυναίκα του για καπέλο», συναρπαστικό). Αντιγράφω:

«- Είδα πυγολαμπίδες στο Πάρκο.

– Κράτησες το στόμα σου κλειστό;

– Τι εννοείς το στόμα μου κλειστό;

– Λένε ότι αν καταπιείς έστω και τρεις μόνο, θα σε σκοτώσουν – το ένζυμο Luciferase είναι επικίνδυνο πράγμα… δεν θέλω να πεθάνεις από πυγολαμπίδες …ένας φωτεινός θάνατος».

Α, εδώ δηλαδή έχουμε να κάνουμε με δύο θύματα. Και το πουλί σκοτώνει, και η πυγολαμπίδα. Μπέρδεμα. Μα καλά, σκέφτομαι, ο Τσέχοφ, γιατρός άνθρωπος, και αγνοούσε ολόκληρο ένζυμο, και μάλιστα Luciferase; Αλλά όχι. Και να το γνώριζε, καμία σημασία δεν θα του έδωσε. Είμαι σίγουρος. Ο ποιητής έγραφε θέατρο, δεν έγραφε σύγγραμμα.

Στο θέατρο η πραγματικότητα είναι αφορμή, δεν είναι ωμή απεικόνιση, κι άσ’ τους να λένε.

Οπότε κι εγώ ξαναγύρισα στη μαγική μου φράση αφήνοντάς τη να με διχάζει. Να λάμπω από φως; Ή ν’ αφήνω να με τρώει το μαύρο σκοτάδι; Ιδού η απορία.

Μπα. Θα μείνω έτσι όπως χρόνια τώρα, γλιστρώντας μια στη λάμψη και μια στο σκότος. Κι ας αποφασίσει η ζωή για μένα. Ηθελα κι άλλα να σου πω, μα σκόνταψα σε μια άλλη φράση, πάλι του Sacks.

«Εχεις συνείδηση των σκέψεών σου πριν τους δώσει υπόσταση η γλώσσα»;

Εκεί πια έκλεισα το βιβλίο κι είπα να δω ειδήσεις. Τι το ‘θελα;

Μέσα σ’ όλα τα δυσοίωνα βλέπω πως…

Κάποιοι χάρηκαν που γίναμε ρεζίλι σε ξένα κράτη.

Ασ’ τους να χαίρονται.

Ετσι κι αλλιώς, αυτός ο τόπος δεν είναι δικός μας.

Είναι του Σωκράτη.