«Το σύστημα Υγείας απαιτεί αξιολόγηση, εκπαίδευση και έρευνα»

Η ιστορία της Αναστασίας Κοτανίδου, της εντατικολόγου καθηγήτριας Ιατρικής του ΕΚΠΑ που έγινε γνωστή στο πανελλήνιο κατά τη διάρκεια της πανδημίας ως διευθύντρια της ΜΕΘ του νοσοκομείου Ευαγγελισμός και συντονίστρια όλων των ΜΕΘ της χώρας, αντικατοπτρίζει μερικά από τα σημαντικότερα γεγονότα του 20ού αιώνα. Ο πατέρας της στο τέλος του Εμφυλίου το 1949 έγινε πολιτικός πρόσφυγας στη Βουλγαρία, όπου εργάστηκε ως φαρμακοποιός. Εβλεπε πάντα την Ελλάδα ως γη της Επαγγελίας και διακαής του πόθος ήταν να γίνει η κόρη του γιατρός. Μιλώντας στα «ΝΕΑ», η ίδια υψώνει το τετράπτυχο «αξιολόγηση, αξιοκρατία, εκπαίδευση, έρευνα» ως πυξίδα και στόχο της χώρας. Επίσης, επικαλείται τα επιτεύγματα ελλήνων επιστημόνων και λέει πως η Ελλάδα μπορεί να γίνει στέκι έρευνας και καινοτομίας.

Τα πρώτα χρόνια στη Βουλγαρία

«Υπήρχε μια λέσχη στην οποία μαζεύονταν όλοι μεταξύ τους. Αντάλλαζαν πληροφορίες. Πριν από το ’67, δηλαδή πριν από τη χούντα, ήταν συχνοί και οι επισκέπτες, οι οποίοι ξεκίνησαν πάλι μετά το ’74 να έρχονται. Ενα τεράστιο κύμα Ελλήνων που ερχόντουσαν στη Βουλγαρία για ιατρικές εξετάσεις, δηλαδή τότε έβλεπες στη Σόφια περισσότερους Ελληνες παρά Βούλγαρους, και το ίδιο ίσχυε και στα νοσοκομεία».

Σεβασμός στο πρόσωπο, όχι πλεονεξία

«Τον σεβασμό προς τους ανθρώπους. Αυτό το οποίο μου έχουν εμφυσήσει, να μην είμαι άνθρωπος πλεονέκτης. Να μου αρκούν αυτά που έχω και να μη θέλω να έχω τον ουρανό με τ’ άστρα.

Επίσης αυτό το οποίο, ειδικά η μητέρα μου νομίζω μου έχει μεταφέρει πάρα πολύ έντονα, είναι ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν πολλές δυνατότητες και όλες αυτές τις δυνατότητες πρέπει να τις σεβόμαστε και να βρίσκουμε τρόπο να τις ανακαλύπτουμε».

Υπάρχει κάτι που να σας έχει μείνει ιδεολογικά από αυτή την εποχή;

Για εμένα είναι πάρα πολύ σημαντικό να μην είσαι βαμμένος και φανατικός σε κάποια πολιτική διάσταση. Θεωρώ ότι αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να δίνουμε τον καλύτερο εαυτό μας για αυτά που είμαστε ταγμένοι να κάνουμε. Δεν έχει σημασία αν είσαι κίτρινος, κόκκινος, πράσινος, μπλε… Το σημαντικό για εμένα είναι να κάνεις καλά τη δουλειά σου. Δεν υπάρχει ποτέ χρώμα, ούτε πολιτική πεποίθηση. Ετσι πρέπει να είμαστε στη ζωή. Δεν πρέπει να είμαστε φανατικοί σε κάτι.

Στον Θεό πιστεύετε ή σε κάποιο υπέρτατο ον;

Ας πούμε σε κάποιο υπέρτατο ον. Τρέφω μεγάλο σεβασμό προς τους ανθρώπους που έχουν μια μεγάλη πίστη και θεωρώ ότι μπορεί να είναι αυτό που λέτε, δηλαδή κάποιο υπέρτατο ον, δεν χρειάζεται να είναι κάτι συγκεκριμένο. Σέβομαι απόλυτα τις θρησκευτικές πεποιθήσεις όλων των ανθρώπων.

Προσεύχεστε καμιά φορά στις δύσκολες στιγμές; Δεν ξέρω αν θα το πείτε διαλογισμό, προσευχή, οτιδήποτε, κάτι τέτοιο;

Ναι, καμιά φορά ναι. Οπως λέει ο σύζυγός μου, όταν τα βρίσκω δύσκολα, απευθύνομαι για προστασία.

Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος και «αντίσταση ποιότητος»…

Με τον Αναστάσιο με συνδέουν πολλά χρόνια γνωριμίας. Είχα και τη μεγάλη τιμή και τύχη να παντρέψει την κόρη μου. Δεν του το είχα ζητήσει. Μου το έθεσε ο ίδιος κι αισθάνθηκα μεγάλη τιμή και υπερηφάνεια για αυτό. Τον ξέρω τόσο πολλά χρόνια που μου έχει πει τόσο πολλά πράγματα τα οποία θυμάμαι γι’ αυτόν και δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ενα πράγμα που μου είχε πει κι έχει αποτυπωθεί πολύ στη μνήμη μου είναι ότι στη ζωή μας πρέπει να κάνουμε αντίσταση ποιότητος, δηλαδή να προσπαθούμε να αντισταθούμε σε αυτά τα άσχημα τα οποία βλέπουμε με την ποιότητα την οποία μπορούμε και δείχνουμε εμείς. Είναι κάτι το οποίο θεωρώ ότι πρεσβεύει στο 100% εκείνος στη ζωή του.

Ποιες είναι οι κυριότερες δυσλειτουργίες του συστήματος που μας έδειξε η πανδημία;

Η οργάνωση. Τα πιο βασικά πράγματα σε ό,τι αφορά την οργάνωση είναι ότι οι δουλειές πρέπει να γίνονται μέσα σε κάποια πλαίσια χωρίς σημεία χαλαρότητας. Να ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες χωρίς αυτοσχεδιασμούς. Οι άνθρωποι καταλάβανε πόσο σημαντική είναι η γνώση στην εντατική θεραπεία. Εμείς έχουμε αρχίσει ήδη ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης για την εντατική θεραπεία – με τη βοήθεια του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Εχετε κάποιες ιδέες για το πώς θα μπορούσε να επενδύσει το κράτος στην έρευνα;

Εάν εγώ έχω εκπαιδευμένο κόσμο, θα έχω και τεράστια οικονομική βοήθεια για το κράτος. Οσο πιο εκπαιδευμένος είναι ένας άνθρωπος, τόσο καλύτερη θα είναι και η δουλειά του και τόσο πιο αποτελεσματική.

Το άλλο σκέλος βέβαια είναι η έρευνα. Οπως για παράδειγμα ο καθηγητής Γοργούλης ανέπτυξε το rapid test κι επειδή έχουμε καλά μυαλά, θα μπορούσαμε να κάνουμε καινοτόμα έρευνα που να βγάζει καινούργια πράγματα για να έχουμε νέες πατέντες και να τις εφαρμόζουμε εδώ στην Ελλάδα. Οχι μόνο αυτό. Θα μπορούσαμε να κάνουμε πατέντες οι οποίες θα μπορούσαν να είναι πολύ σημαντικές και πολύ κερδοφόρες.

Ζητείται αξιοκρατία;

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας ξεκίνησε με πολλές φιλοδοξίες, όμως υπάρχει μια πολύ μεγάλη παθογένεια στα συστήματα που έχουμε εδώ. Αυτό που κάνουμε δεν αξιολογείται από κανέναν, δεν υπάρχει κάποιο σημείο αναφοράς που να λέει η Κοτανίδου είναι 50%, ο Στέλιος 70%. Το άλλο που εντοπίζω είναι ότι εγώ δεν έχω δυνατότητα να επιλέξω τους ανθρώπους που θα δουλέψουν με εμένα.