Ναρκοπέδιο

Υστερα από σχεδόν πέντε χρόνια ξεκινούν και πάλι σήμερα οι διερευνητικές συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Τις ενθαρρύνουν οι τρίτοι, δεν είναι όμως διόλου σίγουρο ότι τις θέλουν πραγματικά και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, ή τουλάχιστον μια κρίσιμη μάζα και στις δύο πλευρές. Για να το πούμε διαφορετικά, υπάρχουν πολλοί, στην Τουρκία και σε εμάς, που θέλουν με κάθε τρόπο να δημιουργήσουν εμπόδια για να οδηγηθούν οι διερευνητικές συνομιλίες πολύ γρήγορα σε αδιέξοδο.

Από την πλευρά της Τουρκίας, η φαινομενικά τουλάχιστον περισσότερο διαλλακτική στάση μπορεί να εξηγείται απλώς από την ανάγκη να εξευμενίσει η Τουρκία τις χώρες της ΕΕ και τη νέα εξουσία στην Ουάσιγκτον. Και έτσι να κερδίσει χρόνο. Η τουρκική πολιτική θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις εσωτερικές συμμαχίες, κυρίως από έναν ενδεχόμενο απεγκλωβισμού του προέδρου Ερντογάν από την Ακροδεξιά και μέρος του στρατιωτικού κατεστημένου. Αγνωστες ακόμη οι βουλές του Σουλτάνου.

Στα δικά μας εδώ, πολλοί πιστεύουν ότι δεν έχουμε ουσιαστικά τίποτα να συζητήσουμε με τους Τούρκους. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ακόμη και η προσφυγή στη Χάγη για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα θεωρείται μεγάλη παραχώρηση, για τους πιο ακραίους καταστροφική. Οσο για συζήτηση περί χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, ούτε καν λόγος. Αυτή η άποψη είναι αρκετά δημοφιλής και εντός του κυβερνητικού κόμματος, κυρίαρχη και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Οποιεσδήποτε άλλες απόψεις συνιστούν κατ’ αυτούς μειοδοσία. Αν και οι περισσότεροι αποφεύγουν να βγάλουν τα αναγκαία συμπεράσματα μιας τέτοιας πολιτικής, ούτε είναι πρόθυμοι να αντλήσουν διδάγματα από τα λάθη του παρελθόντος. Δώδεκα μίλια στο Αιγαίο και πόλεμος; Και με τη στήριξη ποιων; Ή απλώς να περιμένουμε μέχρι να καταρρεύσει η οικονομία της γειτονικής χώρας, ή μέχρις ότου οι μεγάλες δυνάμεις στραφούν επιτέλους εναντίον της Τουρκίας; Δεν είναι λίγοι στην Ελλάδα που εδώ και χρόνια ζουν με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων υπέρ ημών. Αλλά μέχρι τώρα συμβαίνει μάλλον το αντίθετο.

Θα πάρουν οι διερευνητικές το νήμα από εκεί που το άφησαν στον 60ό γύρο πέντε χρόνια πριν ή ξεκινάμε από το μηδέν; Θυμίζω ότι είχε υπάρξει αρκετή πρόοδος μέχρι τότε ώστε να μειωθεί η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές. Αν οι τούρκοι συνομιλητές αρχίσουν να μιλάνε πολύ για γκρίζες ζώνες και αποστρατιωτικοποίηση, ενώ εμείς αρνούμαστε να συζητήσουμε καν για χωρικά ύδατα οχυρωμένοι πίσω από το νομικό δικαίωμα για επέκταση μέχρι 12 μίλια, τότε οι διερευνητικές δεν θα έχουν πολύ μέλλον. Και όποιος από τη μια ή την άλλη πλευρά θέλει να τις υπονομεύσει θα καταφεύγει σε επιλεκτικές διαρροές πασπαλισμένες με fake news.

Μοιάζουν με ναρκοπέδιο οι διερευνητικές συνομιλίες που ξεκινούν και πάλι σήμερα. Η ελληνική ομάδα που πήγε στην Κωνσταντινούπολη θα χρειαστεί την αμέριστη υποστήριξη του Πρωθυπουργού σε μια εξαιρετικά λεπτή και δύσκολη αποστολή.

O Λουκάς Τσούκαλης είναι πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ και καθηγητής στη Sciences Po, Παρίσι