Δεν πείθουμε, ενημερώνουμε για τον εμβολιασμό

Η λοίμωξη από SARS-CοV-2 και η πανδημική έξαρση έχουν αλλάξει την καθημερινότητά μας σε μεγάλο βαθμό που σχετίζεται κατά κύριο λόγο με τη δημόσια υγεία αλλά που έχει επηρεάσει αρνητικά και την οικονομική ζωή όλου του πλανήτη. Ο εμβολιασμός έχει ξεκινήσει εδώ και 20 ημέρες για το υγειονομικό προσωπικό και τις μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων και εδώ και τρεις ημέρες για τους άνω των 85 ετών. Ακούμε πολλές φορές τον όρο να πείσουμε τον κόσμο να εμβολιασθεί. Νομίζω ότι η προσέγγιση αυτή δεν είναι η κατάλληλη. Ο κόσμος απαιτεί ενημέρωση που να αφορά δύο συνιστώσες του εμβολίου: την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια. Είναι τόσο δύσκολο με απλό και εκλαϊκευμένο λόγο να παραθέσουμε τις επιστημονικές μας γνώσεις;

Από τι λοιπόν εξαρτάται η αποτελεσματικότητα ενός εμβολίου; Κατά την προσωπική μου γνώμη, από τον μηχανισμό που θα προστατεύει και όχι μόνο από τη μείωση του αριθμού των νοσήσεων αλλά και από τη βαρύτητα αυτών.

Για την πρώτη συνιστώσα που άπτεται μηχανισμών σημαντικό ρόλο παίζει η ύπαρξη εξουδετερωτικών αντισωμάτων εναντίον των κορωνοϊών που πρακτικά στοχεύουν τον ανοσολογικό μηχανισμό αποφυγής της μόλυνσης, παρεμποδίζοντας τη σύνδεση του ιού στον υποδοχέα στόχο των κυττάρων. Ο μηχανισμός αυτός αποτελεί την κύρια στρατηγική των εμβολίων COVID-19. Είναι σημαντικό επίσης να ενεργοποιήσουμε και τα κύτταρα μνήμης που θα θυμούνται για πολύ καιρό τον ξένο εισβολέα και θα παρέχουν επαρκή ανοσία. Στις προκαταρκτικές μελέτες λοιπόν που επικεντρώθηκαν σε αποτελεσματική ανάπτυξη μηχανισμών φάνηκε για όλα τα διαθέσιμα εμβόλια να επιβεβαιώνουν τον μηχανισμό προστασίας.

Τι συμβαίνει με την αποτελεσματικότητα; Οι κλινικές μελέτες έδειξαν πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα και ως προς τον αριθμό των νοσούντων αλλά και ως προς την υποκείμενη βαρύτητα, που δεν επηρεαζόταν από την υποκείμενη ηλικία, σωματικό βάρος, φύλο και από αρκετά από τα χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Παράλληλα είχαν χαμηλό ποσοστό ήπιων ανεπιθύμητων ενεργειών που δεν χρειάστηκαν ιδιαίτερη διαχείριση. Είναι λογικό και αναμενόμενο να υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Θα ήταν μη ρεαλιστικό να ήταν μηδενικές. Από τη μέχρι τώρα εμπειρία που αφορά τις βραχυχρόνιες δεν φαίνεται να παρουσίαζαν κάποια ιδιαίτερη δυσκολία. Ενα ερώτημα που πλανάται είναι με τις αλλεργικές αντιδράσεις που είναι πολύ λίγες αλλά υπαρκτές. Δεν αποτελεί αντένδειξη για εμβολιασμό ιστορικό τροφικής, φαρμακευτικής και αναπνευστικής αλλεργίας. Αντίθετα, προσοχή απαιτείται σε άτομα με ιστορικό αλλεργιών σε συστατικά που περιέχονται στο εμβόλιο όπως η πολυαιθυλενική γλυκόλη (PEG). Αν κάποιος εμφανίσει αλλεργική αντίδραση στην πρώτη δόση του εμβολίου, δεν κάνει τη δεύτερη. Ολα τα άτομα που εμβολιάζονται χρειάζονται 15 λεπτά παραμονή στον χώρο, με το χρονικό διάστημα να επιμηκύνεται στα 30 λεπτά σε άτομα με ιστορικό αναφυλακτικών αντιδράσεων στο παρελθόν.

Είναι σημαντικό να εμβολιασθούν πρώτα οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με χρόνια νοσήματα. Στα χρόνια νοσήματα σημαντική θέση έχουν αυτά που αφορούν το αναπνευστικό σύστημα. Νοσήματα που προκαλούν χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, η ΧΑΠ, το σοβαρό άσθμα, η κυστική ίνωση και η πνευμονική ίνωση αποτελούν σημαντικές προτεραιότητες στο εμβολιαστικό πρόγραμμα. Το εξαιρετικό επιστημονικό επίτευγμα της παραγωγής και διάθεσης αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων για τον SARS-CοV-2 μας γεμίζει ελπίδα για το 2021. Παραφράζοντας την τεχνική του εμβολιασμού, «είναι στο χέρι μας να προστατευτούμε».

Ο Στυλιανός Λουκίδης είναι πνευμονολόγος, καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ, πρόεδρος Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας