ΠΕΡΙΡΡΕΩ ΠΕΡΙ-REIS

Το ενδιαφέρον μου για την ενοχλητική παρουσία στην περιοχή μας του «Oruc Reis» πηγάζει από την ενεργειακή διάσταση της δραστηριότητάς του, αλλά το δεύτερο συνθετικό του ονόματος με οδήγησε σε μια αλληλουχία σκέψεων που θέλησα να μοιραστώ μαζί σας: Εκτός από το πασίγνωστο πλέον σεισμογραφικό, ακούσαμε την ίδια τουρκική λέξη τον περασμένο Αύγουστο με τη φρεγάτα «Kemal Reis» στο σχεδόν  θερμό επεισόδιο εμβολισμού με τη δική μας «Λήμνος». Λιγότερο γνωστό είναι το όνομα του ναυάρχου Piri Reis, που θεωρείται μυθικός  πατέρας της πολύ γνωστής χλευαστικής ρήσης, «Μάλτα γιοκ».

Αλλα ονόματα του τουρκικού ναυτικού που βρίσκουμε στην τρέχουσα  ελληνική ειδησεογραφία περιλαμβάνουν το τυχερό Fatih που ανακάλυψε κοιτάσματα φυσικού αερίου στον Εύξεινο Πόντο, το υπομονετικό Yavuz που ανοίγει τρύπες στον βυθό των κυπριακών θαλάσσιων οικοπέδων και το  Barbaros Hayrettin Pasa με την πειρατική σεισμογραφική του δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Λίγο νωρίτερα, τον Μάιο του 2010, κατέλαβε θέση στην ειδησεογραφία μας το τουρκικό πλοιάριο Mavi Marmara που βομβαρδίστηκε από την αεροπορία του  Ισραήλ ανοικτά της Γάζας. Οι εννέα ζωές Τούρκων που χάθηκαν, δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για μια νέα ισορροπία στις σχέσεις ανάμεσα σε Ισραήλ, Ελλάδα και Τουρκία.

Οι κάπως παλαιότεροι, θυμούνται ασφαλώς το σεισμογραφικό Hora και το μνημειώδες «Βυθίσατε το Χόρα» του Ανδρέα Παπανδρέου προς τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Το  ίδιο πλοίο, μετονομασμένο σε «Sismik 1», με την έξοδό του για έρευνες στο Αιγαίο τον Μάρτιο του 1987, έφερε την Ελλάδα και την Τουρκία στα πρόθυρα πολέμου, η αποτροπή του οποίου επιτεύχθηκε «στο παρά πέντε» με την παροχή εξηγήσεων για τις ερευνητικές προθέσεις των δύο πλευρών.

Εκατό χρόνια νωρίτερα, δύο τουρκικά πλοία, το βαρύ θωρηκτό «Goeben» και το ελαφρύ καταδρομικό «Breslau» είχαν με περίεργο τρόπο συμβάλει στην έξαψη του εθνικού Διχασμού. Ο Ιωάννης Μεταξάς, με επιστολή που δημοσίευσε στην «Καθημερινή» κατηγορούσε τον Ελευθέριο Βενιζέλο ότι επέτρεψε  τις πρώτες μέρες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου την ανθράκευση των δύο πολεμικών πλοίων που είχαν εγκλωβιστεί χωρίς καύσιμα σε έναν όρμο κοντά στη Νάξο, ενώ ο τότε πρωθυπουργός απαντούσε με επιστολή στο «Ελεύθερον Βήμα» ότι η Ελλάδα ήταν ακόμη ουδέτερη και είχε εν προκειμένω ενεργήσει όπως επέβαλαν οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας,

Αναφέρονται στην ελληνική ιστορία και άλλα τουρκικά πλοία χωρίς να γίνεται μνεία στα ονόματά τους. Δεν μάθαμε στο σχολείο, π.χ. τα ονόματα της τουρκικής ή της αιγυπτιακής ναυαρχίδας που βυθίστηκαν στο Ναυαρίνο, το όνομα της ναυαρχίδας που πυρπόλησε στη Χίο ο Κανάρης ή του τουρκικού θωρηκτού που τορπιλίστηκε το 1912 στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Αλλά ενώ η αναφορά σε κάθε τουρκικό πλοίο γίνεται κατά κανόνα με το αίσθημα του «αντίπαλου δέους» υπάρχει μια μοναδική εξαίρεση που αποτελεί έντονη ανάμνηση από τα παιδικά μου χρόνια:

«Ερχεται το Κουρτουλούς, έρχεται το Κουρτουλούς!» αναφωνούσαν με αγωνία και ανακούφιση οι Αθηναίοι τον πρώτο χειμώνα της Κατοχής. Ηταν το τουρκικό φορτηγό πλοίο Kurtulus το οποίο είχε ναυλώσει ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός και μετέφερε από την Κωνσταντινούπολη τρόφιμα στους Ελληνες που πέθαναν κατά συρροή από την  πείνα στους δρόμους της Αθήνας.

Ακουσα να αναφέρεται το 2020, το έτος της πανδημίας, ως έτος φρίκης.

Από όσους προφανώς δεν είχατε ζήσει τον χειμώνα του 1941/42…

Ο Ραφαήλ Μωυσής είναι επίτιμος πρόεδρος του ΙΟΒΕ