Ενα σύμπτωμα {LF}μιας βαθύτερης ασθένειας;

Η επίθεση υποστηρικτών του Τραμπ, υποκινούμενων από τον ίδιο, στο Καπιτώλιο, ήταν η προβλέψιμη κατάληξη της τετραετούς του επίθεσης στους δημοκρατικούς θεσμούς, με συνεργούς τόσο πολλούς στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Και κανείς δεν μπορεί να πει πως ο Τραμπ δεν μας είχε προειδοποιήσει: δεν είχε δεσμευτεί σε μία ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας.

Πολλοί που ωφελήθηκαν καθώς έκοβε τους φόρους για τις επιχειρήσεις και τους πλούσιους, ακύρωνε περιβαλλοντικούς κανονισμούς και διόριζε φιλικούς προς τις επιχειρήσεις δικαστές, γνώριζαν ότι έκαναν συμφωνία με τον διάβολο. Είτε πίστευαν πως μπορούσαν να ελέγξουν τις εξτρεμιστικές δυνάμεις που απελευθέρωσε, είτε αδιαφορούσαν.

Πού πηγαίνει από εδώ η Αμερική; Είναι ο Τραμπ μια παρέκκλιση, ή μήπως ένα σύμπτωμα μιας βαθύτερης εθνικής ασθένειας; Μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ; Μπορεί να θριαμβεύσουν ξανά σε τέσσερα χρόνια οι δυνάμεις που έφεραν την άνοδο του Τραμπ, και το κόμμα που τον στήριξε σαρωτικά; Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να αποτρέψουμε αυτή την έκβαση;

Εκείνο που επείγει είναι να απομακρυνθεί η απειλή που εξακολουθεί να εκπροσωπεί ο Ντόναλντ Τραμπ. Δεν μπορούμε όμως να κοιμόμαστε ήσυχα έως ότου αντιμετωπιστούν τα υποκείμενα προβλήματα. Και πολλά εμπεριέχουν μεγάλες προκλήσεις. Πρέπει να συμφιλιώσουμε την ελευθερία της έκφρασης με τη λογοδοσία για το τεράστιο κακό που μπορούν και έχουν προκαλέσει τα σόσιαλ μίντια, από την υποκίνηση σε βία και την προώθηση φυλετικού και θρησκευτικού μίσους έως την πολιτική χειραγώγηση.

Πρέπει να μεταρρυθμίσουμε το πολιτικό μας σύστημα, ώστε να διασφαλίσουμε τόσο το θεμελιώδες δικαίωμα της ψήφου όσο και τη δημοκρατική εκπροσώπηση. Χρειαζόμαστε έναν νέο νόμο για τα δικαιώματα ψήφου. Ο παλιός, που υιοθετήθηκε το 1965, είχε στόχο τον Νότο, όπου η στέρηση του δικαιώματος ψήφου από τους Αφροαμερικανούς είχε επιτρέψει στις λευκές ελίτ να παραμείνουν στην εξουσία από το τέλος της Ανοικοδόμησης μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Πλέον, όμως, αντιδημοκρατικές πρακτικές απαντούν σε ολόκληρη τη χώρα.

Πρέπει επίσης να περιορίσουμε την επιρροή του χρήματος στην πολιτική: κανένα σύστημα ελέγχων και ισορροπιών δεν μπορεί να είναι αποτελεσματικό σε μία κοινωνία με τόσες ανισότητες όσο οι ΗΠΑ. Και οποιοδήποτε σύστημα βασισμένο στο «ένα δολάριο, μία ψήφος» αντί του «ένας άνθρωπος, μία ψήφος» θα είναι ευάλωτο στη λαϊκιστική δημαγωγία. Στο κάτω κάτω, πώς μπορεί ένα τέτοιο σύστημα να υπηρετήσει τα συμφέροντα της χώρας στο σύνολό της;

Πρέπει, τέλος, να αντιμετωπίσουμε τις πολλαπλές διαστάσεις των ανισοτήτων. Η χτυπητή διαφορά ανάμεσα στην αντιμετώπιση των λευκών στασιαστών που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο και τους ειρηνικούς διαδηλωτές του Black Lives Matter το καλοκαίρι έδειξε για μία ακόμα φορά σε ολόκληρο τον κόσμο το μέγεθος της φυλετικής αδικίας στις ΗΠΑ.

Επιπλέον, η πανδημία Covid-19 ανέδειξε το μέγεθος των οικονομικών ανισοτήτων καθώς και των ανισοτήτων που υφίστανται στον τομέα της υγείας. Αν δεν υποχρεώσουμε τον Τραμπ να λογοδοτήσει, αλλά και αν δεν ακολουθήσουμε τον δύσκολο δρόμο της οικονομικής και πολιτικής μεταρρύθμισης ώστε να αντιμετωπίσουμε τα υποκείμενα προβλήματα που επέφεραν την τοξική προεδρία του, τότε δεν υπάρχει ελπίδα για καλύτερες μέρες. Ευτυχώς, ο Τζο Μπάιντεν θα αναλάβει την προεδρία στις 20 Ιανουαρίου. Θα χρειαστούν όμως περισσότερα από έναν άνθρωπο – και από μία προεδρική θητεία – για να ξεπεραστούν οι μακροχρόνιες προκλήσεις της Αμερικής.

Ο βραβευμένος με Νομπέλ Οικονομικών Τζόζεφ Στίγκλιτς είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και επικεφαλής οικονομολόγος στο Roosevelt Institute.