Οι Μικροί Τραμπ της Ευρώπης

«Οι Αμερικανοί πήραν τον πρόεδρο που επέλεξαν, και όχι εκείνον που ήθελε να τους επιβάλει ένα κατεστημένο σύστημα»: ήταν 9 Νοεμβρίου του 2016, και η Μαρίν Λεπέν, η πρόεδρος του Εθνικού Μετώπου, πανηγύριζε για τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η ηγέτις της γαλλικής Ακροδεξιάς είχε φανεί προσεκτική, πιο πρόθυμη να ταχθεί κατά της Χίλαρι Κλίντον παρά υπέρ του Ντόναλντ Τραμπ – είχε και μια «αποδαιμονοποίηση» να «πουλήσει» στους γάλλους ψηφοφόρους. Αλλά η νίκη του δισεκατομμυριούχου μεγιστάνα ήταν πια γεγονός, ένα πολλά υποσχόμενο για την ίδια γεγονός: ως «έναν επιπλέον λίθο στην οικοδόμηση ενός νέου κόσμου» τη χαιρέτισε, μιλώντας στο BBC. «Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε δυνατό κάτι που παρουσιάστηκε ως εντελώς αδύνατο. Είναι λοιπόν ένα σημάδι ελπίδας για όσους δεν μπορούν να αντέξουν την άγρια παγκοσμιοποίηση, όσους δεν μπορούν να αντέξουν το να καθοδηγείται η πολιτική ζωή από τις ελίτ», δήλωσε στο CNN.

Παραμονές των γαλλικών προεδρικών εκλογών του 2017, ο αμερικανός πρόεδρος της ανταπέδωσε τη φιλοφρόνηση περιγράφοντας τη Μαρίν Λεπέν ως την «ισχυρότερη» υποψήφια στον επικείμενο πρώτο εκλογικό γύρο. «Οποιος είναι ο σκληρότερος στο θέμα της ριζοσπαστικής ισλαμικής τρομοκρατίας και όποιος είναι ο σκληρότερος στο θέμα των συνόρων, θα τα πάει καλά στις εκλογές», προέβλεψε σαν Κασσάνδρα. H συνέχεια, γνωστή. Η Λεπέν, που δεν κατάφερε ποτέ να κάνει brand τον «μαρινισμό», όπως είχε κάνει ο πατέρας της τον «λεπενισμό» και όπως έκανε ο Τραμπ τον «τραμπισμό», συνετρίβη στον δεύτερο εκλογικό γύρο από τον Εμανουέλ Μακρόν και το – πάντα ισχυρό στη Γαλλία – ρεπουμπλικανικό μέτωπο. Και ο Τραμπ συνέχισε να Κάνει Σπουδαία την Αμερική με τον δικό του μοναδικό τρόπο και τη συνενοχή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, καλλιεργώντας εντατικά τα κατώτερα ένστικτα των ψηφοφόρων του.

Πέρασαν, κακήν κακώς, τέσσερα χρόνια, έφτασαν οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Η Λεπέν, που στο μεσοδιάστημα, και δη πριν από τις ευρωεκλογές του 2019, είχε ένα ατυχές πολιτικό φλερτ με τον Στίβεν Μπάνον, αυτόν τον τραγικό πρώην σύμβουλο του Τραμπ σε θέματα στρατηγικής, δεν έκανε το λάθος του ακροδεξιού σλοβένου πρωθυπουργού Γιάνεζ Γιάνσα να μιλήσει ευθύς αμέσως για νίκη του Τραμπ και απέφυγε να διασπείρει ψευδείς θεωρίες συνωμοσίας για ευρεία εκλογική νοθεία στις ΗΠΑ, όπως έκανε ο ηγέτης της ιταλικής Λέγκας, ο Ματέο Σαλβίνι. Τέσσερις ολόκληρες ημέρες αφότου τα αμερικανικά δίκτυα είχαν ανακηρύξει νικητή τον Τζο Μπάιντεν, ωστόσο, ξεκαθάρισε πως «επ’ ουδενί» δεν αναγνωρίζει τη νίκη του Μπάιντεν. «Ανήκω σε εκείνους που δεν συγχαίρουν τον επόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ, διότι δεν θεωρώ πως το ματς έχει κριθεί ενώ βρισκόμαστε ακόμα στην παράταση», δήλωσε, τροφοδοτώντας αυτή την κουραστική ποδοσφαιροποίηση του δημόσιου λόγου. «Οταν υπάρχουν προσφυγές, πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στη Δικαιοσύνη να αποφανθεί προτού κριθεί το αποτέλεσμα της κάλπης», προσέθεσε, στηλιτεύοντας με την ευκαιρία αυτή την «πρόωρη μιντιακή ομοφωνία».

Κι έπειτα ήρθε η εισβολή στο Καπιτώλιο. Και οι Μικροί Τραμπ της Ευρώπης τα έχασαν – ήταν αδύνατο να δικαιολογήσουν αυτό το σοκαριστικό θέαμα, αυτές τις ντροπιαστικές εικόνες. Κάποιοι, όπως ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν, ένας θερμός υποστηρικτής της επανεκλογής του Τραμπ, και ο πολωνός πρόεδρος Αντρέι Ντούντα, αναζήτησαν αρχικά καταφύγιο στη σιωπή, προτού δηλώσουν ξερά ότι πρόκειται για «εσωτερικό ζήτημα» των ΗΠΑ. Αλλοι προσπάθησαν να πάρουν αποστάσεις από το πρώην είδωλό τους: ο Ματέο Σαλβίνι, για παράδειγμα, δήλωσε πως εξακολουθεί να του αρέσει η «ιδέα» του Τραμπ, όμως «η βία δεν είναι ποτέ η λύση, ποτέ». Τη βία βέβαια την καλλιέργησε και την υποκίνησε αυτή, ακριβώς, η «ιδέα» του Τραμπ, αλλά αυτές είναι λεπτές αποχρώσεις για τους ακροδεξιούς.

Ετσι και η Μαρίν Λεπέν: δήλωσε «εξαιρετικά σοκαρισμένη» από τις σκηνές της βίας και του χάους στο Καπιτώλιο, επεσήμανε πως «κάθε πράξη βίας που έχει στόχο να πλήξει τη δημοκρατική διαδικασία είναι προφανώς απαράδεκτη», αναγνώρισε μάλιστα επιτέλους, με περισσή γενναιοδωρία, τη νίκη του Τζο Μπάιντεν στις προεδρικές εκλογές. Γνωρίζοντας ωστόσο πως αρκετοί υποστηρικτές της πανηγύρισαν στα σόσιαλ μίντια την επίθεση στο Καπιτώλιο, φρόντισε παράλληλα να απαλλάξει από κάθε ευθύνη τον Τραμπ (λέγοντας πως απλώς «δεν εκτίμησε σωστά την επίδραση που θα είχαν τα λόγια του σε ένα κομμάτι αυτών των ανθρώπων που τραυματίστηκαν από την ήττα, και από τη νοθεία, στην οποία πιστεύουν»), να διαχωρίσει τους ψηφοφόρους του Τραμπ από αυτή τη «χούφτα των εξτρεμιστών που αμφισβητεί τη δημοκρατική διαδικασία», να καταγγείλει την προσπάθεια των «πυρομανών» Δημοκρατικών να καθαιρέσουν τον απερχόμενο αμερικανό πρόεδρο και να πετάξει το μπαλάκι στην εξέδρα του Twitter, κρίνοντας ως «εξαιρετικά σοβαρή» και «μια θεμελιώδη επίθεση στην ελευθερία της έκφρασης» την απόφασή του να κλείσει οριστικά τον λογαριασμό του Ντόναλντ Τραμπ. Είναι βολική για τους απανταχού λαϊκιστές, τους λαϊκιστές του πληκτρολογίου όπως και της δημόσιας ζωής, αυτή η τελευταία – μεγάλη και απαραίτητη, ουδεμία αντίρρηση επ’ αυτού – συζήτηση: τους βοηθά να αντέξουν τον εαυτό τους.