Ανασχηματισμός {LF}και εκλογές

Αν κάποιος επιχειρήσει μια στατιστική στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας από το 1974 ως σήμερα, δύο θέματα κυριαρχούν σταθερά: οι  εκλογές και ο ανασχηματισμός. Αμέσως μετά την πραγματοποίηση των εκλογών, αρχίζουν οι προβλέψεις για τον χρόνο προκήρυξης των επόμενων εκλογών. Και λίγους μήνες, αν όχι ημέρες, από την ορκωμοσία της κυβέρνησης, αρχίζουν οι αντίστοιχες αναλύσεις για τον επικείμενο ανασχηματισμό της.

Η εκάστοτε κυβέρνηση κατηγορεί τα Μέσα Ενημέρωσης ότι αυτά καλλιεργούν διαρκώς ένα κλίμα, προκειμένου, είτε να χειραγωγήσουν τις εξελίξεις «όπως θέλουν τα αφεντικά τους», είτε επειδή δεν μπορούν να διακρίνουν το «κουτσομπολιό» από τα ουσιώδη διακυβεύματα.

Εχω την τύχη να έχω ζήσει αυτά τα σαράντα έξι χρόνια την πολιτική ζωή και από τις «δυο πλευρές του λόφου». Είτε ως πολιτικός συντάκτης και  σε διευθυντικές θέσεις στη δημοσιογραφία, είτε ως γενικός γραμματέας Τύπου και υπουργός στην πολιτική.

Θα περίμενε κανείς ότι η άποψή μου θα ήταν, ότι η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Αλλά η γνώμη μου δεν είναι αυτή. Την ευθύνη για  τη διαρκή εκλογολογία και ανασχηματολογία, φέρει, πρωτευόντως,  το πολιτικό και κομματικό σύστημα.  Τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας είναι σαν μια τεράστια σκούπα πίσω από ένα όχημα που κινείται με ακανόνιστη πορεία στην έρημο: έτσι η σκούπα, σηκώνει μεν περισσότερη σκόνη, αλλά η ακανόνιστη πορεία οφείλεται στο όχημα και τους οδηγούς του.

Οι κυβερνήσεις ούτε παράγουν, ούτε εγγυώνται τη σταθερότητα. Ολα είναι σχετικά και ελαστικά. Ο πολιτικός χρόνος δεν προσδιορίζεται  από την εκτέλεση ενός συγκεκριμένου κυβερνητικού  έργου στο πλαίσιο της συνταγματικής προθεσμίας της τετραετίας. Αντίθετα, ο κεντρικός στόχος – συνήθως – κάθε κυβέρνησης είναι η διασφάλιση των προϋποθέσεων της επόμενης εκλογικής νίκης, οποτεδήποτε… Και ο  ανασχηματισμός είναι τμήμα αυτής της στρατηγικής.

Ο μεγαλύτερος, ως σήμερα τουλάχιστον, χειριστής του εργαλείου του ανασχηματισμού, υπήρξε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Μέσω των συχνών ανασχηματισμών, προήγαγε τη στελεχιακή κινητικότητα, κρατούσε το στράτευμα σε διαρκή εγρήγορση, ο καθένας διατηρούσε ελπίδες και η απογοήτευση δεν ήταν ποτέ οριστική. Ο ανασχηματισμός του Ανδρέα ήταν ένα διαρκές καρότο, δεμένο μπρος από το όχημα. Ομως, καθώς ήταν  προικισμένος με ιδιαίτερο πολιτικό ένστικτο, στα κρίσιμα, με τον ανασχηματισμό έδινε το πραγματικό προγραμματικό του σήμα: έτσι βρέθηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ο Κώστας Σημίτης το 1985 για να σηματοδοτήσει την οικονομική ανασυγκρότηση, έτσι ήταν και η κυβέρνηση του 1993 που έβαλε τις βάσεις για την ΟΝΕ και στην οικονομία και στο κράτος με τον νόμο Πεπονή για το ΑΣΕΠ.

Αλλά είναι ο ίδιος, που, σε έναν ανασχηματισμό, όταν παρέδωσε το σχήμα στον Αντώνη Λιβάνη, άκουσε από τον συνεργάτη του την παρατήρηση «Πρόεδρε, δεν υπάρχει ούτε ένας υπουργός από την Κρήτη. Δεν στέκει εκλογικά». Ο κατάλογος επανεξετάσθηκε  αμέσως. Συζητήθηκαν διάφορα ονόματα κρητικών βουλευτών και πρώην υπουργών. Στο τέλος ο Ανδρέας είπε: «Προτείνετέ μου κάποιον καινούργιο». Τελικά ενέκρινε κάποιον που περιελήφθη στο υπό ανακοίνωση Υπουργικό Συμβούλιο. Μόλις έληξε το θέμα, ο Ανδρέας είπε τα ανεπανάληπτο: «Ωραία, μου δείξατε το βιογραφικό του, φέρτε μου και μια φωτογραφία του για να θυμηθώ ποιος είναι».

Τι είδους, τώρα, είναι ο ανασχηματισμός του Κυριάκου Μητσοτάκη, το μέλλον θα δείξει. Για εξάντληση τετραετίας, πάντως, δεν το βλέπω…

Ο Πέτρος Ευθυμίου είναι δημοσιογράφος. Το 1998, έλαβε το πρώτο βραβείο «Δημοσιογραφικής Αριστείας» από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο.