Απολογισμός Συνεργασιών και Συνεργειών

Το 2020 δικαιολογημένα μπορεί να θεωρηθεί χρονιά – σταθμός σε σχέση με την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Πάρα τις περί αντιθέτου προσεγγίσεις σε διεθνές επίπεδο και την ξεκάθαρη αμφισβήτηση της πολυμέρειας, τα Κράτη της περιοχής επιλέγουν ως μέσο για την αντιμετώπιση των πολλαπλών προκλήσεων την υιοθέτηση πολιτικών προς την κατεύθυνση εμπέδωσης κουλτούρας συνεργασίας και πολυμέρειας.

Οι εξελίξεις στην περιοχή το 2020 επιβεβαιώνουν την προαναφερθείσα διαπίστωση. Ενδεικτικά αναφέρω:

1. Η υπογραφή στις 22 Σεπτεμβρίου του Καταστατικού που ιδρύει το Ενεργειακό Φόρουμ, στο οποίο συμμετέχουν ως μέλη οι Αίγυπτος, Κύπρος, Ελλάδα, Ισραήλ, Παλαιστίνη, Ιορδανία και Ιταλία. Η εκδήλωση ενδιαφέροντος από άλλα Κράτη για να συμμετάσχουν στο Φόρουμ με καθεστώς παρατηρητή, όπως η περίπτωση των ΗΑΕ, είναι ενδεικτική της σημασίας της εν λόγω εξέλιξης.

2. Η ενίσχυση και επέκταση των Τριμερών Συνεργασιών στην περιοχή. Υπενθυμίζω προς αυτήν την κατεύθυνση τη συνάντηση των ΥΠΕΞ Αιγύπτου, Κύπρου, Ελλάδας, Γαλλίας και Ιταλίας και την πολυμερή συνάντηση, μέσω τηλεδιάσκεψης Κύπρου, Ελλάδας, Αιγύπτου, Γαλλίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

3. Η απόφαση για σύσταση Μόνιμης Γραμματείας των Τριμερών Συνεργασιών στη Λευκωσία και λειτουργίας της εντός του 2021.

4. Η υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας για τον αγωγό EastMed στην Αθήνα ανάμεσα σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.

5. Οι Συμφωνίες που υπέγραψε η Ελλάδα με Ιταλία και Αίγυπτο για το θέμα των θαλάσσιων συνόρων τους.

6. Η πρόσφατη συμφωνία της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις ΗΠΑ για σύσταση στην Κύπρο Περιφερειακού Κέντρου Εκπαίδευσης για την ασφάλεια εδάφους, ανοιχτής θαλάσσης και λιμένων.

7. Η ομαλοποίηση των σχέσεων του Ισραήλ με Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Μπαχρέιν.

8. Η έναρξη διαπραγματεύσεων ανάμεσα σε Ισραήλ και Λίβανο για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων τους.

9. Η αεροναυτική άσκηση «ΜΕΔΟΥΣΑ 2020», η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας Κύπρου, Ελλάδος και Αιγύπτου, με τη συμμετοχή το 2020 Γαλλίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Περαιτέρω εξελίξεις που έχουν ήδη τροχοδρομηθεί για το νέο έτος αναμένεται να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την περιφερειακή συνεργασία. Την ίδια στιγμή, αξιοποιώντας την ενισχυμένη διακρατική συνεργασία στην περιοχή, παρατηρείται αξιοσημείωτη συνεργασία από μη κρατικούς δρώντες όπως για παράδειγμα πανεπιστημιακά ιδρύματα και τον ιδιωτικό τομέα.

Οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή δημιουργούν την υποδομή, όταν οι πολιτικές συνθήκες το επιτρέπουν, για όλα τα κράτη της περιοχής να θεσμοθετήσουν τη συνεργασία τους, ιδρύοντας ένα Περιφερειακό Φόρουμ Ασφάλειας και Συνεργασίας, χωρίς αποκλεισμούς, στη βάση μιας θετικής προσέγγισης και με ελάχιστες προϋποθέσεις τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, τη δέσμευση για σχέσεις καλής γειτονίας και τον σεβασμό της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας κάθε χώρας. Μια τέτοια εξέλιξη θα καλύψει ένα κενό που υφίσταται στην περιοχή και δύναται να λειτουργήσει ενισχυτικά στην αντιμετώπιση προβλημάτων και προκλήσεων που απειλούν και επηρεάζουν αρνητικά όλους μας. Την ίδια στιγμή θα ενισχύσει και τις προοπτικές καλύτερης και πιο αποτελεσματικής αξιοποίησης των ευκαιριών που υπάρχουν στην περιοχή.

Η ενισχυμένη συνεργασία που αναπτύσσεται στην περιοχή στέλνει, ανάμεσα σε άλλα, και ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς εκείνες τις χώρες της περιοχής, οι οποίες αποτελούν τη μειοψηφία, επιλέγοντας την αντιπαράθεση και τη διπλωματία των κανονιοφόρων μιας παρελθούσας εποχής, ότι τέτοιου είδους πρακτικές δεν δύναται να προσφέρουν μόνιμες λύσεις ούτε μακροπρόθεσμη εξυπηρέτηση εθνικών στόχων. Παράλληλα, μέσα από την ανάδειξη της θετικής προσέγγισης και των σχέσεων καλής γειτονίας στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, ως ελάχιστα προαπαιτούμενα της συνεργασίας τους, τα κράτη της περιοχής εκφράζουν την ετοιμότητά τους να εργαστούν με όλες τις χώρες, χωρίς τους όποιους αποκλεισμούς.

Ο Νίκος Χριστουδουλίδης είναι υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου