Μπλουζάκι με βάτες

Μα σοβαρά τώρα, γύρισαν οι βάτες; Κι όμως, κάθε αλυσίδα ένδυσης που σέβεται τον εαυτό της τις έχει να φιγουράρουν στη βιτρίνα του διαδικτυακού της καταστήματος: μπλουζάκια με βάτες, φορέματα με βάτες, σακάκια με βάτες επαναλανσάρονται, γίνονται ξανά της μόδας, σαν να μην έφυγαν ποτέ. Πακετάρονται και στέλνονται στο κούριερ, δοκιμάζονται πάνω από τζιν «της μαμάς» και βίντατζ αθλητικά παπούτσια, ενίοτε επιστρέφονται με τον ίδιο τρόπο. Το ρετρό ήρθε για να μείνει: πανηγυρικά και ανερυθρίαστα, χωρίς όρια ή κανόνες.

Η ποπ κουλτούρα που καταναλώνουμε έχει κάνει βουτιά στο παρελθόν. Κάθε σειρά εποχής είναι σίγουρη συνταγή επιτυχίας. Στο Twitter πρώτο θέμα συζήτησης είναι οι «Αγριες Μέλισσες», «Τα καλύτερά μας χρόνια», το «Queen’s Gambit» και το «Crown» – ή, αν οι χρήστες προτιμούν το ριάλιτι, μιλούν για το Big Brother και τον Ανδρέα Μικρούτσικο, λες και επιστρέψαμε στην αρχή της χιλιετίας. Σινεμά δεν πηγαίνουμε πια, όμως κάθε ταινία που βγαίνει στις ψηφιακές πλατφόρμες όλο και κάπως συνδέεται με μια παλιά ιστορία. Ακόμα και το ντοκιμαντέρ του Netflix για τον Ντομινίκ Στρος-Καν μας γυρνάει δέκα χρόνια πίσω, όταν ο ισχυρός άνδρας του ΔΝΤ κρατούσε στα χέρια του τη μοίρα της Ελλάδας. Στη μουσική κυριαρχούν οι διασκευές – η επιστροφή της Καίτης Γαρμπή, που κάνει νέα καριέρα ως διαδικτυακή περσόνα, είναι ενδεικτική.

Η νοσταλγία δυναμώνει μέρα με τη μέρα, κρύβει φόβο. Τι μας περιμένει μετά τον εμβολιασμό; Πώς θα είναι η ζωή όταν θα αρθούν οι περιορισμοί και οι καραντίνες; Ειδικά για τους μικρότερους, για τη γενιά που ενηλικιώθηκε στην κρίση, αποτελεί καταφύγιο από το οποίο δύσκολα θα ξεμυτίσουν πριν νιώσουν ασφαλείς. Αναζητούν το ρετρό όπως ένας ναυαγός αναζητά σανίδα. Και μόνο η σκέψη πως, μετά από όσα έζησαν την περασμένη δεκαετία και τη σημερινή πανδημία, θα έχουν να αντιμετωπίσουν μια ακόμα οικονομική περιπέτεια μοιάζει τρομακτική – για να στρώσει η ζωή τους, θα πρέπει να έχουν καβατζάρει τα σαράντα. Γιατί, άρα, να μην προτιμήσουν την γνωστή ιστορία της Νταϊάνα, ένα φεμινιστικό γουέστερν με φόντο τον θεσσαλικό κάμπο ή τις αναμνήσεις της γενιάς του Πολυτεχνείου; Προσφέρουν, αν μη τι άλλο, την αναγκαία αποστασιοποίηση.

Αυτή η νέα στροφή στο ρετρό, ωστόσο, μοιάζει διαφορετική από αυτή του παρελθόντος. Είναι άλλου τύπου, γιατί μοιάζει με ενδοσκόπηση. Οι βάτες, ας πούμε, είναι φτιαγμένες από άλλο υλικό, ράβονται πια με άλλο τρόπο πάνω στο ρούχο. Είναι γνώριμες και καινούριες ταυτόχρονα. Στα μπεστ-σέλερ των βιβλιοπωλείων βρίσκονται πια αστυνομικές ιστορίες με υποθέσεις που έμειναν ανεξιχνίαστες για χρόνια και, από κάποιο γύρισμα της τύχης, άνοιξαν και πάλι – αυτή τη φορά, ο ντετέκτιβ δεν θα επαναλάβει τα λάθη των προηγούμενων. Ή, μερικές φορές, δεν προτιμούνται καν τα μυθιστορήματα, αλλά οι πολιτικοϊστορικές αναδρομές, περισσότερο ή λιγότερο βιωματικές: το Ντεσεβό της Αννας Διαμαντοπούλου που κατέληξε στο drone, τα δύο βήματα μπροστά και το ένα πίσω του Νίκου Αλιβιζάτου, η ομολογία επιτυχίας και (κυρίως) αποτυχίας του Μπαράκ Ομπάμα. Γιατί όχι; Αν κανείς ψάξει καλά, μπορεί να βρει ακόμα και λύσεις.

Το λοκντάουν μας προσφέρει μια ιδανική παύση και η επάνοδος του ρετρό ένα εργαλείο κατανόησης που συνήθως αφορά μόνο τους ιστορικούς και τους πολιτικούς επιστήμονες. Με λίγη καλή τύχη, θα βγούμε στο μέλλον σοφότεροι. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις, μπορεί να επιστρέψουν στην μόδα ακόμα και οι περμανάντ.