Τρίπτυχο μοναξιάς

Κάθε βράδυ, ενώ παρακολουθώ το δελτίο ειδήσεων, η σκέψη μου πηγαίνει πίσω στη δεκαετία του ’50. Οσοι έζησαν εκείνα τα χρόνια ξέρουν πόσο δύσκολα και πόσο άγρια χρόνια ήταν. Και όμως το γέλιο, η ειρωνεία και το αστείο δεν έφευγαν από τα χείλη των Ελλήνων.

Το δελτίο ειδήσεων είναι, επίσης, η αφετηρία της νοσταλγίας μου για τους σατιρικούς εκείνης της εποχής: τον Ψαθά, τον Τσιφόρο, τον Γιαλαμά και τον Πρετεντέρη. Μόλις ένιωθες ότι μαύριζε η ψυχή σου, διάβαζες ένα άρθρο τους και έπαιρνες ανάσα. Μπορεί να περίμενες με ανυπομονησία τις επιφυλλίδες του Αγγελου Τερζάκη, ή τα χρονογραφήματα του Παύλου Παλαιολόγου, αλλά όταν σε έπιανε κατάθλιψη, έβρισκες καταφύγιο στον Τσιφόρο ή στον Ψαθά. Υπήρχε μια ισορροπία.

Σήμερα η ισορροπία αυτή έχει χαθεί και οι βραδινές ειδήσεις των καναλιών έγιναν, στην εποχή της πανδημίας, δελτία τρόμου. Από τους καθημερινούς αριθμούς των κρουσμάτων, στους νεκρούς, από εκεί στους διασωληνωμένους. Μόλις συμπληρωθούν οι αριθμοί, αρχίζουν οι εικόνες από τις ΜΕΘ και στη συνέχεια οι δηλώσεις αυτών που έχασαν κάποιον δικό τους.

Ας μην παρεξηγηθώ. Εχω απόλυτο σεβασμό για τους ασθενείς, που παλεύουν να επιζήσουν, όπως επίσης απεριόριστο θαυμασμό και εκτίμηση για τους γιατρούς και τους νοσηλευτές, που αγωνίζονται να τους κρατήσουν στη ζωή. Αλλού είναι το πρόβλημά μου.

Αναρωτιέμαι, αν οι συντάκτες των δελτίων ειδήσεων έχουν συνείδηση του γεγονότος ότι ένας μεγάλος αριθμός των τηλεθεατών είναι ιδιοκτήτες και εργαζόμενοι, που ζουν με το άγχος των κλειστών καταστημάτων και των επιχειρήσεών τους, με το μέλλον τους άδηλο, και με την αγωνία της επιβίωσης των ίδιων και των οικογενειών τους. Είναι τα μεσαία στρώματα που βουλιάζουν. Τα δελτία ειδήσεων έχουν μετατραπεί γι’ αυτή την τεράστια κατηγορία των πολιτών σε δελτία απελπισίας.

Μόλις τελειώσει η πρώτη φάση των ειδήσεων τρόμου, ακολουθεί η φάση της «παρέλασης» των ειδικών: λοιμωξιολόγοι, επιδημιολόγοι, πνευμονολόγοι παρελαύνουν και αναπτύσσουν τις απόψεις τους. Κάθε φορά που τους βλέπω, έχω την ίδια απορία: χάθηκε να προσθέσουν οι συντάκτες των δελτίων και έναν ψυχίατρο στους ειδικούς, μήπως δώσει μερικές συμβουλές στους τηλεθεατές, ώστε να αντέξουν ως τη μέρα που θα φανεί γι’ αυτούς το «ολίγο φως και μακρινό»;

Σωστή και ευπρόσδεκτη η οικονομική στήριξη στον βαθμό που το επιτρέπουν τα οικονομικά του κράτους. Τι γίνεται όμως με την ψυχολογική-ψυχιατρική στήριξη, που είναι, επίσης, απαραίτητη κυρίως γι’ αυτή την κατηγορία των πολιτών;

Το γέλιο, η σάτιρα και συχνά ο αυτοσαρκασμός των προγόνων μας αντικαταστάθηκαν βαθμιαία με τη σοβαρότητα και τη σοβαροφάνεια. Εχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρούμε πως όσο πιο μαύρα παρουσιάζουμε τα προβλήματα τόσο περισσότερο πείθουμε ότι σκεφτόμαστε βαθυστόχαστα.

Και από την τρομολαγνεία περνάμε στην «αριστεροφάνεια». Φέτος δεν γιορτάσαμε λόγω πανδημίας την 25η Μαρτίου. Δεν γιορτάσαμε για τον ίδιο λόγο την 28η Οκτωβρίου. Η πρώτη επέτειος συμβολίζει τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους, η δεύτερη είναι η πρώτη νίκη που κατήγαγε ευρωπαϊκή χώρα ενάντια στον φασισμό.

Κανείς δεν έφερε αντίρρηση στην ακύρωση εορτασμού των δυο επετείων. Μόλις ακυρώθηκε η επέτειος του Πολυτεχνείου ξεσηκώθηκε σύσσωμη η Αριστερά. Αν είχαν εορτασθεί οι δυο προηγούμενες και ακυρωνόταν η επέτειος του Πολυτεχνείου, θα είχα ξεσηκωθεί και εγώ. Δεν συνέβη, όμως, αυτό, και αναρωτιέμαι: υπάρχουν εθνικές γιορτές της Δεξιάς και της Αριστεράς;

Ας γιόρταζαν τουλάχιστον την επέτειο του Πολυτεχνείου όλα τα αριστερά κόμματα μαζί, αφού θεωρούν ότι η εξέγερση του Πολυτεχνείου είναι σύμβολο του αριστερού κινήματος. «Στον αγώνα ενωμένοι και στη μάσα χωριστά» έλεγε μια παλιά παροιμία. Η σημερινή Αριστερά δεν μπορεί να ενωθεί ούτε στις επετείους.

Οταν τα σκέφτομαι όλα αυτά, θυμάμαι πάλι τη μετεμφυλιακή περίοδο. Η Αριστερά εκείνης της εποχής, η ηττημένη και κυνηγημένη, ήταν πάντα παρούσα στις φτωχές συνοικίες, στο πλευρό των κατώτερων στρωμάτων και των «αδικημένων», όπως τους λέγαμε τότε, για να τους στηρίξει και να τους κινητοποιήσει, ώστε να διεκδικήσουν έστω μια πενιχρή βελτίωση των συνθηκών ζωής τους.

Οποιος έζησε την τότε Αριστερά, ξέρει τι σήμαινε κινητοποίηση. Τα σημερινά αριστερά κόμματα κινητοποιούν τις κλαδικές του Δημοσίου και μαλώνουν με την κυβέρνηση, αν πρέπει να θεωρείται «πορεία» μια συγκέντρωση 50, 100, ή 200 ατόμων. Κατά τα άλλα έχουν περιορίσει τη δράση τους, εντός και εκτός Βουλής, στην καταγγελία των πρωτοβουλιών της εκάστοτε κυβέρνησης, άλλοτε δίκαια και άλλοτε άδικα. Με το συμπάθιο, εδώ δεν μιλάμε για Αριστερά, αλλά για αριστεροφάνεια.

Και φτάνουμε στην τελευταία σελίδα του τρίπτυχου, στη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Οι αναρχοαυτόνομοι (δεν χρησιμοποιώ τη λέξη «μπαχαλάκηδες», επειδή σιχαίνομαι τον χαρακτηρισμό) θεωρούν απότιση φόρου τιμής στη μνήμη του Γρηγορόπουλου τη σύγκρουση με την Αστυνομία και την εκτόξευση μολότοφ.

Κάθε φορά που βλέπω τις εικόνες από τις συγκρούσεις των αναρχοαυτόνομων με την Αστυνομία, έχω την αίσθηση ότι παραφράζουν τη ρήση του Καρτέσιου «σκέπτομαι άρα υπάρχω» σε «συγκρούομαι με την Αστυνομία άρα υπάρχω».

Ταυτίζομαι απόλυτα με την επέτειο της εν ψυχρώ δολοφονίας ενός αθώου νέου από ένα μέλος των Σωμάτων Ασφάλειας. Αλλά και πάλι, η επέτειος θα μπορούσε να τιμηθεί με την κατάθεση λουλουδιών στο σημείο του εγκλήματος. Μόνο μια σεμνή κυρία σκέφτηκε να αφήσει λουλούδια στον τόπο του εγκλήματος, αλλά ένας αστυνομικός βούτηξε την ανθοδέσμη.

Ενα όργανο της τάξης σκότωσε εν ψυχρώ τον Γρηγορόπουλο και ένα άλλο όργανο της τάξης μαγάρισε τον φόρο τιμής στην επέτειο της δολοφονίας του. Ετσι δικαίωσε τους αναρχοαυτόνομους για να μπορεί να συνεχιστεί η αμφίπλευρη υπαρξιακή σύγκρουση.

Οσο για τη σεμνή κυρία, αυτή μπορεί να διεκδικήσει μια θέση στο ελληνικό πάνθεον του «καλά να πάθει», αφού θέλησε να κάνει το σωστό σε μια χώρα που αποποιείται τη μέση οδό της σωφροσύνης.

Αντε να πεις μετά ότι είχε άδικο ο Αϊνστάιν που έλεγε: «Μόνο δυο πράγματα είναι άπειρα, το Σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία, και δεν είμαι σίγουρος για το πρώτο».