Μετά την έκθεση Πισσαρίδη

Με αφορμή την έκθεση Πισσαρίδη άνοιξε ένας σημαντικός δημόσιος διάλογος. Η έκθεση είναι ένα ενδιαφέρον συλλογικό κείμενο που αξίζει προσοχή και συνεννόηση. Φυσικά – όπως έχει επισημάνει ορθά ο Νίκος Χριστοδουλάκης – είναι κατά βάση μια «εγκυκλοπαιδικού» τύπου παρέμβαση με χρήσιμες σκέψεις. Μια συνολικά απορριπτική στάση θα ήταν κατά συνέπεια εσφαλμένη μπροστά στην αναζήτηση προτάσεων για την οικονομική ανάταξη της χώρας μετά τα μνημόνια και την υγειονομική κρίση. Ωστόσο η έκθεση αυτή έχει απουσία κεντρικών προτεραιοτήτων. Εχει σοφές επισημάνσεις ιδιαίτερα για τις αγκυλώσεις της ελληνικής οικονομίας, έχει αξιόλογες προτάσεις για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, αλλά σχετικά αδύναμο «διά ταύτα».

Από τη σοσιαλδημοκρατική οπτική είναι ανάγκη – περισσότερο από κάθε άλλη φορά – στη δημόσια διαβούλευση για την οικονομία να τεθεί στο επίκεντρο η αλλαγή παραδείγματος. Η αλλαγή δηλαδή της κυρίαρχης θεώρησης, η οποία για πολλά χρόνια έχει επιβληθεί με αιχμές την ευελιξία της αγοράς και τα ποσοτικά χαρακτηριστικά της ανάπτυξης. Σήμερα, με την εμπειρία της κρίσης από την περιπέτεια του COVID-19, αποτελούν σημαντικές προτεραιότητες η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα, οι αναδιανεμητικές πολιτικές, η πράσινη ανάπτυξη.

Ενα νέο παράδειγμα οικονομίας πρέπει να κυριαρχήσει, το οποίο οφείλει να δυναμώσει τη φορολογία στον πλούτο, την αντιμετώπιση στην ασυδοσία της ανεξέλεγκτης αγοράς, την υπεράσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων. Δεν μπορεί, ας πούμε, να παραμένει η σημερινή σχέση άμεσων και έμμεσων φόρων που πλήττει τα αδύναμα στρώματα. Δεν μπορεί η επικυριαρχία των τραπεζών να επιδιώκει κρατικές ενισχύσεις αλλά οι ίδιες να είναι απολύτως δύσκαμπτες προς τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Δεν μπορεί το κράτος να σώζει την Aegean αλλά να μην έχει σοβαρή παρουσία στη μετοχική σύνθεση και στη διοίκηση της επιχείρησης. Δεν μπορεί το Δημόσιο να χρωστά σε πολίτες και την ίδια ώρα να είναι άτεγκτο σε οφειλές φτωχών συμπολιτών μας. Είναι μερικά πρόχειρα και σκόρπια παραδείγματα. Σε κάποια από αυτά έχει ορατότητα η έκθεση Πισσαρίδη. Και είναι τελικά ζήτημα εφαρμογής από τους κυβερνώντες αυτών των προτάσεων που διατυπώνει. Σε άλλα επίπεδα του προβληματισμού η ορατότητα είναι αδύναμη. Σε θέματα που σχετίζονται με τις αναδιανεμητικές πολιτικές, στην προάσπιση του κοινωνικού κράτους, στην άρνηση ενός εργασιακού μεσαίωνα, υπάρχουν διαφορετικές ευαισθησίες και προσεγγίσεις.

Το Κίνημα Αλλαγής από την παρουσία του στο βήμα της ΔΕΘ μέχρι την πρόσφατη τηλεκδήλωση για την οικονομία έχει διατυπώσει ένα συνολικό σχέδιο για την οικονομία. Κεντρικές ιδέες είναι η διεκδίκηση της αναδιάρθρωσης χρέους, η απεμπλοκή από τα υψηλά πλεονάσματα και βέβαια η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου με κατεύθυνση τη μεταποίηση και τις νέες τεχνολογίες.

Αλλού συμπίπτει με την έκθεση Πισσαρίδη, αλλού έχει διαφορετικές θέσεις, αλλού έχει δικές του αυτόνομες προτάσεις.

Το Κίνημα Αλλαγής δεν υιοθετεί μια ισοπεδωτική στάση σαν αυτή του ΣΥΡΙΖΑ απέναντι στην έκθεση με ιδεοληψίες και δοξασίες εύκολης αντιπολίτευσης με πολλές υποσχέσεις και αντίστοιχα πολλές διαψεύσεις. Τα ζητούμενα βρίσκονται στο να εφαρμοστούν μερικές προτάσεις από την έκθεση. Ακόμα όμως πιο σημαντικό για όσους έχουν αναφορά στη σοσιαλδημοκρατία είναι να τεθεί το θέμα των ανισοτήτων σαν επείγουσα ανάγκη για τη συνοχή της κοινωνίας και όχι μόνο ως συναισθηματική εκφώνηση.

Ο Θόδωρος Μαργαρίτης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του Κινήματος Αλλαγής