NON PAPER

Λαός και Κολωνάκι

Πριν από 61 χρόνια ο Γιάννης Δαλιανίδης γύρισε την ταινία «Λαός και Κολωνάκι» όπου ακούστηκε για πρώτη φορά το ομώνυμο τραγούδι με τον Μανώλη Χιώτη και τη Μαίρη Λίντα. «Τι σημασία έχει αυτό, αν είμαι φτωχαδάκι / κι εσύ αν είσαι πλούσια από το Κολωνάκι». Μιλάμε για μια εποχή μετασχηματισμού της ελληνικής αστικής κοινωνίας, κατά την οποία χρειάζονταν ξεκάθαρες αναφορές, ευκρινή σχήματα, εύκολα αναγνωρίσιμα στερεότυπα, ώστε να αποκτήσει αυτή η νέα κοινωνιολογική τοιχογραφία τους δικούς της ήρωες, πρωταγωνιστές και κομπάρσους. Βοηθούσαν και οι συνθήκες, ειδικά σε μία Αθήνα όπου καταφθάναν κατά κύματα οι εσωτερικοί μετανάστες. Ετσι οι «Κολωνακιώτισσες» και οι «Κολωνακιώτες» ήταν πιο… βαρυκόκαλοι – για να το πούμε κομψά – και είχαν δισύλλαβα ονόματα που παρέπεμπαν, συνήθως, σε ήχους: Ντίντης, Ντέντη, Μπιμπή και τέτοια. Αντίθετα τα κορίτσια και τα αγόρια του λαού ήταν πιο φτενά, με ονόματα που μύριζαν φλισκούνι και άγρια μέντα: Μήτρος, Δήμος, Μαριγώ, άντε να ξέπεφτε και καμιά Βούλα. Δύο διαφορετικοί κόσμοι που όταν όμως έσμιγαν, εκεί γεννιόταν η ευτυχία. «Ολοι το ίδιο είμαστε σε τούτον τον κοσμάκη / και όλοι έχουμε καρδιά, λαός και Κολωνάκι».

Βέβαια τα στερεότυπα αυτά γρήγορα γραφικοποιήθηκαν. Το Κολωνάκι άλλωστε, που από βοσκοτόπι, έως το τέλος του 19ου αιώνα, έγινε η «Σκομπία» των Δεκεμβριανών, ήταν μια συνοικία καλλιτεχνών και, στη δεκαετία του 1960, ο «μπιντές» της πλατείας του μία νησίδα διανόησης. (Πριν από τρία χρόνια ο τότε κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος «ξανατραγούδησε» στους ρυθμούς του μπουζουκιού του Χιώτη και επαναδιατύπωσε τη χωροταξική διάσταση της αριστεροσύνης επικαλούμενος την επί διετία διαμονή του στο Αιγάλεω. Αλλά αυτό είναι, ούτως ή άλλως, γραφικό ως «εργοστασιακή παρτίδα».)

Υπόθεση τετραγωνικών

Γιατί τα θυμήθηκα τώρα αυτά; Διότι, από το πρώτο lockdown, αναδύθηκε η άποψη ότι δεν είναι για όλους το ίδιο πράγμα η καραντίνα με μια απλούστευση και αφέλεια όμως που παραπέμπει στην ταινία του ’59. Ναι, προφανώς δεν είναι το ίδιο να είσαι κλεισμένος σε κάμποσα ευάερα και ευήλια τετραγωνικά με το να στριμώχνεσαι σε ένα δυάρι με θέα στον ακάλυπτο και τα σώβρακα του απέναντι συνταξιούχου (αν και στις μέρες που ζούμε αυτό το απλωμένο σώβρακο μπορεί να λειτουργήσει συνειρμικά ως στιγμιαία ένδειξη ότι η ζωή συνεχίζεται κανονικά). Ομως ο ψυχισμός του καθενός, η οικογενειακή ατμόσφαιρα του κάθε σπιτιού, ο τρόπος που διαχειρίζεται κάποιος τέτοιες καταστάσεις δεν είναι τυφλοσούρτης σε σχέση με τα τετραγωνικά στα οποία κατοικεί.

Ωραία θα ήταν αν συνέβαινε αυτό. Δεν θα υπήρχαν επιστήμονες που ασχολούνται με την ψυχή. Θα έφταναν οι κτηματομεσίτες που θα έψαχναν μεγαλύτερους χώρους σε πιο προσιτές τιμές. Και οι μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων με καλόγουστα, φτηνά έπιπλα (αν και αυτές ασκούν, κατά κάποιον τρόπο, «ψυχοθεραπευτικό» έργο). Με δυο λόγια, όταν κλείνει μια πόρτα – είτε από κόντρα πλακέ είτε από μαόνι – κανείς δεν ξέρει τι γίνεται από πίσω. Η κατάθλιψη, τα ψυχικά αδιέξοδα, οι εκτροπές που οδηγούν σε εγκλήματα δεν συγκινούνται ούτε από τετραγωνικά ούτε από interior design. Ξέρω αρκετές «ευρύχωρες» ψυχές που ζουν σε μικρά διαμερίσματα και ακόμη περισσότερες «στενάχωρες» που περιφέρουν τα αδιέξοδά τους σε μεγάλες επιφάνειες.

Εγκλημα στη Μάνη

Το σημερινό κείμενο πυροδότησε η είδηση για τη δολοφονία της 44χρονης γυναίκας στη Μάνη από τον σύζυγό της. Εύπορη οικογένεια, είχαν το μίνι μάρκετ και τον φούρνο του χωριού (σίγουρες δουλειές σε μικρούς τόπους). «Τι ανάγκη έχουν αυτοί» πιθανόν να έλεγαν κάποιοι συγχωριανοί τους. Ακόμη και οι στενοί συγγενείς τούς θαύμαζαν για το πώς φέρονταν ο ένας στον άλλον. Πρόσφατα έμαθαν τι γινόταν πίσω από την κλειστή πόρτα της οικογένειας που «είχε τον τρόπο της». Δηλαδή, το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου.