«Είναι μια χρυσή εποχή για το ελληνικό ντιζάιν»

Βρίσκεται στην κατοικία της στο Σούνιο. Νοέμβριος μήνας, δεύτερο κύμα της πανδημίας και η ασφαλής διαφυγή δείχνει προς την κοντινή παραλία όπου η Δάφνη Βαλέντε, σχεδιάστρια μόδας με πολύχρονη παρουσία στην εγχώρια πραγματικότητα, βουτά στη θάλασσα και σκέφτεται σχέδια και χρώματα που θα συνταιριάξουν στα πλισεδένια ρούχα της, σήμα κατατεθέν της δημιουργικότητάς της.

«Κάνω cocooning, όπως όλοι. Ηταν μια χρονιά που φαινόταν ότι θα πάει πολύ καλά, αλλά με το πρώτο lockdown κατέρρευσε το σύμπαν. Εχει να κάνει με το ότι κυρίως κάνω resort συλλογές και απευθύνομαι στο κοινό των τουριστών που διαμένουν σε μεγάλα ξενοδοχεία. Ολοι λοιπόν συζητάνε για το μεγάλο πλήγμα που υπέστη ο τουρισμός, αλλά δεν αναφέρονται στις εταιρείες που ως δορυφόροι του εξαρτώνται από αυτόν, καθώς οι πωλήσεις τους σχετίζονται με αυτήν την αλυσίδα της οικονομίας».

Με αυτές τις νέες συνθήκες χάθηκε το νήμα και στον κύκλο της μόδας;

Ναι, σίγουρα χάθηκε η προηγούμενη συνθήκη, η γνώριμη περιοχή μέσα στην οποία οι σχεδιαστές έκαναν τις συλλογές τους. Τώρα πια ο κόσμος θαυμάζει τα ρούχα, αλλά αναρωτιέται πού να φορέσει ένα ωραίο κομμάτι.

Στη σελίδα σου στο Facebook έγραψες ότι είσαι 35 χρόνια στον χώρο της μόδας. Τι κρατάς, τι πετάς και τι έμαθες αυτά τα χρόνια;

Δεν ξέρω τι έμαθα. Θα ήθελα να μπορώ να συνδυάζω την καλλιτεχνία, με το εμπορικό πνεύμα και την οικονομική διαχείριση. Δηλαδή να έχω μία άνεση στη διαχείριση της επιχείρησής μου. Οσο ανασφαλής ήμουν στο παρελθόν, το ίδιο παραμένω. Με όλα αυτά τα χρόνια θα μπορούσα όταν ξεκινώ να φτιάξω μία συλλογή να είμαι χαλαρή και να βγαίνουν τα πράγματα πιο εύκολα. Πιο παλιά πάθαινα κρίση ταυτότητας κάθε φορά και έλεγα ότι «έχω κλείσει» και δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Κρατάω πολλές χαρές που μου έχει δώσει η δουλειά μου, μαζί με πολλές στενοχώριες. Το πιο σημαντικό είναι ότι τόσα χρόνια ζω έχοντας την καθημερινή χαρά της δημιουργίας.

Χρειάζεται αυτή τη στιγμή να κάνεις ολοκληρωμένη συλλογή; Δεν αρκεί να δημιουργείς λιγότερα κομμάτια;

Ηδη έχω ετοιμάσει όλη τη συλλογή μου. Επειδή τα ρούχα μου είναι διαχρονικά έχω ρούχα από παλιότερες συλλογές και τα συμπληρώνω. Ετσι έκανα και με την τρέχουσα συλλογή. Εξελίσσω από σεζόν σε σεζόν το πλισέ. Αλλάζω τις φόρμες και κόβοντάς το και προσθέτοντας στοιχεία γεωμετρικά έχω καταφέρει να έχω ρούχα πολυμορφικά που φοριούνται από όλα τα σώματα. Για την ιστορία του θέματος πλισέ, να σημειώσω ότι ασχολούμαι με αυτά από το 1987. Πολύ πριν ξεκινήσει ο Ισέι Μιγιάκι τα Pleats Please. Γι’ αυτό και δεν μπορώ να δεχτώ να με αποκαλούν «η ελληνίδα Issey Miyake». Τον εκτιμώ και τον θαυμάζω απεριόριστα, αλλά το πλισέ είναι ελληνικό. Δεν μπορώ να δεχτώ ότι είναι ιαπωνικό. Από τους κίονες των ναών της αρχαιότητας ή τις πτυχώσεις των αγαλμάτων των κλασικών χρόνων βλέπουμε γύρω μας αυτές στις αναδιπλώσεις του υφάσματος και τη γλυπτική επεξεργασία των μαρμάρων. Το πλισέ λοιπόν ενυπάρχει στο DNA του ελληνικού ντιζάιν.

Τι θυμάσαι από την ατμόσφαιρα των σπουδών σου;

Ξεκίνησα τις σπουδές μου στη Νέα Υόρκη στο FΙΤ και αργότερα στο Λονδίνο στο St Martin’s School of Art. Δεν σου κρύβω ότι το βασικό μου κίνητρο για να βρεθώ στη Νέα Υόρκη ήταν η επιθυμία μου να μπορώ να βρίσκομαι στα πάρτι του Studio 54 όπου έχω περάσει καταπληκτικά. Ηταν μια εποχή δημιουργική. Ενα βράδυ με πήρε τηλέφωνο η κολλητή μου φίλη και με ξεσήκωσε να πάμε σε ένα τέτοιο πάρτι με θέμα αρχαιοελληνικό. Θυμάμαι άδειασα την ντουλάπα και τα συρτάρια, μέχρι να βρούμε τα ρούχα, τις ζώνες που τα μετατρέψαμε, στη συνέχεια φτιάξαμε ανάλογα το μακιγιάζ και τα μαλλιά μας. Κι όταν φτάσαμε στην είσοδο του Studio 54 υπήρχε έξω μεγάλη ουρά με τον κόσμο να κλαίει και να παρακαλεί για να μπει μέσα, αλλά επειδή ήμασταν καλεσμένες και είπαμε το όνομα του οικοδεσπότη της βραδιάς, η πόρτα άνοιξε διάπλατα και περάσαμε. Ηταν πολύ τρελή εποχή και η οποία συνεχίστηκε στο Λονδίνο. Εκεί, η πόλη βρισκόταν στο απόγειο της δημιουργικότητας, με τον απόηχο των πανκ και την εμφάνιση των New Romantics. Τα πάντα ξεκινούσαν τότε στο Λονδίνο, ενώ στο Saint Martin’s που με δέχτηκαν στάθηκα πολύ τυχερή, γιατί εκείνα τα χρόνια η σχολή της μόδας είχε συγκεντρώσει ένα δυναμικό εξαιρετικών εκπαιδευτικών, οι οποίοι ξεκλείδωσαν στον καθένα μας τα δημιουργικά μας στοιχεία ώστε να εξοικειωθούμε με διαφορετικούς τρόπους έκφρασης. Ημουν συμφοιτήτρια με τον Τζον Γκαλιάνο και θυμάμαι ότι η σχολή σε «έσπρωχνε» να δημιουργήσεις. Εκανα ειδικότητα στο τύπωμα υφάσματος και υπήρχε ολόκληρο τμήμα τυποβαφίας, με τη δυνατότητα να ακολουθήσει τη διαδικασία στο τελάρο της μεταξοτυπίας να το ζωγραφίσεις, να το αποτυπώσεις, να ψήσεις τα υφάσματα… Αν συγκρίνω τα δύο κολέγια, το FIT στη Νέα Υόρκη έδινε την εντύπωση της αποστειρωμένης κλινικής, ενώ το Saint Martin’s ήταν πεδίο εκτόξευσης της δημιουργικότητας.

Τι σημαίνει να είσαι σε μια πόλη που ζει στον ρυθμό του πάρτι;

Να ζεις μέσα σε ένα πλήθος νέων ανθρώπων που φορούσαν ρούχα βικτωριανής εποχής, με διάθεση αγόρια και κορίτσια να κάνουν έντονα χτενίσματα και κουρέματα στα μαλλιά τους. Να ακούς την αλλαγή στον ρυθμό της μουσικής νέων συγκροτημάτων που ξεχώριζαν τη δεκαετία του ’80 και έπαιρναν θέση πιο μακριά από τα disco ακούσματα. Περπατούσες πρωί στον δρόμο κι έβλεπες τους νέους και σκεφτόσουν ότι είχαν σηκωθεί ξημερώματα για να ετοιμάσουν την υπερπαραγωγή μακιγιάζ και μαλλιών που συμπλήρωνε την εμφάνισή τους. Ειλικρινά μου λείπει αυτό. Οτι όλη η νεολαία ακολουθούσε ένα καινούργιο κίνημα και άλλαζε το στυλ. Εχει «κάτσει» εδώ και πολλά χρόνια. Με λυπεί το γεγονός ότι βλέπω τους σημερινούς νέους να φοράνε ό,τι φορούσα εγώ όταν πήγαινα σχολείο: ένα τζιν και μία μπλούζα. Θέλω τη νεολαία να επαναστατήσει και να φέρει ανατροπή. Βέβαια να τους δώσω ένα δικαιολογητικό. Ηταν χρυσές εποχές της οικονομίας, ο κόσμος στο παρελθόν είχε χρήματα και γι’ αυτό υπήρχε η πολυτέλεια του πειραματισμού με το στυλ του. Τώρα και οι νέοι ζουν με την ανασφάλεια της ανεργίας, των σπουδών τους.

Μήπως νιώθουν να μην τους αφορά η ονειρική κατάσταση που προσφέρει η μόδα;

Νομίζω ότι λείπει το κέφι για να κάνεις κάτι δημιουργικό. Μακάρι να το ξεπεράσουν και να δούμε καινούργια κινήματα.

Τι σου προκαλεί την προσοχή αυτές στις μέρες;

Οτι η αγορά είναι έτοιμη να υποδεχτεί τους έλληνες σχεδιαστές. Βγήκε μια καινούργια γενιά σχεδιαστών με στοχευμένες συλλογές που διακρίνονται για το ελληνικό ψαγμένο θέμα τους αντλώντας λεπτομέρειες από την παράδοση. Με αυτόν τον τρόπο δημιούργησαν μία ταυτότητα στο σύγχρονο ελληνικό ντιζάιν που προσελκύει τους αγοραστές να το αναζητήσουν στα καταστήματα σε τουριστικούς προορισμούς. Και οι οποίοι δεν δείχνουν ενδιαφέρον για τους ήδη αναγνωρισμένους σχεδιαστές του εξωτερικού, επειδή ψάχνουν το αυθεντικό και το διαφορετικό στο ντιζάιν. Θεωρώ ότι είναι μία χρυσή εποχή για το ελληνικό ντιζάιν, φτάνει να γίνουν ακόμα πιο οργανωμένες προσπάθειες και να προβληθεί στις αγορές του εξωτερικού.

Συμμετέχεις θεσμικά σε κάποια προσπάθεια;

Πρέπει ο Σύλλογος των Ελλήνων Σχεδιαστών να διαχωρίσει τον ρόλο του από τη διοργάνωση της Εβδομάδας Μόδας. Η Εβδομάδα Μόδας είναι μία οργανωμένη επιχείρηση αυτή τη στιγμή. Ας ασχοληθεί ο Σύλλογος με τη στήριξη του επαγγέλματος, την οργανωμένη προβολή της δουλειάς μας στο εξωτερικό. Ας κάνει άλλες δράσεις πέρα από την Εβδομάδα Μόδας που δεν ξέρω και πόσους αφορά.

Παρ’ όλ’ αυτά στην τηλεόραση βλέπουμε πολλές εκπομπές γύρω από τη μόδα.

Δεν θεωρώ ότι αυτές οι εκπομπές είναι μόδα. Είναι κάτι το μαζικό ώστε ο θεατής να νομίζει ότι παρακολουθεί μόδα. Οσες φορές έτυχε να δω κάποια στιγμιότυπα δεν καταλαβαίνω ποιος είναι ο στόχος τους, πέρα από το να παρουσιάζουν κάποια όμορφα κορίτσια να φοράνε κάποια ρούχα για να ψυχαγωγούν με αυτόν τον τρόπο τον κόσμο. Αυτό δεν νομίζω ότι είναι μόδα. Στην άλλη εκπομπή με τα όμορφα αγόρια και τα όμορφα κορίτσια που τα βλέπουμε να κάνουν διάφορα εξτρίμ πράγματα πάλι δεν βλέπω το στοιχείο της μόδας.

Καλλιεργούν όμως τα πρότυπα αισθητικής του κοινού;

Δεν νομίζω. Εκ των πραγμάτων το κοινό δεν είναι διαθέσιμο να επηρεαστεί από αυτές τις εκπομπές.