Δάκρυα και χελώνες

Στα ελληνικά διατηρείται η παραδοξότητα του συνειρμού, αλλά χάνεται η μουσική συνήχηση των αγγλικών: tears and turtles. Είτε στα ελληνικά είτε στα αγγλικά, πάντως, η έκφραση αποτυπώνει δύο τρόπους συμπεριφοράς εξίσου αντίθετους προς την πολιτική ορθότητα. Τη δημοσιογραφική πολιτική ορθότητα, για να είμαστε πιο ακριβείς. Εχουμε συνηθίσει τόσο πολύ να αντιμετωπίζουμε τους παρουσιαστές του δελτίου ειδήσεων και τους πολιτικούς σχολιαστές ως αυτόματους πωλητές ενημέρωσης – ρίχνεις κέρμα, ακούς γεγονότα -, ελάχιστα διαφορετικούς από τα ψυχρόαιμα ρομπότ των υπολογιστών μας, ώστε κάθε συναισθηματική τους παρέκκλιση να μας αιφνιδιάζει, όχι πάντοτε ευχάριστα· πόσω μάλλον όταν ξεσπούν στα κλάματα ή παρασύρονται σε ποιητικές μεταφορές.

Μιλάμε για τον Βαν Τζόουνς και τον Αντερσον Κούπερ. Δύο αμερικανούς πολιτικούς σχολιαστές του CNN που βρήκαν δύο διαφορετικούς τρόπους προκειμένου να εκφράσουν παρόμοια αγαλλίαση, την ιστορική στιγμή που κλείδωσε η νίκη του Τζο Μπάιντεν επί του Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρώτος – Αφροαμερικανός ο ίδιος – ξέσπασε σε λυγμούς· λυγμούς χαράς. Ψέλλισε και κάποια λόγια για τη δικαίωση όλων εκείνων των συμπατριωτών του (μαύρων, λευκών, Ασιατών, Λατίνων) που η Αμερική του Τραμπ στοχοποίησε, τρομοκράτησε και καταδίωξε την τελευταία τετραετία, αλλά το σημαντικότερο: άφησε τη δικαίωση να σπάσει σαν χείμαρρος κάθε φράγμα τηλεοπτικού καθωσπρεπισμού. Εβαλε τα κλάματα. Απλά, έβαλε τα κλάματα. Το κλάμα του έστειλε πιο ισχυρό μήνυμα από οποιαδήποτε τραυλή απόπειρα αιτιολόγησης του κλάματος. Οχι μονάχα επειδή ήταν απρόσμενο και ανεπιτήδευτο, αλλά επειδή είχες την αίσθηση ότι ερχόταν από τα βάθη της Ιστορίας: από τις βαμβακοφυτείες του αμερικανικού Νότου με τους σκλάβους και από τα λιντσαρίσματα της Κου Κλουξ Κλαν.

Ο Αντερσον Κούπερ δεν βρισκόταν κάτω από ανάλογη συναισθηματική φόρτιση. Στεκόταν έξω από τον Λευκό Οίκο κι επιχειρούσε να μπει «στα παπούτσια του Τραμπ», να φανταστεί πώς μπορεί να αισθανόταν ο ηττημένος εκείνη την ώρα, λίγα λεπτά αφότου είχε διακηρύξει τις αιτιάσεις του για τη δική του «νίκη» που οι Δημοκρατικοί προσπαθούσαν να του την «κλέψουν». Ο Κούπερ οραματίστηκε μια υπέρβαρη χελώνα, αναποδογυρισμένη, που σπαρταράει υπό τον καυτό ήλιο καθώς αντιλαμβάνεται ότι το τέλος της πλησιάζει και δεν μπορεί να κάνει τίποτε για να το αποτρέψει. Θα ήταν μια λαμπρή προσομοίωση της προεδρικής ψυχολογικής ανικανότητας να αποδεχτεί οτιδήποτε συγγενεύει με ήττα, εάν ο Κούπερ τη μετέφερε σε κάποιο του γραπτό ή μία από τις άπειρες χαμένες εμπνεύσεις που φωτίζουν τη σκέψη μας προτού τις καταπιεί η λήθη – αλλά ο Κούπερ προτίμησε κάτι διαφορετικό: να τη μοιραστεί μαζί μας ενόσω ήταν με ζωντανή σύνδεση στον «αέρα» ενός διεθνούς τηλεοπτικού δικτύου, χωρίς να κοστολογήσει ή έστω να συνυπολογίσει ότι εκείνη τη στιγμή έστελνε ανταπόκριση και όχι διήγημα στο Village Voice.

Αμφότερες οι αντιδράσεις ήταν ατομικές και αυθόρμητες – πιο ακατέργαστη του Τζόουνς, πιο έντεχνη του Κούπερ -, αλλά καμία από τις δύο δεν επικρίθηκε όσο η (σχεδόν ομόφωνη) απόφαση των μεγάλων τηλεοπτικών αμερικανικών δικτύων να διακόψουν την απευθείας μετάδοση των πρώτων δηλώσεων του Τραμπ, την ώρα ακριβώς που μιλούσε για «νοθεία». Πόσο αυθόρμητη ήταν αυτή η απόφαση και πόσο επικίνδυνο δεδικασμένο δημιουργεί; Κατά όχι και τόσο παράξενο τρόπο, εάν δώσουμε θετική απάντηση στο πρώτο ερώτημα, είμαστε υποχρεωμένοι να δώσουμε αρνητική στο δεύτερο. Εάν δεχτούμε ότι τα δίκτυα «μπούχτισαν» με τα ψέματα του Τραμπ και, ιδίως, με την άνεσή του να τα αμολάει δίχως αισχύνη (ένα βροντερό «έως εδώ και μη παρέκει!» να ανεβαίνει από τα σωθικά τους), δεν χρειάζεται να ανησυχούμε ότι θα το επαναλάβουν – λιγότερο αυθόρμητα – και στο μέλλον.