Γιατί έχασε ο Τραμπ

Διαδραμάτισε ρόλο το Black Lives Matters στις ΗΠΑ ή είναι μια ευρωπαϊκή ανάγνωση και οι Αμερικανοί πήγαν στις κάλπες με κριτήριο την οικονομία ή την πανδημία;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 34% ψήφισε με βάση την οικονομία, 21% για τις φυλετικές ανισότητες, 18% για την πανδημία, 11% για την εγκληματικότητα και την ασφάλεια και 11% για τη γενικότερη πολιτική υγείας.

Αρα, η οικονομία έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο. Η πανδημία ως κριτήριο θα πρέπει να προστεθεί στην Υγεία, μιας και είναι εκ των πραγμάτων αλληλένδετες, αυτή τη στιγμή.

Πώς όμως μπορούμε να διαχωρίσουμε την πανδημία από την οικονομία, όταν βρισκόμαστε σε υπερ-κρίση, ακριβώς λόγω της πανδημίας;

Από την άλλη, το Black Lives Matters ήταν το προωθητικό στοιχείο για την υποψηφιότητα Μπάιντεν. Εφερε το σύνθημα «Ψήφισε» στο στόμα κάθε προοδευτικού Αμερικανού.

Κινητοποίησε την αφροαμερικανική κοινότητα και τους αριστερούς ριζοσπάστες. Χωρίς τη συσπείρωση των τελευταίων γύρω από τον Δημοκρατικό υποψήφιο η νίκη δεν θα είχε επιτευχθεί.

Ο Σάντερς και η Αριστερά επέβαλαν κάποια ατζέντα;

Το 2016 ο Σάντερς τα είχε πάει περίφημα απέναντι στη Χίλαρι. Ομως εθεωρείτο κάτι σαν φιλοξενούμενος στους Δημοκρατικούς. Δεν έκανε το λάθος να μην τη στηρίξει απέναντι στον Τραμπ και έτσι, το 2020, είχε κάθε «δικαίωμα» να διεκδικήσει εκ νέου το χρίσμα. Η σπουδαία του επίδοση, καθώς και η δυνατότητα να κινητοποιεί κυρίως νέους/ες, ώθησαν το κατεστημένο των Δημοκρατικών να καταλάβει ότι χωρίς τη στήριξή του ο Μπάιντεν δεν είχε τύχη. Οι ιδέες του κινήματός του, με εμβληματικό στόχο το Medicare for All, βρίσκουν πλέον απήχηση ακόμα και σε συντηρητικούς.

Ο Ομπάμα αναγνώρισε την ποιότητα και τη δυναμική του. Τα επιτελεία των Μπάιντεν και Σάντερς συνεργάζονται και ήδη προεξοφλούνται κάποιες θέσεις στο υπουργικό συμβούλιο. Αξιοσημείωτη είναι και η παρουσία μιας ομάδας αριστερών βουλευτών, οι οποίοι/ες έχουν νεανικό και ριζοσπαστικό ακροατήριο. Η αριστερή πτέρυγα του κόμματος όχι μόνο δεν είναι πλέον μια αμελητέα δύναμη, αλλά το απαραίτητο στοιχείο ανανέωσης των Δημοκρατικών.

Τι έφερε τη νίκη των Δημοκρατικών;

Η ειρωνική και αντιεπιστημονική διαχείριση μιας πανδημίας με εκατόμβη νεκρών ήταν καταστροφική για τον Τραμπ. Συσπείρωσε ένα συνωμοσιολογικό μέρος της βάσης του, όμως από την άλλη ώθησε πολλούς/ές όχι μόνο να ψηφίσουν – ενώ συνήθως δεν το κάνουν – αλλά και να κινητοποιηθούν εναντίον του. Στα exit polls, οι μισοί ψηφοφόροι εκτίμησαν ότι είναι σημαντικό να περιοριστεί η πανδημία, ακόμη κι αν αυτό βλάψει την οικονομία. Η γυναικεία ψήφος έπαιξε ρόλο όπως και η μειονοτική. Το Black Lives Matters  ήταν κρίσιμο σημείο. Οι αριστεροί ριζοσπάστες πείστηκαν από τον Σάντερς και την Κορτέζ. Ο Ομπάμα χρησιμοποίησε το πολιτικό του κεφάλαιο. Το «πράσινο» σκέλος του προγράμματος Μπάιντεν έφερε ψήφους. Ο καταλυτικός λόγος όμως της νίκης Μπάιντεν είναι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ και ό,τι συνοδεύει τις ιδέες του.

Πώς θα ορίζατε τον τραμπισμό;

Το 2016 η ψήφος στον Τραμπ ήταν κυρίως επιλογή διαμαρτυρίας, υπέρ μιας λαϊκίστικης δυναμικής φιγούρας που εμφάνισε τον εαυτό του ως τη φωνή όσων «αόρατων» είχαν πληγεί από το «σύστημα». Οσων είδαν τους επαγγελματίες πολιτικούς να ζουν σε άλλον κόσμο και να διαφθείρονται. Η απογοήτευση έδεσε με τη συνωμοσιολογία και τη μισαλλοδοξία. Τα πιο ταπεινά ένστικτα εκφράστηκαν στην κάλπη. Το ρεύμα της εναλλακτικής Δεξιάς (alt right), στοιχείο του βαθέος διχασμού της αμερικανικής κοινωνίας προϋπήρχε, δεν δημιουργήθηκε από τον Τραμπ. Ομως, έψαχνε έναν ηγέτη.

Ο Τραμπ το αντιλήφθηκε και ανέβηκε στο κύμα του διχασμού το 2011, ώσπου κατάφερε τελικά, μέσω αυτού, να γίνει πρόεδρος. Απαραίτητο στοιχείο ήταν η νίκη του απέναντι στο κατεστημένο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και η άλωσή του.

Ο τραμπισμός λοιπόν είναι συντηρητικός / ρεπουμπλικανικός, εθνικιστικός (Make America Great Again) και λαϊκίστικος. Αποτελεί πλέον στοιχείο ταυτότητας για μέρος του λευκού πληθυσμού. Το 2020 η ψήφος στον Τραμπ ήταν κατά οκτώ εκατομμύρια μεγαλύτερη και συνειδητή. Είναι ένα φαινόμενο που ήρθε για να μείνει.

Τι ψήφισε η εργατική τάξη;

Το 2016 η νίκη αποκτήθηκε μέσω δύο διαδρομών. Η πρώτη ήταν με την αξιοποίηση της έντονης δυσαρέσκειας απέναντι στην αντίπαλό του, περιορίζοντας τη φιλελεύθερη και μειονοτική προσέλευση στη διαδικασία. Η δεύτερη ήταν η συσπείρωση, σε μερικές από τις κρίσιμες μεσοδυτικές πολιτείες, της λευκής εργατικής τάξης πάνω στη ρητορική του οικονομικού προστατευτισμού, σε συνδυασμό με πολιτισμικά στοιχεία της λευκής ταυτότητας. Οι εργάτες που ψηφίζουν Τραμπ δεν το κάνουν μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά και για πολιτισμικούς. Το 2020 αυτός ο κόσμος παραμένει συντηρητικός, αλλά παρατηρήθηκε μια μικρή στροφή. Στη Βιρτζίνια μειώθηκε το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ μεταξύ των λευκών χωρίς πτυχίο πανεπιστημίου σε 60% έναντι 70% το 2016, ενώ Μίσιγκαν, Πενσιλβάνια και Ουισκόνσιν κερδήθηκαν από τον Μπάιντεν.

Η Αμερική είναι μια χώρα διαιρεμένη ή θα επουλωθεί αυτό;

Η αμερικανική κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη και πολωμένη. Αυτός ο διχασμός, ο οποίος ολοένα και μεγαλώνει τις τελευταίες δύο δεκαετίες, εκφράζεται πλέον και στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Η αβεβαιότητα σε έναν κόσμο με τεράστιες προκλήσεις σε συνδυασμό με την οικονομική ανασφάλεια δημιουργεί ταξικές και ταυτοτικές συγκρούσεις. Η ριζοσπαστικοποίηση θα προχωρήσει.

Το ζήτημα είναι προς τα πού θα κλείνει περισσότερο, αριστερά ή δεξιά. Αν η διοίκηση Μπάιντεν δεν προχωρήσει φέρ’ ειπείν σε μεταρρύθμιση του θεσμικού ρατσισμού, η Αριστερά και οι μαύροι θα συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις. Αν προχωρήσει, θα βρεθεί απέναντι στην περαιτέρω ριζοσπαστικοποίηση των οπαδών της Λευκής Υπεροχής.

Γράψατε για θεσμική συντηρητικοποίηση των ΗΠΑ σε σχέση με τη Δικαιοσύνη…

Μέσα σε μία τετραετία, ο Τραμπ διόρισε τρεις ανώτατους και εκατοντάδες περιφερειακούς και εφέτες δικαστές. Η Ρεπουμπλικανική Γερουσία εξέτασε και ενέκρινε τους διορισμούς με σκοπό τη συντηρητική άλωση των δικαστηρίων για τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι πριν από το 2016 το δικαστικό σύστημα ήταν τέλειο. Το αντίθετο.

Η τοποθέτηση όμως δικαστών οι οποίοι/ες είναι υπέρ της θανατικής ποινής, της διεύρυνσης της οπλοχρησίας, εναντίον των αμβλώσεων κ.ο.κ. συγκροτούν ένα πλαίσιο θεσμικής συντηρητικοποίησης των ΗΠΑ.

Ακόμα και αν υπάρχει προοδευτική εκτελεστική και νομοθετική εξουσία, μέρος του Δικαστικού Σώματος θα είναι έτοιμο να ακυρώσει οποιαδήποτε ριζική μεταρρύθμιση, όπως για παράδειγμα τους απαράδεκτους νόμους που συγκροτούν το πλαίσιο του θεσμικού ρατσισμού. Ο Τραμπ είχε στόχο στη δεύτερη τετραετία να διορίσει επιπλέον συντηρητικούς δικαστές, ώστε να φτιάξει ένα συντηρητικό τείχος για τα επόμενα 30 χρόνια. Αυτή θα ήταν η παρακαταθήκη του.