Γιατί νίκησε ο Μπάιντεν

Πρόεδρος ΗΠΑ ο Τζο Μπάιντεν. Ποια η βασική αιτία; Υπήρξε πολιτεία – κλειδί;

O Τζο Μπάιντεν ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών το βράδυ του Σαββάτου (ώρα Ελλάδας), όταν τα κυριότερα Μέσα ανακοίνωσαν ότι κέρδισε την Πενσιλβάνια. Το κλειδί για τη νίκη του Μπάιντεν ήταν η επικράτησή του στις πολιτείες του Μίσιγκαν, του Ουισκόνσιν και της Πενσιλβάνια. Η οριακή νίκη του Μπάιντεν στις δύο τελευταίες πιστώνεται στην αύξηση της συμμετοχής των Δημοκρατικών που ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα καθώς και στην ικανότητά του να μειώσει το χάσμα που είχε η Χίλαρι Κλίντον έναντι του Τραμπ στους λευκούς ψηφοφόρους της εργατικής τάξης. Ομως, ο Μπάιντεν θα μπορούσε να κερδίσει τις εκλογές ακόμα και αν κέρδιζε μόνο σε μία από αυτές τις τρεις πολιτείες, καθώς φαίνεται ότι θα κερδίσει στην Τζόρτζια και την Αριζόνα, γεγονός που αποτελεί και τη μεγαλύτερη έκπληξη των εκλογών.

Θα μπορούσε να υπάρξει εμπλοκή με την αμφισβήτηση του Τραμπ; Επίσης, ο Τραμπ ελέγχει παρά την ήττα του κομμάτι της εξουσίας;

Θεωρητικά υπάρχει η πιθανότητα, πρακτικά δεν νομίζω. Το νομικό επιτελείο του Τραμπ έχει καταθέσει μηνύσεις για παρατυπίες, νοθεία και παραποίηση εκλογικού αποτελέσματος κυρίως σε τέσσερις πολιτείες: Αριζόνα, Τζόρτζια, Πενσιλβάνια και Ουισκόνσιν. Το προβάδισμα του Μπάιντεν στις πολιτείες αυτές είναι μικρότερο από τη μονάδα. Για να υπήρχε πιθανότητα ανατροπής του αποτελέσματος, θα έπρεπε η καμπάνια του Τραμπ να έχει επιδείξει σοβαρότατα περιστατικά γενικευμένης νοθείας σε τουλάχιστον τρεις από τις τέσσερις πολιτείες. Κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής.

Σε ό,τι αφορά τη διατήρηση της εξουσίας, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Τραμπ θα παραμείνει πρόεδρος μέχρι τις 20 Ιανουαρίου. Από τη μέρα που ανέλαβε τα καθήκοντά του έχει διορίσει περίπου 4.000 πολιτικούς προϊστάμενους στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, εκ των οποίων οι 1.200 εγκρίθηκαν από τη Γερουσία και ανέλαβαν θέσεις – κλειδιά (επικεφαλής δημόσιων οργανισμών, υπουργοί, υφυπουργοί, διοικήσεις ανεξάρτητων Αρχών, πρεσβευτές) και θα αντικατασταθούν από άτομα επιλογής του Μπάιντεν. Παράλληλα, το κόμμα του ελέγχει τη νομοθετική εξουσία σε όλες τις πολιτείες που κρίθηκαν οριακά στις εκλογές καθώς και την εκτελεστική εξουσία στην Τζόρτζια και την Αριζόνα. Αν μιλούσαμε για κάποια άλλη χώρα, η ισχύς του προέδρου θα μπορούσε να προμηνύει σημαντικές εξελίξεις αναφορικά με το εκλογικό αποτέλεσμα, όμως κρίνω ότι η θεσμική θωράκιση της αμερικανικής δημοκρατίας είναι αρκετά ισχυρή ώστε να αντέξει οποιαδήποτε πίεση δοκιμάσει να ασκήσει ο Τραμπ.

Πού εστίασε η επικοινωνιακή αιχμή των Δημοκρατικών; Επαιξε ρόλο το αντι-Τραμπ μέτωπο;

Η μεγάλη επιτυχία της επικοινωνιακής στρατηγικής του Μπάιντεν ήταν οι χαμηλοί τόνοι. Στην πολιτική επικοινωνία ο υποψήφιος που προηγείται δημοσκοπικά θέλει πάντα να διατηρήσει το προβάδισμά του και να μη δώσει ευκαιρίες στον αντίπαλό του να ανακατέψει την τράπουλα. Οι Δημοκρατικοί το πέτυχαν αυτό με τη μεγάλη πειθαρχία που επέδειξαν τόσο ο Μπάιντεν όσο και η Κάμαλα Χάρις στον έλεγχο του μηνύματος και στην αποφυγή της περαιτέρω πόλωσης που επεδίωκε επιτακτικά ο Τραμπ καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.

Επίσης, οι Δημοκρατικοί απέκτησαν εκ νέου το τεχνολογικό προβάδισμα που είχαν απολέσει το 2016. Η καμπάνια τους έκανε εξαιρετική δουλειά στο κομμάτι της χρηματοδότησης συγκεντρώνοντας περισσότερα από 1,5 δισ. δολάρια, εκ των οποίων τα μισά ήταν από μικρές χορηγίες. Επίσης, με τη χρήση ειδικών εφαρμογών, έδωσαν στους εθελοντές και τους ακτιβιστές του κόμματος τα καλύτερα δυνατά εργαλεία ώστε να αυξήσουν τη συμμετοχή ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος στην εκλογική διαδικασία, πράγμα που όπως είδαμε έκρινε σε μεγάλο βαθμό περίπου τέσσερις πολιτείες.

Τέλος, κλειδί ήταν η επικοινωνιακή διαχείριση της πανδημίας και η έγκαιρη απόφαση για τη μαζική προώθηση της επιστολικής ψήφου, η οποία ενώ είναι λιγότερο χρονοβόρα από την ψήφο διά ζώσης, είναι περισσότερο περίπλοκη ως διαδικασία.

Θα υπάρξουν εξελίξεις στους Ρεπουμπλικανούς; Θα τραμποποιηθεί κι άλλο το κόμμα; Βλέπετε διαδόχους;

Το 2016 έζησα την εκλογή Τραμπ από κοντά. Ενα από τα πιο εντυπωσιακά πράγματα που θυμάμαι είναι το πόσο γρήγορα ο Τραμπ κατέλαβε το κόμμα του. Μέχρι λίγες μέρες πριν από την ανάδειξή του ως νικητή της προκριμματικής εκλογής, η μεγάλη μερίδα των ηγετών του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, των γερουσιαστών, των βουλευτών, καθώς και της συντηρητικής διανόησης είχε εναντιωθεί πολύ ισχυρά στην υποψηφιότητά του. Μέσα σε μία εβδομάδα το σκηνικό είχε αντιστραφεί και ο Τραμπ ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος. Εξελίξεις θα υπάρξουν σίγουρα, όμως είναι πάρα πολύ νωρίς να μιλάμε για διαδόχους. Στη δεδομένη χρονική συγκυρία αυτό που πρέπει να παρακολουθούμε είναι η στάση των γερουσιαστών, των κυβερνητών, και των βουλευτών που, έστω και απρόθυμα, τον υποστήριξαν τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Αν αρχίσουν να αναγνωρίζουν τον Μπάιντεν ως πρόεδρο πριν βγουν τα επικυρωμένα αποτελέσματα και τελεσιδικήσουν οι μηνύσεις που έχουν κατατεθεί, θα είναι ένα σαφές μήνυμα πως τμήμα της ηγεσίας του κόμματος αποφάσισε να αντιπαρατεθεί με τον τραμπισμό.

Η Αμερική είναι μια διχασμένη χώρα; Εχει τον ρόλο που είχε όλες τις δεκαετίες ή κλείστηκε στον εαυτό της;

Ενα από τα πράγματα που κάνουν σπουδαία την Αμερική είναι η ικανότητά της να μην κρύβει τα κοινωνικά προβλήματα κάτω από το χαλί. Η πανίσχυρη προστασία της ελευθερίας του λόγου και του Τύπου που προσφέρει το αμερικανικό Σύνταγμα επιτρέπει τις έντονες αντιπαραθέσεις και τον αναστοχασμό. Πιστεύω ότι ο διχασμός στη χώρα οξύνθηκε από το ανορθόδοξο, λαϊκιστικό επικοινωνιακό στυλ του προέδρου Τραμπ.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, η Αμερική έκανε για πρώτη φορά τους συμμάχους της να αμφιβάλλουν για την αφοσίωσή της στο ευρωατλαντικό εγχείρημα. Παράλληλα, ο Τραμπ «φλέρταρε» ανοιχτά με ηγέτες όπως ο Πούτιν, ο Ερντογάν και ο Κιμ Γιονγκ Ουν. Ομως είχε και ορισμένες σημαντικές διπλωματικές επιτυχίες, όπως η εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν ή τη σύναψη ειρήνης στην κορεατική χερσόνησο. Ο κόσμος σήμερα είναι σίγουρα πιο περίπλοκος, όμως η συμβολή του Τραμπ σε αυτή την κατάσταση ενώ είναι υπαρκτή, είναι ταυτόχρονα και δύσκολο να αποτιμηθεί.

Θα είναι διαφορετική η διακυβέρνηση των Δημοκρατικών;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα δοθεί μετά τις 5 Ιανουαρίου 2021, όταν και θα έχουν κριθεί οι δύο θέσεις της Γερουσίας που θα εκλέξει η Πολιτεία της Τζόρτζια. Αν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, τότε οι πολιτικές εξελίξεις θα είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν διακομματικής συνεννόησης και συμβιβασμών. Αν κερδίσουν και τις δύο θέσεις οι Δημοκρατικοί θα οδεύσουμε σε πλήρη κυριαρχία τους.

Υπάρχει πεδίο για τον φιλελευθερισμό στις ΗΠΑ;

Θεωρώ πως η Αμερική είναι μία κατεξοχήν φιλελεύθερη χώρα και αυτό δεν θα αλλάξει. Μέχρι και το 2016, η τεράστια πλειονότητα των πολιτικών και των ψηφοφόρων των δύο κομμάτων κινούνταν εντός του ευρύτερου πολιτικού φάσματος του φιλελευθερισμού. Η άνοδος των λαϊκιστικών κινημάτων του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπέρνι Σάντερς μπορεί να ενίσχυσε τις αντιφιλελεύθερες δυνάμεις, όμως τα βασικά χαρακτηριστικά της φιλελεύθερης δημοκρατίας, δηλαδή το κράτος δικαίου, οι ατομικές ελευθερίες και η ελεύθερη αγορά, παραμένουν ισχυρά και δημοφιλή στις ΗΠΑ. Οι νίκες του Μπάιντεν έναντι του Σάντερς (στις προκριματικές των Δημοκρατικών) και του Τραμπ (στις εκλογές της περασμένης Τρίτης) σηματοδοτούν πρωτίστως την ήττα του λαϊκισμού και την επιστροφή στη μετριοπάθεια και την κανονικότητα.