«Κάνουμε ελεύθερη πτώση χωρίς σκοινί»

Ηταν 9 Μαρτίου όταν στη σκηνή του Θεάτρου Χορν ο Μιχάλης Συριόπουλος κρέμασε στον λαιμό του Γιωργή Τσουρή τον σταυρό του Δημήτρη Χορν. Ο 33χρονος ηθοποιός ήταν ο 20ός νικητής του θεατρικού βραβείου για τον ρόλο του Γρηγόρη στην παράσταση «170 τετραγωνικά (Moonwalk)» που έγραψε ο ίδιος και σκηνοθέτησε ο Γιώργος Παλούμπης στο Από Μηχανής Θέατρο. Πριν ακόμα καταλαγιάσει η χαρά του για τη διάκριση, λίγες ημέρες μόλις αργότερα ο κορωνοϊός άρχισε να σαρώνει τη χώρα κι έβαλε πρόωρο τέλος στην παράσταση. Την ίδια τύχη είχε η παράσταση «Η τραγική ιστορία του Αμλετ, ενός πρίγκιπα της Δανίας» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ που παρουσιαζόταν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία Εκτορα Λυγίζου. Ομως η ερμηνεία της Δήμητρας Βλαγκοπούλου είχε εντυπωθεί στα μέλη της κριτικής επιτροπής του Βραβείου Μερκούρη. Κι έτσι, την περασμένη εβδομάδα, όταν οι συνθήκες το επέτρεψαν, της χάρισαν για έναν χρόνο την καρφίτσα της Μελίνας Μερκούρη, ανήμερα των γενεθλίων της θρυλικής ηθοποιού. Αν και πάνω από τη λάμψη της επιτυχίας και των δύο καλλιτεχνών η πανδημία ρίχνει τη σκιά της, οι ίδιοι δεν θεωρούν πως χάθηκε το momentum και παλεύουν να φτιάξουν το μέλλον τους στην υποκριτική. Κι ας μην έχουν πατήσει αμφότεροι το θεατρικό σανίδι αυτή τη σεζόν.

Πώς αισθάνεστε με τη βράβευσή σας, ο ένας λίγους μήνες πριν και η Δήμητρα μόλις πριν από λίγες ημέρες;

Δήμητρα Βλαγκοπούλου: Χάρηκα με όλο αυτό που συνέβη. Μου έδωσε χαρά και μόνο η υποψηφιότητα. Μου έδωσε χαρά και που ήρθε με τη συγκεκριμένη δουλειά που κάναμε, τον «Αμλετ» με τον Εκτορα Λυγίζο, γιατί την αγάπησα πολύ και με κάποιον τρόπο συνδέομαι. Δίνω ένα νόημα στο βραβείο αυτό ουσιαστικά για μένα. Σίγουρα και το έπαθλο με το οποίο συνοδεύεται, ειδικά το διάστημα το οποίο διανύουμε, είναι τεράστια βοήθεια. Κι ένα κουράγιο ότι κάπως θα τα καταφέρουμε. Γιατί πλέον το κομμάτι της επιβίωσης είναι το μεγαλύτερο άγχος που έχω. Εχω χαρά για ό,τι συμβαίνει, αλλά κάποτε τελειώνει αυτή η στιγμή που συμβαίνει. Από εκεί κι έπειτα άποψή μου είναι ότι δεν έχει κάτι να σου προσφέρει το βραβείο από μόνο του. Αυτά που θα έρθουν στην πορεία πάλι εξαρτώνται από τον δικό σου τρόπο μέσα στον χώρο, τις επιλογές που θα κάνεις, πώς θα δουλέψεις πάνω σ’ αυτό. Είναι απλώς μια ευχάριστη στιγμή κι όλα θα συνεχιστούν όπως και πριν.

Γιωργής Τσουρής: Είναι μια πανέμορφη στιγμή που οφείλει μέσα σου να κλείσει γρήγορα έναν κύκλο. Γιατί είναι όπως στις παραστάσεις: όταν νιώθουμε ότι έχουμε καλό προϊόν, πολύ συχνά υπάρχει η παγίδα να εμπιστευτούμε παραπάνω απ’ όσο πρέπει το προϊόν μας. Κάθε παράσταση είναι ξεχωριστή. Κάθε καινούργια δουλειά είναι ένα καινούργιο στοίχημα και πάντα ξεκινάς από το μηδέν. Αυτή είναι η ομορφιά. Δηλαδή κάθε φορά που λες την ιστορία ξανά από την αρχή σε καινούργιους ανθρώπους δεν σε κρατάει στη σκηνή η χαρά καμιάς βράβευσης. Σε κρατάει ακριβώς το γεγονός ότι μπορείς να την αφήνεις στην άκρη και να την ξαναγεύεσαι κάθε φορά στο τέλος. Για τη συγκεκριμένη βράβευση εγώ χάρηκα πάρα πολύ και δεν το περίμενα καθόλου. Δεν ένιωσα ηθοποιός της παράστασης με την πιο παραδοσιακή έννοια. Ποτέ. Είχα πάντα τόση έγνοια, επειδή ήταν το έργο δικό μου κείμενο, και το σύνολο των πραγμάτων, και το τρέξιμο της παραγωγής, και όλα τα μικρά πράγματα που έπρεπε να γίνουν, που έφυγε πολύ από το βάρος του ρόλου. Το έριξα αλλού κι αυτό με κάποιον περίεργο τρόπο μάλλον ένιωσα και πριν από το βραβείο. Δηλαδή από την αποδοχή του κόσμου ένιωσα ότι λειτούργησε όμορφα.

Είναι κι ένα χτύπημα στην πλάτη ότι κάνεις κάτι καλά;

Δ.Β. Για τους νεότερους είναι μια επιβράβευση ότι μέχρι εδώ καλά, συνέχισε να προχωράς, καλά κάνεις, μη λυγίζεις αν έρχονται δυσκολίες στον δρόμο σου. Κι όταν δεν έρχονται αυτά τα βραβεία, νομίζω ότι στην πορεία μας υπάρχουν στιγμές που αισθανόμαστε την επιβράβευση με άλλους τρόπους. Γιατί μπορεί κάποιος να έχει μια πολύ όμορφη πορεία και να μη βραβευτεί για κάτι. Νομίζω ότι παίρνουμε χαρές μέσα απ’ αυτή τη δουλειά και την ίδια στιγμή που συντελείται. Επάνω στη σκηνή, μετά με τους ανθρώπους που μπορεί να βρεθούμε και ν’ ανοίξουμε έναν διάλογο σαν εμπειρία με τους θεατές. Οπότε όλες αυτές οι στιγμές είναι πολύτιμες και το βραβείο είναι μία από αυτές. Αλλά πιστεύω ότι οι περισσότεροι συνάδελφοί μου δεν κάνουμε αυτή τη δουλειά με σκοπό τη διάκριση. Νομίζω ότι υπάρχουν πολύ βαθύτερες ανάγκες που μας οδηγούν στο θέατρο. Και πάντοτε σ’ αυτή την περιοχή ψάχνουμε και προχωράμε. Από εκεί νομίζω αντλούμε τη μεγαλύτερη δύναμη. Από τον ίδιο μας τον εαυτό και την επιβράβευση που δίνουμε εμείς ξέροντας τον κόπο που έχουμε καταβάλει, τα εμπόδια που προσπεράσαμε. Και όλες οι στιγμές αυτές μαζί μας κάνουν να συνεχίζουμε και να θέλουμε ν’ αγαπάμε πολύ αυτό που κάνουμε.

Γ.Τ. Το ταξίδι αυτό έχει πιο βαθιές ρίζες. Πριν από το βραβείο έχουν συνήθως προηγηθεί η χαρά και η αποδοχή. Οπότε έρχεται ως επιστέγασμα μιας ήδη υπάρχουσας κατάστασης. Εγώ θα το παρομοιάσω όλο αυτό με το μπάσκετ. Οχι σε επίπεδο πρωταθλητισμού αλλά τονίζοντας την έννοια του ομαδικού αθλητισμού. Δύο πεντάδες ανθρώπων πρέπει να συνυπάρξουν στο μισό γήπεδο για να μπορέσει να γίνει αυτό το πράγμα. Η συνεργασία που βγάζουν μου θυμίζει πολύ συχνά τη δουλειά μας στο θέατρο. Κι επίσης μου θυμίζει πως μπορούν οι μοναδικότητες να υπάρξουν ομαδικά. Και το θέατρο έχει το στοιχείο ότι ο καθένας μας φέρνει κάτι πολύ προσωπικό στο άθλημα, αλλά πρέπει να βρει τον τρόπο να βγουν αυτοί οι αυτοματισμοί που δημιουργούν οι στιγμές. Τις στιγμές, ακόμα και μονόλογος να είναι, δεν τις δημιουργούμε μόνοι μας. Πάντα υπάρχει το άλλο μισό του θεάτρου, που είναι το κοινό. Το παιχνίδι είναι πάντα στη στιγμή που δημιουργείς με τον άλλον.

Εσάς τι σας ώθησε να γίνετε ηθοποιοί;

Δ.Β. Φαντάζομαι ότι όσο προχωράμε, νέοι λόγοι εμπλουτίζουν αυτή την ανάγκη σ’ αυτή τη διαδρομή. Είναι ένα ερώτημα που πιστεύω ότι επιστρέφουμε όλοι για να δούμε τι έχει αλλάξει και γιατί συνεχίζουμε. Γιατί μπορεί μόνο με την επαφή να πάρεις αυτό που θέλεις και να μην σου ξαναγεννηθεί η ανάγκη.

Γ.Τ. Για να είσαι πολλά χρόνια στη δουλειά, πρέπει να επαναδιατυπώνεις αυτό το ερώτημα. Γιατί ως άνθρωπος αλλάζεις. Ως υλικό αλλάζεις: τι έχω αυτή τη στιγμή. Τι είναι αυτό που με ωθεί στο να το κάνω. Ποια ανάγκη μου σκηνική. Τι αποτύπωμα έχω σκηνικό. Πώς αφηγούμαι αυτή τη στιγμή, αυτή τη φάση στην οποία βρίσκομαι. Και αν πρέπει να κρατάμε ζωντανό τον λόγο για τον οποίο κάνουμε αυτή τη δουλειά. Οταν πάψει, θέλει πολλή γενναιότητα και πολλή τιμιότητα για να βρούμε άλλον δρόμο. Γιατί υπάρχει αυτό το θέμα στη δουλειά μας. Είναι ένας ολόκληρος μηχανισμός που σε ωθεί, σε εθίζει ότι πρέπει να μείνεις στα πράγματα.

Δ.Β. Εχω φύγει εγώ ήδη από τον αθλητισμό και τον χορό για να καταλήξω στο θέατρο. Δεν το φοβάμαι αυτό. Νομίζω πως αν νιώσω ότι δεν είμαι καλά, θα το ξανακάνω. Ειδικά όταν επιλέγεις πράγματα τα οποία έχουν μεγάλες αβεβαιότητες μέσα.

Γ.Τ. Αμέσως μετά μπορείς να γίνεις αλεξιπτωτίστρια. Που έχει φυσικά σχέση η δουλειά μας με αυτό. Η δουλειά της σκηνής είναι αλεξίπτωτο. Κάθε βράδυ πέφτει το αλεξίπτωτο, μία φορά δεν ανοίγει. Τώρα καταλαβαίνω και για τις ώρες πτήσης που λένε στις παραστάσεις. Εκείνη τη στιγμή το αεροπλάνο στο θέατρο ή θα πέσει ή θα παραμείνει στον αέρα. Είναι μια στιγμή που πρέπει να παραμείνει ζωντανό το πράγμα. Είμαστε στον αέρα. Και θέλουμε όμως. Το επιζητούμε.

Ειδικά αυτή την περίοδο, που το θέατρο βρέθηκε αρκετά… στον αέρα.

Γ.Τ. Τώρα δεν είμαστε απλώς στον αέρα. Ξέρουμε ότι δεν υπάρχει καν αλεξίπτωτο. Κι αυτό είναι ωραίο γιατί κάτι σημαίνει που επιλέγουμε ξανά ν’ ανέβουμε στο αεροπλάνο ακόμα πιο ψηλά και να πέσουμε. Γιατί αυτοί που κάνουν θέατρο αυτή τη στιγμή αυτό κάνουν στ’ αλήθεια. Είμαστε bungee jumpers χωρίς το bungee.

Σας φοβίζει όλη αυτή η αβεβαιότητα;

Γ.Τ. Ναι, έχω αρχίσει και το σκέφτομαι ότι αυτή τη στιγμή περνάω σε μια ηλικία που ξαφνικά θα εξαρτώνται άλλοι άνθρωποι από εμένα. Κι όχι εγώ από άλλους. Πιο πολύ με φοβίζει να μην κάνω αυτό που θέλω να κάνω.

Δ.Β. Με φοβίζει πάρα πολύ και δεν ξέρω από πού να αντλήσω ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα γίνουν αυτά που πρέπει ώστε να στηριχτούν οι καλλιτέχνες στην Ελλάδα σήμερα. Εχουμε βρει αυτό που θέλουμε να κάνουμε και μέσα σ’ αυτή τη συνθήκη εξακολουθεί να κρατιέται ζωντανό μέσα μας, από εκεί κρατιέμαι. Το μυαλό μου νιώθω ότι είναι ασφαλές και η ψυχή μου γιατί κάνω αυτή τη δουλειά. Την οποία τώρα δεν κάνω, παρ’ όλα αυτά. Και που δεν την κάνω, η ιδέα και μόνο ότι υπάρχει εμένα μου δίνει δύναμη.

Γ.Τ. Είναι η φύση της δουλειάς μας να φοβόμαστε πιο πολύ αν δεν την κάνουμε απ’ το να μην την κάνουμε με όλους τους φόβους που έχει η ίδια. Βέβαια, επειδή ακριβώς οι καλλιτέχνες είμαστε μια τρυφερή μειονότητα κι έχουμε πολλή ανάγκη να κάνουμε αυτή τη δουλειά, χρειαζόμαστε τρυφερή μεταχείριση. Κι από τους ανθρώπους γύρω μας, κι από την πολιτεία, κι από παντού. Δηλαδή αυτή η ανάγκη μας δεν είναι υλικό προς αδράνεια επειδή αυτοί θα κάνουν τη δουλειά τους, ούτως ή άλλως, επειδή την αγαπάνε. Είναι υλικό ώστε να προστατεύσουμε αυτά τα παιδιά που έχουν ανάγκη να φτιάξουν κάτι για να το προσφέρουν. Θέλει προστασία, θέλει τρυφερότητα. Ετσι ξεκίνησε άλλωστε το θέατρο στην αρχαιότητα. Οταν υπήρχε ο μηχανισμός για να στηριχτεί εκεί γεννήθηκε, εκεί άνθησε κι εκεί δύναται να ξανανθήσει.

info

Ο Γιώργης Τσουρής με την ομάδα του επαναλαμβάνουν για τρίτη σεζόν την παράσταση «170 τετραγωνικά (Moonwalk)» σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη στο Θέατρο Ιλίσια – Βολανάκης. Επίσης, συμμετέχει στη σειρά της ΕΡΤ «Χαιρέτα μου τον πλάτανο». Σύντομα, θα κυκλοφορήσει τον πρώτο του προσωπικό δίσκο με τίτλο «Ενας δράκος στη βεράντα»

Η Δήμητρα Βλαγκοπούλου εξετάζει τα επόμενα βήματά της, υπό την αίρεση των συνεχών ανατροπών που φέρνουν τα περιοριστικά μέτρα λόγω κορωνοϊού